Arthashastra · Chapter 08.5
bala.vyasanāni - amānitam, vimānitam, abhṛtam, vyādhitam, nava.āgatam, dūra.āyātam, pariśrāntam, parikṣīṇam, pratihatam, hata.agra.vegam, anṛtu.prāptam, abhūmi.prāptam, āśā.nirvedi, parisṛptam, kalatra.garbhi, antaḥ.śalyam, kupita.mūlam, bhinna.garbham, apasṛtam, atikṣiptam, upaniviṣṭam, samāptam, uparuddham, parikṣiptam, chinna.dhānya.puruṣa.vīvadham,
sva.vikṣiptam, mitra.vikṣiptam, dūṣya.yuktam, duṣṭa.pārṣṇi.grāham, śūnya.mūlam, asvāmi.saṃhatam, bhinna.kūṭam, andham iti //
teṣām amānita.vimānita.aniyatayor amānitaṃ kṛta.artha.mānaṃ yudhyeta, na vimānitam antaḥ.kopam //
abhṛta.vyādhitayor abhṛtaṃ tadātva.kṛta.vetanaṃ yudhyeta, na vyādhitam akarmaṇyam //
nava.āgata.dūra.āyātayor nava.āgatam anyata upalabdha.deśam anava.miśraṃ yudhyeta, na dūra.āyatam āyata.gata.parikleśam //
pariśrānta.parikṣīṇayoḥ pariśrāntaṃ snāna.bhojana.svapna.labdha.viśrāmaṃ yudhyeta, na parikṣīṇam anyatra^āhave kṣīṇayugya.puruṣam //
pratihata.hata.agra.vegayoḥ pratihatam agra.pāta.bhagnaṃ pravīra.puruṣa.saṃhataṃ yudhyeta, na hata.agra.vegam agra.pāta.hata.vīram //
anṛtv.abhūmi.prāptayor anṛtu.prāptaṃ yatha.ṛtu.yugya.śastra.āvaraṇaṃ yudhyeta, na^abhūmi.prāptam avaruddha.prasāra.vyāyāmam //
āśā.nirvedi.parisṛptayor āśā.nirvedi labdha.abhiprāyaṃ yudhyeta, na parisṛptam apasṛta.mukhyam //
kalatra.garbhy.antaḥ.śalyayoḥ kalatra.garbhi unmucya kalatraṃ yudhyeta, na^antaḥ.śalyam antara.mitram //
kupita.mūla.bhinna.garbhayoḥ kupita.mūlaṃ praśamita.kopaṃ sāma.ādibhir yudhyeta, na bhinna.garbham anyonyasmād bhinnam //
apasṛta.atikṣiptayor apasṛtam eka.rājya.atikrāntaṃ mantra.vyāyāmābhyāṃ sattra.mitra.apāśrayaṃ yudhyeta, na^atikṣiptam aneka.rājya.atikrāntaṃ bahv.ābādhatvāt //
upaniviṣṭa.samāptayor upaniviṣṭaṃ pṛthag.yāna.sthānam atisaṃdhāya^ariṃ yudhyeta, na samāptam ariṇā^eka.sthāna.yānam //
uparuddha.parikṣiptayor uparuddham anyato niṣkramya^uparoddhāraṃ pratiyudhyeta, na parikṣiptaṃ sarvataḥ pratiruddham //
chinna.dhānya.puruṣa.vīvadhayoḥ chinna.dhānyam anyato dhānyam ānīya jaṅgama.sthāvara.āhāraṃ vā yudhyeta, na chinna.puruṣa.vīvadham anabhisāram //
sva.vikṣipta.mitra.vikṣiptayoḥ sva.vikṣiptaṃ sva.bhūmau vikṣiptaṃ sainyam āpadi śakyam āvāhayitum, na mitra.vikṣiptaṃ viprakṛṣṭa.deśa.kālatvāt //
dūṣya.yukta.duṣṭa.pārṣṇi.grāhayor dūṣya.yuktam āpta.puruṣa.adhiṣṭhitam asaṃhataṃ yudhyeta, na duṣṭa.pārṣṇi.grāhaṃ pṛṣṭha.abhighāta.trastam //
śūnya.mūla.asvāmi.saṃhatayoḥ śūnya.mūlaṃ kṛta.paura.jānapada.ārakṣaṃ sarva.saṃdohena yudhyeta, na^asvāmi.saṃhataṃ rāja.senā.pati.hīnam //
bhinna.kūṭa.andhayor bhinna.kūṭam anya.adhiṣṭhitaṃ yudhyeta, na^andham adeśikaṃ - iti //
KAZ08.5.19ab/ doṣa.śuddhir bala.āvāpaḥ sattra.sthāna.atisaṃhitam /
KAZ08.5.19cd/ saṃdhiś ca^uttara.pakṣasya bala.vyasana.sādhanam //
KAZ08.5.20ab/ rakṣet sva.daṇḍaṃ vyasane śatrubhyo nityam utthitaḥ /
KAZ08.5.20cd/ prahared daṇḍa.randhreṣu śatrūṇāṃ nityam utthitaḥ //
KAZ08.5.21ab/ yato nimittaṃ vyasanaṃ prakṛtīnām avāpnuyāt /
KAZ08.5.21cd/ prāg eva pratikurvīta tan nimittam atandritaḥ /
KAZ08.5.22ab/ abhiyātaṃ svayaṃ mitraṃ sambhūya^anya.vaśena vā //
KAZ08.5.22cd/ parityaktam aśaktyā vā lobhena praṇayena vā /
KAZ08.5.23ab/ vikrītam abhiyuñjāne saṃgrāme vā^apavartinā //
KAZ08.5.23cd/ dvaidhī.bhāvena vā^amitraṃ yāsyatā vā^anyam anyataḥ /
KAZ08.5.24ab/ pṛthag vā saha.yāne vā viśvāsena^atisaṃhitam //
KAZ08.5.24cd/ bhaya.avamāna.ālasyair vā vyasanān na pramokṣitam /
KAZ08.5.25ab/ avaruddhaṃ sva.bhūmibhyaḥ samīpād vā bhayād gatam //
KAZ08.5.25cd/ ācchedanād adānād vā dattvā vā^apy avamānitam /
KAZ08.5.26ab/ atyāhāritam arthaṃ vā svayaṃ para.mukhena vā //
KAZ08.5.26cd/ atibhāre niyuktaṃ vā bhaṅktvā param upasthitam /
KAZ08.5.27ab/ upekṣitam aśaktyā vā prārthayitvā virodhitam //
KAZ08.5.27cd/ kṛcchreṇa sādhyate mitraṃ siddhaṃ ca^āśu virajyati /
KAZ08.5.28ab/ kṛta.prayāsaṃ mānyaṃ vā mohān mitram amānitam /
KAZ08.5.28cd/ mānitaṃ vā na sadṛśaṃ śaktito vā nivāritam //
KAZ08.5.29ab/ mitra.upaghāta.trastaṃ vā śaṅkitaṃ vā^ari.saṃhitāt /
KAZ08.5.29cd/ dūṣyair vā bhedituṃ mitraṃ sādhyaṃ siddhaṃ ca tiṣṭhati //
KAZ08.5.30ab/ tasmān na^utpādayed enān doṣān mitra.upaghātakān /
KAZ08.5.30cd/ utpannān vā praśamayed guṇair doṣa.upaghātibhiḥ //E
(śakti.deśa.kāla.bala.abala.jnānam - yātrā.kālāh)
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0