Āryabhaṭīya with the Commentary (with commentary) · Chapter 14
[ vṛttakṣetraphalam ]
atha vṛttakṣetraphalānayanārtham āha ã
samapariṇāhasya ardham viṣkambhārdhahatam eva vṛttaphalam |
pariṇāhaḥ paridhiḥ | samaḥ ca asau pariṇāhaḥ ca samapariṇāhaḥ, tasya ardham | anye punar anyathā vigraham kurvanti ã samaḥ pariṇāhaḥ yasya kṣetrasya tat samapariṇāham, tasya ardham iti | teṣām kṣetraphalārdhasya grahaṇam prāpnoti, anya-pādārthena samapariṇāhaśabdena kṣetrābhidhānāt | viṣkambhaḥ vyāsaḥ, tasya ardham viṣkambhārdham, tena hatam viṣkambhārdhahatam, viṣkambhārdhaguṇitam iti yāvat | evakārakaraṇam āryāpūraṇārtham pratipattavyam
| athavā evakārakaraṇena upāyaniyamaḥ kriyate | samapariṇāhasya ardham viṣkambhārdhahatam eva vṛttaphalam, na anyat upāyāntaram iti | na, etat asti, upāyāntaraśravaṇāt anyatra "vyāsārdhakṛtiḥ trisaṅguṇā gaṇitam" iti | na etat upāyāntaram sūkṣmam, kintu vyāvahārikam iti | tasmāt ekam eva upāyāntaram, sūkṣmagaṇitānayanasya na anyat iti |
uddeśakaḥ ã
aṣṭadvādaśaṣaṭkāḥ viṣkambhāḥ tattvataḥ mayā dṛṣṭāḥ |
teṣām samavṛttānām paridhiphalam me pṛthak brūhi
nyāsaḥ ã 8, 12, 6
parilekhaḥ 12
eteṣām trairāśikena vakṣyamāṇaviṣkambhaparidhipramāṇaphalābhyām [gaṇitaí, 10] labdhāḥ paridhayaḥ yathākrameṇa ã
25 37 18
83 437 531
625 625 625
phalānayane karaṇam ã samapariṇāhasya ardham iti viṣkambhārdham jātam 4 | anena eva tatsamapariṇāhasya ardham
12
354
625
guṇitam vṛttaphalam jātam
50
166
625
anena eva karaṇena śeṣayoḥ paridhyoḥ yathāsaṅkhyena phale ã
113 28
61 343
625 1250
[golaghanaphalam]
ghanaphalapradarśanārtham āha ã
tat nijamūlena hatam ghanagolaphalam niravaśeṣam
Original text: Āryabhaṭīya with the Commentary of Bhāskara I and Someśvara · Edition: Critical edition with Introduction and Appendices by Kripa Shankar Shukla. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. · Data entry Danielle Feller · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0