Arthashastra · Chapter 12.3
rājño rāja.vallabhānāṃ ca^āsannāḥ sattriṇaḥ patty.aśva.ratha.dvipa.mukhyānāṃ "rājā kruddhaḥ" iti suhṛd.viśvāsena mitra.sthānīyeṣu kathayeyuḥ //
bahulī.bhūte tīkṣṇāḥ kṛta.rātri.cāra.pratīkārā gṛheṣu "svāmi.vacanena^āgamyatām" iti brūyuḥ //
tānnirgacchata eva^abhihanyuḥ, "svāmi.saṃdeśaḥ" iti ca^āsannān brūyuḥ //
ye ca^apravāsitās tān sattriṇo brūyuḥ "etat tad yad asmābhiḥ kathitam, jīvitu.kāmena^apakrāntavyam" iti //
yebhyaś ca rājā yācito na dadāti tān sattriṇo brūyuḥ - "uktaḥ śūnya.pālo rājñā "ayācyam artham asau ca^asau ca mā yācate, mayā pratyākhyātāḥ śatru.saṃhitāḥ, teṣām uddharaṇe prayatasva" iti //
tataḥ pūrvavad ācaret //
yebhyaś ca rājā yācito dadāti tān sattriṇo brūyuḥ - "uktaḥ śūnya.pālo rājñā "ayācyam artham asau ca^asau ca mā yācate, tebhyo mayā so^artho viśvāsa.arthaṃ dattaḥ, śatru.saṃhitāḥ, teṣām uddharaṇe prayatasva" iti //
tataḥ pūrvavad ācaret //
ye ca^enaṃ yācyam arthaṃ na yācante tān sattriṇo brūyuḥ - "uktaḥ śūnya.pālo rājñā "yācyam artham asau ca^asau ca mā na yācate, kim anyat sva.doṣa.śaṅkitatvāt, teṣām uddharaṇe prayatasva" iti //
tataḥ pūrvavad ācaret //
etena sarvaḥ kṛtya.pakṣo vyākhyātaḥ //
pratyāsanno vā rājānaṃ sattrī grāhayet "asau ca^asau ca te mahā.mātraḥ śatru.puruṣaiḥ sambhāṣate" iti //
pratipanne dūṣyān asya śāsana.harān darśayet "etat tat" iti //
senā.mukhya.prakṛti.puruṣān vā bhūmyā hiraṇyena vā lobhayitvā sveṣu vikramayed apavāhayed vā //
yo^asya putraḥ samīpe durge vā prativasati taṃ sattriṇā^upajāpayet "ātma.sampannataras tvaṃ putraḥ, tathā^apy antar.hitaḥ, tat.kim upekṣase vikramya gṛhāṇa, purā tvā yuva.rājo vināśayati" iti //
tat.kulīnam aparuddhaṃ vā hiraṇyena pratilobhya brūyāt "antar.balaṃ pratyanta.skandham antaṃ vā^asya pramṛdnīhi" iti //
āṭavikān artha.mānābhyām upagṛhya rājyam asya ghātayet //
pārṣṇi.grāhaṃ vā^asya brūyāt "eṣa khalu rājā mām ucchidya tvām ucchetsyati, pārṣṇim asya gṛhāṇa, tvayi nivṛttasya^ahaṃ pārṣṇiṃ grahīṣyāmi" iti //
mitrāṇi vā^asya brūyāt "ahaṃ vaḥ setuḥ, mayi vibhinne sarvān eṣa vo rājā plāvayiṣyati, sambhūya vā^asya yātrāṃ vihanāma" iti //
tat.saṃhatānām asaṃhatānāṃ ca preṣayet "eṣa khalu rājā mām utpāṭya bhavatsu karma kariṣyati, budhyadhvam, ahaṃ vaḥ śreyān abhyupapattum" iti //
KAZ12.3.21ab/ madhyamasya prahiṇuyād udāsīnasya vā punaḥ /
KAZ12.3.21cd/ yathā^āsannasya mokṣa.arthaṃ sarva.svena tad.arpaṇam //E
(śastra.agni.rasa.praṇidhayah - vīvadhā.sāra.prrasāra.vadhah)
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0