Āryabhaṭīya with the Commentary (with commentary) · Chapter 10
bhāgaḥ hṛtiḥ bhajanam apavartanam iti paryāyāḥ | tam bhāgam, haret gṛhṇīyāt | kasmāt sthānāt prabhṛti iti āha ã avargāt, na vargaḥ avargaḥ, tasmāt avargāt | atra gaṇite viṣamam sthānam vargaḥ | tasya eva nañā viṣamatve pratiṣiddhe avargaḥ iti samam sthānam, yataḥ hi viṣamam samam ca sthānam | kena bhāgam haret iti āha ã nityam dviguṇena vargamūlena | dvau guṇaḥ yasya tat dviguṇam | kim tat ? vargamūlam | tena dviguṇena vargamūlena | katham
punar tat vargamūlam labhyate iti āha ã vargāt varge śuddhe labdham sthānāntare mūlam | vargāt viṣamasthānāt, śuddhe varge vargagaṇite iti arthaḥ, yat atra labdham tat sthānāntare mūlasaṃjñam bhavati | sthānāt anyasthānam sthānāntaram, tasmin sthānāntare tasya labdhasya mūlasaṃjñā | yatra punaḥ sthānāntaram eva na vidyate, tatra tasya tatra eva mūlasaṃjñā | kutaḥ ? sthānāntarasya asambhavāt | etat eva sūtram punar punar āvartaye yāvat parisamāptam gaṇitakarma
iti |
uddeśakaḥ ã
ekādīnām mūlam vargāṇām pūrvadṛṣṭasaṅkhyānām |
icchāmi sakhe jñātum śarayamarasavargarāśeḥ ca
nyāsaḥ ã 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 625 |
pṛthak pṛthak yathāsaṅkhyena vargamūlāni labdhāni ã 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 25 |
bhinnamūlānayane uddeśakaḥ ã
ṣaṇṇām sacaturthānām trayodaśānām [sa]caturnavāṃśānām |
vigaṇayya vargamūle vada bhaṭasaṅkhyānusāreṇa
nyāsaḥ ã 6 13
1 4
4 9
karaṇam ã chedoparirāśyoḥ abhyāsam kṛtvā aṃśam prakṣipet | jātam
25 | 121
4 | 9 |
etayoḥ aṃśacchedarāśyoḥ pṛthak pṛthak mūle
5 | 11
2 | 3 |
chedarāśimūlena aṃśarāśimūlasya bhāgalabdham bhinnavargamūlam
2
1
2 ,
trayodaśānām sacaturnavāṃśānām ca bhinnavargamūlam
3
2
3
[ ghanamūlam ]
ghanamūlānayanāya āha ã
aghanāt bhajet dvitīyāt
triguṇena ghanasya mūlavargeṇa |
vargaḥ tripūrvaguṇitaḥ
śodhyaḥ prathamāt ghanaḥ ca ghanāt
Original text: Āryabhaṭīya with the Commentary of Bhāskara I and Someśvara · Edition: Critical edition with Introduction and Appendices by Kripa Shankar Shukla. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. · Data entry Danielle Feller · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0