અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 12.3

રાજ્ઞો રાજ.વલ્લભાનાં ચ^આસન્નાઃ સત્ત્રિણઃ પત્ત્ય્.અશ્વ.રથ.દ્વિપ.મુખ્યાનાં "રાજા ક્રુદ્ધઃ" ઇતિ સુહૃદ્.વિશ્વાસેન મિત્ર.સ્થાનીયેષુ કથયેયુઃ ॥

બહુલી.ભૂતે તીક્ષ્ણાઃ કૃત.રાત્રિ.ચાર.પ્રતીકારા ગૃહેષુ "સ્વામિ.વચનેન^આગમ્યતામ્" ઇતિ બ્રૂયુઃ ॥

તાન્નિર્ગચ્છત એવ^અભિહન્યુઃ, "સ્વામિ.સંદેશઃ" ઇતિ ચ^આસન્નાન્ બ્રૂયુઃ ॥

યે ચ^અપ્રવાસિતાસ્ તાન્ સત્ત્રિણો બ્રૂયુઃ "એતત્ તદ્ યદ્ અસ્માભિઃ કથિતમ્, જીવિતુ.કામેન^અપક્રાન્તવ્યમ્" ઇતિ ॥

યેભ્યશ્ ચ રાજા યાચિતો ન દદાતિ તાન્ સત્ત્રિણો બ્રૂયુઃ - "ઉક્તઃ શૂન્ય.પાલો રાજ્ઞા "અયાચ્યમ્ અર્થમ્ અસૌ ચ^અસૌ ચ મા યાચતે, મયા પ્રત્યાખ્યાતાઃ શત્રુ.સંહિતાઃ, તેષામ્ ઉદ્ધરણે પ્રયતસ્વ" ઇતિ ॥

તતઃ પૂર્વવદ્ આચરેત્ ॥

યેભ્યશ્ ચ રાજા યાચિતો દદાતિ તાન્ સત્ત્રિણો બ્રૂયુઃ - "ઉક્તઃ શૂન્ય.પાલો રાજ્ઞા "અયાચ્યમ્ અર્થમ્ અસૌ ચ^અસૌ ચ મા યાચતે, તેભ્યો મયા સો^અર્થો વિશ્વાસ.અર્થં દત્તઃ, શત્રુ.સંહિતાઃ, તેષામ્ ઉદ્ધરણે પ્રયતસ્વ" ઇતિ ॥

તતઃ પૂર્વવદ્ આચરેત્ ॥

યે ચ^એનં યાચ્યમ્ અર્થં ન યાચન્તે તાન્ સત્ત્રિણો બ્રૂયુઃ - "ઉક્તઃ શૂન્ય.પાલો રાજ્ઞા "યાચ્યમ્ અર્થમ્ અસૌ ચ^અસૌ ચ મા ન યાચતે, કિમ્ અન્યત્ સ્વ.દોષ.શઙ્કિતત્વાત્, તેષામ્ ઉદ્ધરણે પ્રયતસ્વ" ઇતિ ॥

તતઃ પૂર્વવદ્ આચરેત્ ॥

એતેન સર્વઃ કૃત્ય.પક્ષો વ્યાખ્યાતઃ ॥

પ્રત્યાસન્નો વા રાજાનં સત્ત્રી ગ્રાહયેત્ "અસૌ ચ^અસૌ ચ તે મહા.માત્રઃ શત્રુ.પુરુષૈઃ સમ્ભાષતે" ઇતિ ॥

પ્રતિપન્ને દૂષ્યાન્ અસ્ય શાસન.હરાન્ દર્શયેત્ "એતત્ તત્" ઇતિ ॥

સેના.મુખ્ય.પ્રકૃતિ.પુરુષાન્ વા ભૂમ્યા હિરણ્યેન વા લોભયિત્વા સ્વેષુ વિક્રમયેદ્ અપવાહયેદ્ વા ॥

યો^અસ્ય પુત્રઃ સમીપે દુર્ગે વા પ્રતિવસતિ તં સત્ત્રિણા^ઉપજાપયેત્ "આત્મ.સમ્પન્નતરસ્ ત્વં પુત્રઃ, તથા^અપ્ય્ અન્તર્.હિતઃ, તત્.કિમ્ ઉપેક્ષસે વિક્રમ્ય ગૃહાણ, પુરા ત્વા યુવ.રાજો વિનાશયતિ" ઇતિ ॥

તત્.કુલીનમ્ અપરુદ્ધં વા હિરણ્યેન પ્રતિલોભ્ય બ્રૂયાત્ "અન્તર્.બલં પ્રત્યન્ત.સ્કન્ધમ્ અન્તં વા^અસ્ય પ્રમૃદ્નીહિ" ઇતિ ॥

આટવિકાન્ અર્થ.માનાભ્યામ્ ઉપગૃહ્ય રાજ્યમ્ અસ્ય ઘાતયેત્ ॥

પાર્ષ્ણિ.ગ્રાહં વા^અસ્ય બ્રૂયાત્ "એષ ખલુ રાજા મામ્ ઉચ્છિદ્ય ત્વામ્ ઉચ્છેત્સ્યતિ, પાર્ષ્ણિમ્ અસ્ય ગૃહાણ, ત્વયિ નિવૃત્તસ્ય^અહં પાર્ષ્ણિં ગ્રહીષ્યામિ" ઇતિ ॥

મિત્રાણિ વા^અસ્ય બ્રૂયાત્ "અહં વઃ સેતુઃ, મયિ વિભિન્ને સર્વાન્ એષ વો રાજા પ્લાવયિષ્યતિ, સમ્ભૂય વા^અસ્ય યાત્રાં વિહનામ" ઇતિ ॥

તત્.સંહતાનામ્ અસંહતાનાં ચ પ્રેષયેત્ "એષ ખલુ રાજા મામ્ ઉત્પાટ્ય ભવત્સુ કર્મ કરિષ્યતિ, બુધ્યધ્વમ્, અહં વઃ શ્રેયાન્ અભ્યુપપત્તુમ્" ઇતિ ॥
કz12.3.21અબ્। મધ્યમસ્ય પ્રહિણુયાદ્ ઉદાસીનસ્ય વા પુનઃ ।
કz12.3.21ચ્દ્। યથા^આસન્નસ્ય મોક્ષ.અર્થં સર્વ.સ્વેન તદ્.અર્પણમ્ ॥એ
(શસ્ત્ર.અગ્નિ.રસ.પ્રણિધયહ્ - વીવધા.સાર.પ્ર્રસાર.વધહ્)