Āryabhaṭīya with the Commentary (with commentary) · Chapter 11
na ghanaḥ aghanaḥ, tasmāt aghanāt | [bhajet] bhāgam haret, bhāgam gṛhṇīyāt iti arthaḥ | aghanasthānasya anekatvāt āha ã dvitīyāt | atra gaṇite ghanaḥ ekaḥ, dvau aghanau | kutaḥ etat ghanaḥ ekaḥ dvau aghanau iti ucyate ã "vargaḥ tripūrvaguṇitaḥ śodhyaḥ prathamāt aghanāt" iti prathamāghanasiddhiḥ, "aghanāt bhajet dvitīyāt" iti dvitīyāghanasiddhiḥ | ghanaḥ punar ekaḥ eva, dvitīyasya aśravaṇāt | aghanāt dvitīyāt prabhṛti kena bhāgam haret iti āha ã triguṇena
ghanasya mūlavargeṇa | trayaḥ guṇāḥ asya triguṇaḥ | kaḥ ? ghanasya mūlavargaḥ | tena triguṇena ghanasya mūlavargeṇa | vargaḥ tripūrvaguṇitaḥ sodhyaḥ prathamāt | vargaḥ tribhiḥ pūrveṇa ca rāśinā guṇitaḥ tripūrvaguṇitaḥ | kasya vargaḥ ? labdhasya iti vākyaśeṣaḥ | śodhyaḥ | śodhayitavyaḥ | prathamāt aghanāt iti sambandhanīyam | ghanaḥ ca ghanāt | ghanaḥ ca śodhayitavyaḥ | kutaḥ ? ghanāt | ghanasthānāt | tataḥ ghanamūlam bhavati iti adhyāhāryam | atra idam eva
ghanarāśim dṛṣṭvā ghanaḥ ekaḥ dvau aghanau iti vigaṇayya yatra ghanaḥ tasmāt ghanamūlam pūrvam eva kuryāt, ghanaḥ ca ghanāt śodhyaḥ iti anena | tataḥ sarvam idam āryāsūtram upasthitam bhavati, "aghanāt bhajet dvitīyāt" ityādi |
uddeśakaḥ ã
ekādīnām mūlam ghanarāśīnām pṛthak tu me brūhi |
vasvaśvimunīndūnām ghanamūlam gaṇyatām āśu
nyāsaḥ ã 1, 8, 27, 64, 125, 216, 343, 512, 729, 9728.
labdham ghanamūlam yathāsaṅkhyena 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 12.
uddeśakaḥ ã
kṛtayamavasurandhrarasābdhirūparandhrāśvināgasaṅkhyasya |
mūlam ghanasya samyak vada bhaṭaśāstrānusāreṇa
nyāsaḥ ã 8291469824 | labdham ghanamūlam 2024 |
evam eva bhinnaghanamūlānayane api uddeśakaḥ ã
mūlam trayodaśānām pañcaghanāṃśaiḥ triśūnyarūpākhyaiḥ |
adhikānām bhinnākhyam vigaṇyatām saṅkhyayā samyak
nyāsaḥ ã
13
103
125 |
labdham ghanamūlam
2
2
5
Original text: Āryabhaṭīya with the Commentary of Bhāskara I and Someśvara · Edition: Critical edition with Introduction and Appendices by Kripa Shankar Shukla. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. · Data entry Danielle Feller · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0