Āryabhaṭīya with the Commentary (with commentary) · Chapter 15
tat iti anena pūrvārdhagaṇitaniṣpannam vṛttakṣetrasya tatphalam parigṛhyate | nijamūlam ātmanaḥ mūlam | yat kṣetraphalam tat svakīyena mūlena guṇitam iti yāvat | athavā tat kṣetraphalam, nijam avitatham āmnāyāviruddham iti arthaḥ, mūlena hatam, anyasya aśrutatvāt svena mūlena tatkṣetraphalam guṇitam | nijamūlena hatam nijamūlahatam iti vigrahaḥ | tat punar kṣetraphalam mūlakriyamāṇam karaṇitvam pratipadyate, yasmāt karaṇīnām mūla[m apekṣitam]
| tataḥ punar api karaṇīnām akaraṇībhiḥ saṃvargaḥ na asti iti kṣetraphalam karaṇyate | evam ayam arthaḥ arthāt avasīyate kṣetraphalavargaḥ kṣetraphalena guṇitaḥ iti | ghanaḥ ca asau golaḥ ca ghanagolaḥ, golaḥ vṛttam, ghanagolasya phalam ghanagolaphalam | niravaśeṣam | na kiñcit anena karmaṇā śiṣyate | yena anyena karmaṇā ghanagolaphalam ānayanti na tena ghanagolaphalam niravaśeṣam bhavati, vyāvahārikatvāt tasya karmaṇaḥ ã
vyāsārdhaghanam bhitvā navaguṇitam ayoguḍasya ghanagaṇitam |
iti |
uddeśakaḥ ã
dvau pañca tathā paṅktiḥ vyāsāḥ jñeyāḥ krameṇa vṛttānām |
ghanagolaphalāni eṣām jijñāsuḥ aham samāsena
nyāsaḥ ã
parilekhaḥ 13
eṣām paridhayaḥ trairāśikena eva labdhāḥ yathāsaṅkhyena ã
6 15 31
177 177 52
625 250 125
karaṇam ã pūrvābhihitagaṇitakarmaṇā [dvi]viṣkambhakṣetrasya yat phalam āyātam
3
177
1250 tasya mūlam etat eva karaṇīgatam aśuddhakṛtitvāt pratipattavyam | tat ca savarṇitam jātam
3927
1250. etat kṣetraphalavargeṇa guṇitam jātam ghanaphalam karaṇyaḥ 31, karaṇībhāgāḥ ca
12683983
1953125000 |
evam śeṣayoḥ api yathāsaṅkhyena ghanaphalakaraṇyaḥ karaṇībhāgāḥ ca ã
7569484476
7558983 58983
8000000 125000
[samalambacaturbhujaphalam]
dvi[sama-viṣama]caturaśrādīnām antaḥkarṇayoḥ ca atra sampātapramāṇaphalaparijñānāya āryām āha ã
āyāmaguṇe pārśve tadyogahṛte svapātelekhe te |
vistarayogārdhaguṇe jñeyam kṣetraphalam āyāme
Original text: Āryabhaṭīya with the Commentary of Bhāskara I and Someśvara · Edition: Critical edition with Introduction and Appendices by Kripa Shankar Shukla. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. · Data entry Danielle Feller · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0