Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 12.2

12.2.01

sa cet saṃdhau na^avatiṣṭheta, brūyād enaṃ - "ime śatru.ṣaḍ.varga.vaśagā rājāno vinaṣṭāḥ, teṣām anātmavatāṃ na^arhasi mārgam anugantum //

12.2.02

dharmam arthaṃ ca^avekṣasva //

12.2.03

mitra.mukhā hy amitrās te ye tvā sāhasam adharmam artha.atikramaṃ ca grāhayanti //

12.2.04

śūrais tyakta.ātmabhiḥ saha yoddhuṃ sāhasam, jana.kṣayam ubhayataḥ kartum adharmaḥ, dṛṣṭam arthaṃ mitram aduṣṭaṃ ca tyaktum artha.atikramaḥ //

12.2.05

mitravāṃś ca sa rājā, bhūyaś ca^etena^arthena mitrāṇy udyojayiṣyati yāni tvā sarvato^abhiyāsyanti //

12.2.06

na ca madhyama.udāsīnayor maṇḍalasya vā parityaktaḥ, bhavāṃs tu parityaktaḥ yattvā samudyuktam upaprekṣante "bhūyaḥ kṣaya.vyayābhyāṃ yujyatām, mitrāc ca bhidyatām, atha^enaṃ parityakta.mūlaṃ sukhena^ucchetsyāmaḥ" iti //

12.2.07

sa bhavān na^arhati mitra.mukhānām amitrāṇāṃ śrotum, mitrāṇy udvejayitum amitrāṃś ca śreyasā yoktum, prāṇa.saṃśayam anarthaṃ ca^upagantum" iti yacchet //

12.2.08

tathā^api pratiṣṭhamānasya prakṛti.kopam asya kārayed yathā saṃgha.vṛtte vyākhyātaṃ yoga.vāmane ca //

12.2.09

tīkṣṇa.rasada.prayogaṃ ca //

12.2.10

yad uktam ātma.rakṣitake rakṣyaṃ tatra tīkṣṇān rasadāṃś ca prayuñjīta //

12.2.11

bandhakī.poṣakāḥ parama.rūpa.yauvanābhiḥ strībhiḥ senā.mukhyān unmādayeyuḥ //

12.2.12

bahūnām ekasyāṃ dvayor vā mukhyayoḥ kāme jāte tīkṣṇāḥ kalahān utpādayeyuḥ //

12.2.13

kalahe parājita.pakṣaṃ paratra.apagamane yātrā.sāhāyya.dāne vā bhartur yojayeyuḥ //

12.2.14

kāma.vaśān vā siddha.vyañjanāḥ sāṃvadanikībhir oṣadhībhir atisaṃdhānāya mukhyeṣu rasaṃ dāpayeyuḥ //

12.2.15

vaidehaka.vyañjane vā rāja.mahiṣyāḥ subhagāyāḥ preṣyām āsannāṃ kāma.nimittam arthena^abhivṛṣya parityajet //

12.2.16

tasya^eva paricāraka.vyañjana.upadiṣṭaḥ siddha.vyañjanaḥ sāṃvadanikīm oṣadhīṃ dadyāt "vaidehaka.śarīre^avaghātavyā" iti //

12.2.17

siddhe subhagāyā apy enaṃ yogam upadiśet "rāja.śarīre^avadhātavyā" iti //

12.2.18

tato rasena^atisaṃdadhyāt //

12.2.19

kārtāntika.vyañjano vā mahā.mātraṃ "rāja.lakṣaṇa.sampannam" krama.abhinītaṃ brūyāt //

12.2.20

bhāryām asya bhikṣukī "rāja.patnī rāja.prasavinī vā bhaviṣyasi" iti //

12.2.21

bhāryā.vyañjanā vā mahā.mātraṃ brūyāt "rājā kila mām avarodhayiṣyati, tava^antikāya pattra.lekhyam ābharaṇaṃ ca^idaṃ parivrājikayā^āhṛtam" iti //

12.2.22

sūda.ārālika.vyañjano vā rasa.prayoga.arthaṃ rāja.vacanam arthaṃ ca^asya lobhanīyam abhinayet //

12.2.23

tad asya vaidehaka.vyañjanaḥ pratisaṃdadhyāt, kārya.siddhiṃ ca brūyāt //

12.2.24

evam ekena dvābhyāṃ tribhir ity upāyair eka.ekam asya mahā.mātraṃ vikramāya^apagamanāya vā yojayet - iti //

12.2.25

durgeṣu ca^asya śūnya.pāla.āsannāḥ sattriṇaḥ paura.jānapadeṣu maitrī.nimittam āvedayeyuḥ - "śūnya.pālena^uktā yodhāś ca^adhikaraṇasthāś ca "kṛcchra.gato rājā jīvann āgamiṣyati, na vā, prasahya vittam ārjayadhvam, amitrāṃś ca hata" iti //

12.2.26

bahulī.bhūte tīkṣṇāḥ paurān niśāsv āhārayeyuḥ, mukhyāṃś ca^abhihanyuḥ "evaṃ kriyante ye śūnya.pālasya na śuśrūṣante" iti //

12.2.27

śūnya.pāla.sthāneṣu ca saśoṇitāni śastra.vitta.bandhanāny utsṛjeyuḥ //

12.2.28

tataḥ sattriṇaḥ "śūnya.pālo ghātayati vilopayati ca" ity āvedayeyuḥ //

12.2.29

evaṃ jānapadān samāhartur bhedayeyuḥ //

12.2.30

samāhartṛ.puruṣāṃs tu grāma.madhyeṣu rātrau tīkṣṇā hatvā brūyuḥ "evaṃ kriyante ye jana.padam adharmeṇa bādhante" iti //

12.2.31

samutpanne doṣe śūnya.pālaṃ samāhartāraṃ vā prakṛti.kopena ghātayeyuḥ //

12.2.32

tat.kulīnam aparuddhaṃ vā pratipādayeyuḥ //
KAZ12.2.33ab/ antaḥ.pura.pura.dvāraṃ dravya.dhānya.parigrahān /
KAZ12.2.33cd/ daheyus tāṃś ca hanyur vā brūyur asya^ārta.vādinaḥ //E
(senā.mukhya.vadhah<dvitīyo bhāgah> - maṇḍala.protsāhanam)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc