Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 09.6

09.6.01

dūṣyebhyaḥ śatrubhyaś ca dvividhā śuddhā //

09.6.02

dūṣya.śuddhāyāṃ paureṣu jānapadeṣu vā daṇḍa.varjān upāyān prayuñjīta //

09.6.03

daṇḍo hi mahā.jane kṣeptum aśakyaḥ //

09.6.04

kṣipto vā taṃ ca^arthaṃ na kuryāt, anyaṃ ca^anartham utpādayet //

09.6.05

mukhyeṣu tv eṣāṃ dāṇḍa.karmikavac ceṣṭeta //

09.6.06

śatru.śuddhāyāṃ yataḥ śatruḥ pradhānaḥ kāryo vā tataḥ sāma.ādibhiḥ siddhiṃ lipseta //

09.6.07

svāminy āyattā pradhāna.siddhiḥ, mantriṣv āyattā^āyatta.siddhiḥ, ubhaya.āyattā pradhāna.āyatta.siddhiḥ //

09.6.08

dūṣya.adūṣyāṇām āmiśritatvād āmiśrā //

09.6.09

āmiśrāyām adūṣyataḥ siddhiḥ //

09.6.10

ālambana.abhāve hy ālambitā na vidyante //

09.6.11

mitra.amitrāṇām ekī.bhāvāt para.miśrā //

09.6.12

para.miśrāyāṃ mitrataḥ siddhiḥ //

09.6.13

sukaro hi mitreṇa saṃdhiḥ, na^amitreṇa^iti //

09.6.14

mitraṃ cen na saṃdhim icched abhīkṣṇam upajapet //

09.6.15

tataḥ sattribhir amitrād bhedayitvā mitraṃ labheta //

09.6.16

mitra.saṃghasya vā yo^anta.sthāyī taṃ labheta //

09.6.17

anta.sthāyini labdhe madhya.sthāyino bhidyante //

09.6.18

madhya.sthāyinaṃ vā labheta //

09.6.19

madhya.sthāyini labdhe na^anta.sthāyinaḥ saṃhanyante //

09.6.20

yathā ca^eṣām āśraya.bhedas tān upāyān prayuñjīta //

09.6.21

dhārmikaṃ jāti.kula.śruta.vṛtta.stavena sambandhena pūrveṣāṃ traikālya.upakārān apakārābhyāṃ vā sāntvayet //

09.6.22

nivṛtta.utsāhaṃ vigraha.śrāntaṃ pratihata.upāyaṃ kṣaya.vyayābhyāṃ pravāsena ca^upataptaṃ śaucena^anyaṃ lipsamānam anyasmād vā śaṅkamānaṃ maitrī.pradhānaṃ vā kalyāṇa.buddhiṃ sāmnā sādhayet //

09.6.23

lubdhaṃ kṣīṇaṃ vā tapasvi.mukhya.avasthāpanā.pūrvaṃ dānena sādhayet //

09.6.24

tat pañca.vidhaṃ - deya.visargo gṛhīta.anuvartanam ātta.pratidānaṃ sva.dravya.dānam apūrvaṃ para.sveṣu svayaṃ.grāha.dānaṃ ca //

09.6.25

iti dāna.karma //

09.6.26

paraspara.dveṣa.vaira.bhūmi.haraṇa.śaṅkitam ato^anyatamena bhedayet //

09.6.27

bhīruṃ vā pratighātena "kṛta.saṃdhir eṣa tvayi karma.kariṣyati, mitram asya nisṛṣṭam, saṃdhau vā na^abhyantaraḥ" iti //

09.6.28

yasya vā sva.deśād anya.deśād vā paṇyāni paṇya.agāratayā^āgaccheyuḥ tāni asya "yātavyāl labdhāni" iti sattriṇaś cārayeyuḥ //

09.6.29

bahulī.bhūte śāsanam abhityaktena preṣayet "etat te paṇyaṃ paṇya.agāraṃ vā mayā te preṣitam, sāmavāyikeṣu vikramasva, apagaccha vā, tataḥ paṇa.śeṣam avāpsyasi" iti //

09.6.30

tataḥ sattriṇaḥ pareṣu grāhayeyuḥ "etad ari.pradattam" iti //

09.6.31

śatru.prakhyātaṃ vā paṇyam avijñātaṃ vijigīṣuṃ gacchet //

09.6.32

tad asya vaidehaka.vyañjanāḥ śatru.mukhyeṣu vikrīṇīran //

09.6.33

tataḥ sattriṇaḥ pareṣu grāhayeyuḥ "etat paṇyam ari.pradattam" iti //

09.6.34

mahā.aparādhān artha.mānābhyām upagṛhya vā śastra.rasa.agnibhir amitre praṇidadhyāt //

09.6.35

atha^ekam amātyaṃ niṣpātayet //

09.6.36

tasya putra.dāram upagṛhya rātrau hatam iti khyāpayet //

09.6.37

atha^amātyaḥ śatros tān eka.ekaśaḥ prarūpayet //

09.6.38

te ced yathā.uktaṃ kuryur na ca^enān grāhayet //

09.6.39

aśaktimato vā grāhayet //

09.6.40

āpta.bhāva.upagato mukhyād asya^ātmānaṃ rakṣaṇīyaṃ kathayet //

09.6.41

atha^amitra.śāsanaṃ mukhya.upaghātāya preṣitam ubhaya.vetano grāhayet //

09.6.42

utsāha.śaktimato vā preṣayet "amuṣya rājyaṃ gṛhāṇa, yathā.asthito naḥ saṃdhiḥ" iti //

09.6.43

tataḥ sattriṇaḥ pareṣu grāhayeyuḥ //

09.6.44

ekasya skandha.āvāraṃ vīvadham āsāraṃ vā ghātayeyuḥ //

09.6.45

itareṣu maitrīṃ bruvāṇāḥ "tvam eteṣāṃ ghātayitavyaḥ" ity upajapeyuḥ //

09.6.46

yasya vā pravīra.puruṣo hastī hayo vā mriyeta gūḍha.puruṣair hanyeta hriyeta vā sattriṇaḥ paraspara.upahataṃ brūyuḥ //

09.6.47

tataḥ śāsanam abhiśastasya preṣayet "bhūyaḥ kuru tataḥ paṇa.śeeṣam avāpsyasi" iti //

09.6.48

tad ubhaya.vetanā grāhayeyuḥ //

09.6.49

bhinneṣv anyatamaṃ labheta //

09.6.50

tena senā.pati.kumāra.daṇḍa.cāriṇo vyākhyātāḥ //

09.6.51

sāṃdhikaṃ ca bhedaṃ prayuñjīta //

09.6.52

iti bheda.karma //

09.6.53

tīkṣṇam utsāhinaṃ vyasaninaṃ sthita.śatruṃ vā gūḍha.puruṣāḥ śastra.agni.rasa.ādibhiḥ sādhayeyuḥ, saukaryato vā teṣām anyatamaḥ //

09.6.54

tīkṣṇo hy ekaḥ śastra.rasa.agnibhiḥ sādhayet //

09.6.55

ayaṃ sarva.saṃdoha.karma viśiṣṭaṃ vā karoti //

09.6.56

ity upāya.catur.vargaḥ //

09.6.57

pūrvaḥ pūrvaś ca^asya laghiṣṭhaḥ //

09.6.58

sāntvam eka.guṇam //

09.6.59

dānaṃ dvi.guṇaṃ sāntva.pūrvam //

09.6.60

bhedas tri.guṇaḥ sāntva.dāna.pūrvaḥ //

09.6.61

daṇḍaś catur.guṇaḥ sāntva.dāna.bheda.pūrvaḥ //

09.6.62

ity abhiyuñjāneṣu^uktam //

09.6.63

sva.bhūmiṣṭheṣu tu ta eva^upāyāḥ //

09.6.64

viśeṣas tu //

09.6.65

sva.bhūmiṣṭhānām anyatamasya paṇya.agārair abhijñātān dūta.mukhyān abhīkṣṇaṃ preṣayet //

09.6.66

ta enaṃ saṃdhau para.hiṃsāyāṃ vā yojayeyuḥ //

09.6.67

apratipadyamānaṃ "kṛto naḥ saṃdhiḥ" ity āvedayeyuḥ //

09.6.68

tam itareṣām ubhaya.vetanāḥ saṃkrāmayeyuḥ "ayaṃ vo rājā duṣṭaḥ" iti //

09.6.69

yasya vā yasmād bhayaṃ vairaṃ dveṣo vā taṃ tasmād bhedayeyuḥ "ayaṃ te śatruṇā saṃdhatte, purā tvām atisaṃdhatte, kṣiprataraṃ saṃdhīyasva, nigrahe ca^asya prayatasva" iti //

09.6.70

āvāha.vivāhābhyāṃ vā kṛtvā samyogam asamyuktān bhedayet //

09.6.71

sāmanta.āṭavika.tat.kulīna.aparuddhaiś ca^eṣāṃ rājyāni ghātayet, sārtha.vraja.aṭavīr vā, daṇḍaṃ vā^abhisṛtam //

09.6.72

paraspara.apāśrayāś ca^eṣāṃ jāti.saṃghāś chidreṣu prahareyuḥ, gūḍhāś ca^agni.rasa.śastreṇa //
KAZ09.6.73ab/ vītaṃsa.gilavac ca^arīn yogair ācaritaiḥ śaṭhaḥ /
KAZ09.6.73cd/ ghātayet para.miśrāyāṃ viśvāsena^āmiṣeṇa ca //E
(artha.anartha.samśaya.yuktāh <āpadah> - tāsām upāya.vikalpajāh siddhayah)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc