Āryabhaṭīya with the Commentary (with commentary) · Chapter 36
gulikāśabdena avijñātamūlyavastvabhidhīyate | gulikānām antaram gulikāntaram tena gulikāntareṇa, avijñātamūlyavastūnām antareṇa iti arthaḥ | vibhajet dvayoḥ puruṣayoḥ tu rūpakaviśeṣam | dvayoḥ iti anena dvayoḥ eva idam karma na tryādīnām iti etat pradarśayati | rūpakaviśeṣam iti anena ca nirjñātasaṅkhyam dhanam parigṛhyate | rūpakam dīnārādikam | labdham gulikāmūlyam, yat atra labdham tat gulikāmūlyam | yadi arthakṛtam bhavati tulyam, yena
arthena kṛtam tat tulyam sadṛśam bhavati |
uddeśakaḥ ã
aśvāḥ lakṣaṇayuktāḥ vaṇijaḥ nityam balānvitāḥ sapta |
prathamasya mayā dṛṣṭam dravyaśatam ca eva hastagatam ||
nava turagāḥ nirdṛṣṭāḥ dravyāśītiḥ dhanam dvitīyasya |
vācyam ghoṭakamūlyam tulyārdheṇa eva tulyadhanau
nyāsaḥ ã 7 100
9 80
karaṇam ã gulikāntaram 2, rūpakaviśeṣam 20, etat gulikāntareṇa vibhaktam ghoṭakasya ekasya mūlyadravyam daśa 10 | anena ardheṇa prathamasya ghoṭakānām mūlyam 70, dvitīyasya 90, [sva]svahastagatena anena [ca] gatau tulyadhanau 170 ubhayoḥ api |
uddeśakaḥ ã
kuṅkumapalāni ca aṣṭau ekasya dhanasya rūpakā navatiḥ |
dvādaśa palāni vidyāt anyasya dhanasya rūpakāḥ triṃśat ||
tulyārdheṇa ca krītam kuṅkumam dvābhyām kiyat palārdheṇa |
icchāmi tatra boddhum mūlyam vittam ca tulyam eva tayoḥ
nyāsaḥ ã 8 90
12 30
labdham pūrvavat kuṅkumapalasya ekasya mūlyam 15 | tulyadhanam 210 ubhayoḥ |
ete eva gulikāḥ ajñātapramāṇāḥ yāvat tāvantaḥ ucyante, rūpakāḥ eva tatra api | yāvat tāvat saṃjñayā api uddeśakāḥ abhidhīyante | tat yathā ã
[uddeśakaḥ ]
sapta yāvat tāvat sapta ca rūpakāḥ samāḥ dvayoḥ yāvat tāvatoḥ dvādaśānām [ca] rūpakāṇām, kiyantaḥ yāvat tāvat pramāṇāḥ
nyāsaḥ ã 7 7
2 12
karaṇam ã pūrvavat gulikānām yāvat tāvatām viśeṣaḥ upari śuddhe 5 | adhaḥ śuddhe rūpakaviśeṣaḥ 5 | yāvat tāvat viśeṣeṇa rūpakaviśeṣasya bhāgalabdham yāvat tāvat pramāṇam 1 | etena yāvat tāvat pramāṇena yāvat tāvantaḥ gulikāḥ jātāḥ krameṇa 7, 2; svān svān rūpān prakṣipya samāḥ | prathamasya 14, dvitīyasya tat eva 14 |
uddeśakaḥ ã
nava gulikāḥ sapta [ca] rūpakāḥ samāḥ trayāṇām [tu] gulikānām |
trayodaśānām ca rūpakāṇām tadā kim gulikāmūlyam
nyāsaḥ ã 9 7
3 13
labdham gulikāmūlyam 1 |
yadā punar rūpakāḥ śodhyāḥ bhavanti tadā ã
uddeśakaḥ ã
nava gulikāḥ rūpakāḥ caturviṃśatiḥ ṛṇam dve gulike [ca] |
aṣṭādaśa rūpakāḥ samāḥ [kathaya] kim gulikāmūlyam
nyāsaḥ ã 9 24
2 18
atra gulikāḥ upari śuddhyante, rūpakāḥ adhaḥ śodhyāḥ na śuddhyanti | tataḥ ã
sojjham bhūṇāradhaṇam aṇam aṇado nayamado nayamado sojjham |
viparīte sādhaṇae sojjham vā kim va guhoḷam ||
atra gulikāḥ upari śodhyāḥ gulikābhyaḥ śuddhyante; adhaḥśodhyāḥ rūpakāḥ na, śodhyatvāt ca viparītam prakṣipyante | prakṣipte sati jātāḥ 42 | gulikāviśeṣaiḥ saptabhiḥ bhāgalabdham ṣaṭ 6 | [prathamasya yāvat tā]vat pramāṇam 9, ṣaḍguṇitam 54, ṛṇagatarūpakāḥ caturviṃśatiḥ śuddhāḥ śeṣam triṃśat 30 | [dvitīyasya] dve gulike ṣaḍbhiḥ guṇite 12, aṣṭādaśayukte 30 | evam samadhanāḥ |
samakaraṇeṣu [evam] sarvatra yojyam
[ yogakālajñanam ]
yogakālānayanārtham āha ã
bhakte vilomavivare gatiyogena anulomavivare dvau |
gatyantareṇa labdhau dviyogakālau atītaiṣyau
Original text: Āryabhaṭīya with the Commentary of Bhāskara I and Someśvara · Edition: Critical edition with Introduction and Appendices by Kripa Shankar Shukla. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. · Data entry Danielle Feller · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0