Language

ENहिગુ
Scripture Library

Āryabhaṭīya with the Commentary (with commentary) · Chapter 34

34.1

guṇakārāḥ bhāgaharāḥ, ye guṇakārāḥ āsan te pratilomakramaṇi [bhāgahārāḥ bhavanti] | bhāgaharāḥ te bhavanti guṇakārāḥ, [ye] bhāgahārāḥ te guṇakārāḥ bhavanti | yaḥ kṣepaḥ saḥ apacayaḥ, pūrvam yaḥ kṣepaḥ āsīt sa vilomakarmaṇi apacayaḥ bhavati | apacayaḥ kṣepaḥ ca, yaḥ apacayaḥ sa kṣepaḥ viparītakarmaṇi bhavati |
atra ye uddeśakāḥ te prāyaśaḥ pradarśitāḥ | svatantre api ca chāyānītaśaṅkoḥ ghaṭikānayanam prati vyāsārdham bhāgahāraḥ āsīt iti guṇakāraḥ, lambakaḥ guṇakāraḥ āsīt iti bhāgahāraḥ | tatra uttaragole [kṣitijyā kṣipe] dityapanīyate, dakṣiṇagole apanayet iti prakṣipyate | tataḥ viparītatvāt eva vyāsārdham guṇakāraḥ, svāhorātrārdham bhāgahāraḥ | labdhajyā viparītakarmaṇā eva kāṣṭhīkriyate | tasmin kāṣṭhe uttaragole caraprāṇāḥ prakṣpyante viśodhitatvāt,
dakṣiṇagole viśodhyante kṣiptatvāt iti ādi | evam sarvatra svatantre viparītakarma niyojyam |
anyatra api uddeśakaḥ ã
dviguṇam rūpasametam pañcavibhaktam tritāḍitam bhūyaḥ |
dvyūnam saptavibhaktam labdham rūpam kiyat bhavet pūrvam

34.2

nyāsaḥ ã 2 gu, 1 kṣe, 5 hā, 3 gu, 2 ū, 7 hā, saptabhiḥ bhāgalabdham rūpakam 1 |
karaṇam etat ã labdham rūpam 1, saptabhiḥ guṇitam jātam 7, dvābhyām yuktam 9, tribhiḥ bhaktam 3, pañcaguṇam 15, ekonam 14, dalitam labdham 7 |
uddeśakaḥ ã
triguṇam rūpavihīnam dalitam dvābhyām samanvitam bhūyaḥ |
bhaktam tribhiḥ tu tasmāt dvikahīnam kim bhavet rūpam

34.25

nyāsaḥ ã 3 gu, 1 ū, 2 hā, 2 kṣe, 3 hā, 2 ū, labdham rūpam 1 |pūrvavat āgatam 5

34.29

[ anekavarṇasamīkaraṇaviśeṣaḥ ]
rāśyūnakramasaṅkalitānayanam āha ã
rāśyūnam rāśyūnam gacchadhanam piṇḍitam pṛthaktvena |
vyekena padena hṛtam sarvadhanam tat bhavati evam

Original text: Āryabhaṭīya with the Commentary of Bhāskara I and Someśvara · Edition: Critical edition with Introduction and Appendices by Kripa Shankar Shukla. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. · Data entry Danielle Feller · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc