Language

ENहिગુ
Scripture Library

Āryabhaṭīya with the Commentary (with commentary) · Chapter 9

9.2

nyāsaḥ ã 6 1 2
1 1 1
4 5 9í
karaṇam ã "chedaguṇam sāṃśam" iti
25
4 |
etayoḥ chedāṃśayoḥ rāsyoḥ pṛthak pṛthak vargarāśī 16, 625. chedarāśivargeṇa aṃśarāśivargam hṛtvā labdham
39
1
16 |
evam śeṣayoḥ api yathāsaṅkhyena
1 3
11 46
25 81

9.3

[ ghanaparikarma ]
ghanaparikarmapradarśanāya āryāparārdham āha ã
sadṛśatrayasaṃvargaḥ ghanaḥ tathā dvādaśāśritaḥ syāt

9.3

[ sadṛśatrayasya saṃvargaḥ ] sadṛśatrayasaṃvargaḥ | sadṛśatrayasaṃvargaḥ ghanaḥ bhavati | ghanaḥ vṛndam sadṛśatrayābhyāsaḥ iti paryāyāḥ | sa ca dvādaśāśritaḥ | dvādaśa aśrayaḥ yasya sa ayam dvādaśāśritaḥ, syāt bhavet | "tathā"śabdena samacaturaśratām ghanasya pratipādayati | na etat asti | antareṇa api "tathā"śabdam asya ghanasya samacaturaśratā śakyate eva pratipattum | kutaḥ ? sadṛśatrayasaṃvargaḥ iti anena samacaturaśrakṣetraphalasya tatkṣetravāhusaḍṛśam
eva ucchrāyam ācaṣṭe, yasmāt kṣetraphalam ucchrāyaguṇitam ghanaphalam | athavā "vargaḥ samacaturaśraḥ" iti atra adhikṛtam samacaturaśragrahaṇam anuvartate, aśrayaḥ yasya mṛdā anyena vā pradarśayitavyāḥ |
uddeśakaḥ ã
ekādinavāntānām rūpāṇām me ghanam pṛthak brūhi |
aṣṭāṣṭākavargaghanam śatapādakṛteḥ kṛteḥ ca api

9.4

nyāsaḥ ã 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9; aṣṭāṣṭakavargaḥ 4096; śatapādakṛteḥ kṛtiḥ 390625 |
ekādinavāntānām "sadṛśatrayasaṃvargaḥ ghanaḥ" iti yathāsaṅkhyena labdhāḥ ghanāḥ 1, 8, 27, 64, 125, 216, 343, 512, 729 |
atra api yeṣām "antyapadasya ghanam syāt" ityādi lakṣaṇasūtram, teṣām ekādīnām ghanasaṅkhyā vaktavyā | kutaḥ ? anirjñātāyām ghanasaṅkhyāyām yataḥ hi antyapadasya ghanasaṅkhyā nyastum na śakyate | aṣṭāṣṭakavargasya [ghanaḥ] 68719476736, śatapādasya kṛteḥ kṛteḥ api 59604644775390625 |
bhinnaghanaḥ api evam eva | uddeśakaḥ ã
ṣaṭpañcadaśāṣṭānām tāvat bhāgaiḥ vihīnagaṇitānām |
ghanasaṅkhyām vada viśadam yadi ghanagaṇite mativiśadā

9.4

nyāsaḥ ã 5 4 9 7
5 4 9 7
6 5 10 8
labdhāḥ yathāsaṅkhyena ghanāḥ ã
198 110 970 488
107 74 299 191
216 125 1000 512
[ vargamūlam ]
vargamūlānayanāya āha ã
bhāgam haret avargāt nityam dviguṇena vargamūlena |
vargāt varge śuddhe labdham sthānāntare mūlam

Original text: Āryabhaṭīya with the Commentary of Bhāskara I and Someśvara · Edition: Critical edition with Introduction and Appendices by Kripa Shankar Shukla. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. · Data entry Danielle Feller · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc