Language

ENहिગુ
Scripture Library

Āryabhaṭīya with the Commentary (with commentary) · Chapter 13

13.1

ūrdhvabhujā kṣetramadhyaḥ ucchrāyaḥ, tat iti kṣetraphalam, ūrdhvabhujāyāḥ tasya ca saṃvargaḥ ūrdhvabhujātatsaṃvargaḥ, tasya ardham ūrdhvabhujātatsaṃvargārdham | sa ghanaḥ ghanaphalam iti yāvat, sa ca ṣaḍaśriḥ | ṣaḍaśrayaḥ yasya saḥ ṣaḍaśriḥ ghanaḥ | atha nirjñāte ūrdhvabhujāpramāṇe ghanaphalam ūrdhvabhujātatsaṃvargārdham iti śakyate vaktum, na ca anirjñāte | satyam eva etat | kintu atra nirjñātam eva ūrdhvabhujāpramāṇam | kutaḥ ? śāstre
tadānayanopāyapradarśanāt | tat yathā ã ūrdhvabhujā hi nāma kṣetramadhyaḥ ucchrāyaḥ iti pratyakṣam | sa ca tiryagavasthitasya śṛṅgāṭakakṣetrabāhoḥ karṇavadavasthitasya koṭiḥ, bhujākarṇamūlakṣetrakendrāntarālam | tadānayane trairāśikam ã yadi tribhujakṣetrāvalambakena tribhujakṣetrabāhuḥ labhyate tadā tasya eva tribhujakṣetrabāhudalasaṅkhyakasya avalambakasya kiyān bāhuḥ iti | etat karṇabhujākoṭitrairāśikavidhānam pradeśāntaraprasiddham eva iti na
atra abhihitam | sa ca pradeśaḥ "yaḥ ca eva bhujāvargaḥ kotīvargaḥ ca karṇavargaḥ saḥ" [gaṇitaí, 17] iti, "trairāśikaphalarāśim tam atha icchārāśinā hatam" [gaṇitaí, 26 ] iti ca |
uddeśakaḥ ã
śṛṅgāṭakaghanagaṇitam dvādaśagaṇitāśritasya yat ca asya |
ūrdhvabhujāparimāṇam sphuṭataram ācākṣva me śīghram

13.2

nyāsaḥ ã
parilekhaḥ 9
karaṇam ã yadi aṣṭottaraśatakaraṇikena [avalambakena] catuścatvāriṃśaduttaraśatakaraṇikaḥ karṇaḥ labhyate, tadā ṣaṭtriṃśatkaraṇikena avalambakena kiyān karṇaḥ iti | trairāśikopapattipradarśanārtham kṣetranayāsaḥ ã
parilekhaḥ 10
trairāśikanyāsaḥ ca 108, 144, 36 | [ etāḥ karaṇyaḥ ]
labdhaḥ antaḥkarṇaḥ [karaṇyaḥ] 48 | ayam eva karṇaḥ ūrdhvam avasthitatribhuja[kṣetrasya bhujā] | karṇakṛteḥ bhujāvargaviśeṣaḥ ūrdhvabhujāvargaḥ | sa ca 16 | tatra ūrdhvabhujā sūtrakaiḥ śalākādibhiḥ vā pradarśayitavyā | kṣetraphalam [karaṇyaḥ] 3888. etāsām kṣetraphalakaraṇīnām ūrdhvabhujākaraṇīnām ca saṃvargārdham ghanaḥ bhavati | ardham iti atra karaṇitvāt dvayoḥ karaṇībhiḥ caturbhiḥ bhāgaḥ hriyate | labdham ghanaphalam karaṇyaḥ 93312 |
uddeśakaḥ ã
aṣṭādaśa karṇānām saṅkhyā śṛṅgāṭakasya nirdiṣṭā |
ūrdhvabhujāgaṇitāgram jijñāsuḥ aham sakhe tasya

13.6

nyāsaḥ ã
parilekhaḥ 11
ūrdhvabhujā pūrvakaraṇena eva karaṇyaḥ 216 | phalam api pūrvavat eva labdham karaṇyaḥ 1062882

Original text: Āryabhaṭīya with the Commentary of Bhāskara I and Someśvara · Edition: Critical edition with Introduction and Appendices by Kripa Shankar Shukla. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. · Data entry Danielle Feller · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc