Aryabhatiya · Chapter 3

varṣam %dvādaśa-māsās %triṃśat-divasas @bhavet sas māsas tu/
%ṣaṣṭis nāḍyas divasas %ṣaṣṭis ca vināḍikā nāḍī//

guru-akṣarāṇi %ṣaṣṭis vināḍikā ārkṣī %ṣaṭ eva vā prāṇās/
evam kāla-vibhāgas kṣetra-vibhāgas tathā bha-gaṇāt//

bha-gaṇās %dvayos %dvayos ye viśeṣa-śeṣās yuge %dvi-yogās te/
ravi-śaśi-nakṣatra-gaṇās sammiśrās ca vyatīpātās//

sva-ucca-bha-gaṇās sva-bha-gaṇais viśeṣitās sva-ucca-nīca-parivartās/
guru-bha-gaṇās rāśi-guṇās aśvayuja-ādyās guror abdās//

ravi-bha-gaṇās ravi-abdās ravi-śaśi-yogās @bhavanti śaśi-māsās/
ravi-bhū-yogās divasās bha-āvartās ca api nākṣatrās//

adhimāsakās yuge te ravi-māsebhyas adhikās tu ye cāndrās/
śaśi-divasās vijñeyās bhū-divasa-ūnās tithi-pralayās//

ravi-varṣam mānuṣyam tat api triṃśat-guṇam @bhavati pitryam/
pitryam %dvādaśa-guṇitam divyam varṣam vinirdiṣṭam//

divyam varṣa-%sahasram graha-sāmānyam yugam %dvi-5ṣaṭka-guṇam/
%aṣṭa-uttaram %sahasram brāhmas divasas graha-yugānām//

utsarpiṇī yuga-%ardham paścāt apasarpiṇī yuga-%ardham ca/
madhye yugasya suṣamā ādau ante duṣṣamā indu-uccāt//

%ṣaṣṭi-abdānām %ṣaṣṭis yadā vyatītās trayas ca yuga-pādās/
%tri-adhikā %viṃśatis abdās tadā iha mama janmanas atītās//

yuga-varṣa-māsa-divasās samam pravṛttās tu caitra-śukla-ādes/
kālas ayam anādi-antas graha-bhais @anumīyate kṣetre//

%ṣaṣṭyā sūrya-abdānām @prapūrayanti grahās bha-pariṇāham/
divyena nabhas-paridhim samam bhramantas sva-kakṣyāsu//

maṇḍalam alpam adhastāt kālena alpena @pūrayati candras/
upariṣṭāt sarveṣām mahat ca mahatā śanaiścārī//

alpe hi maṇḍale alpā mahati mahāntas ca rāśayas jñeyās/
aṃśās kalās tathā evam vibhāga-tulyās sva-kakṣyāsu//

bhānām adhas śanaiścara-suraguru-bhauma-arka-śukra-budha-candrās/
eṣām adhas ca bhūmis medhī-bhūtā kha-madhya-sthā//

%sapta ete horā-īśās śanaiścara-ādyās yathā-kramam śīghrās/
śīghra-kramāt %caturthās @bhavanti sūrya-udayāt dinapās//

kakṣyā-pratimaṇḍala-gās @bhramanti sarve grahās sva-cāreṇa/
manda-uccāt anulomam pratilomam ca eva śīghra-uccāt//

kakṣyā-maṇḍala-tulyam svam svam pratimaṇḍalam @bhavati eṣām/
pratimaṇḍalasya madhyam ghana-bhū-madhyāt atikrāntam//

pratimaṇḍala-bhū-vivaram vyāsa-%ardham sva-ucca-nīca-vṛttasya/
vṛtta-paridhau grahās te madhyama-cārāt @bhramanti evam//

yas śīghra-gatis sva-uccāt pratiloma-gatis sva-vṛtta-kakṣyāyām/
anuloma-gatis vṛtte manda-gatis yas grahas @bhavati//

anuloma-gāni mandāt śīghrāt pratiloma-gāni vṛttāni/
kakṣyā-maṇḍala-lagna-sva-vṛtta-madhye grahas madhyas//

kṣaya-dhana-dhana-kṣayās @syur manda-uccāt vyatyayena śīghra-uccāt/
śani-guru-kujeṣu mandāt %ardham ṛṇam dhanam @bhavati pūrve//

manda-uccāt śīghra-uccāt %ardham ṛṇam dhanam graheṣu mandeṣu/
manda-uccāt sphuṭa-madhyās śīghra-uccāt ca sphuṭās jñeyās//

śīghra-uccāt %ardha-ūnam kartavyam ṛṇam dhanam sva-manda-ucce/
sphuṭa-madhyau tu bhṛgu-budhau siddhāt mandāt sphuṭau @bhavatas//

bhū-tārā-graha-vivaram vyāsa-%ardha-hṛtas sva-karṇa-saṃvargas/
kakṣyāyām graha-vegas yas @bhavati sas manda-nīca-ucce//