Arthashastra · Chapter 07.3
vijigīṣuḥ śakty.apekṣaḥ ṣāḍguṇyam upayuñjīta //
sama.jyāyobhyāṃ saṃdhīyeta, hīnena vigṛhṇīyāt //
vigṛhīto hi jyāyasā hastinā pāda.yuddham iva^abhyupaiti //
samena ca^āmaṃ pātram āmena^ahatam iva^ubhayataḥ kṣayaṃ karoti //
kumbhena^iva^aśmā hīnena^eka.anta.siddhim avāpnoti //
jyāyāṃś cen na saṃdhim icched daṇḍa.upanata.vṛttam ābalīyasaṃ vā yogam ātiṣṭhet //
samaś cen na saṃdhim icched yāvan.mātram apakuryāt tāvan.mātram asya pratyapakuryāt //
tejo hi saṃdhāna.kāraṇam //
na^ataptaṃ lohaṃ lohena saṃdhatta iti //
hīnaś cet sarvatra^anupraṇatas tiṣṭhet saṃdhim upeyāt //
āraṇyo^agnir iva hi duḥkha.amarṣajaṃ tejo vikramayati //
maṇḍalasya ca^anugrāhyo bhavati //
saṃhitaś cet "para.prakṛtayo lubdha.kṣīṇa.apacaritāḥ pratyādāna.bhayād vā na^upagacchanti" iti paśyedd hīno^api vigṛhṇīyāt //
vigṛhītaś cet "para.prakṛtayo lubdha.kṣīṇa.apacaritā vigraha.udvignā vā māṃ na^upagacchanti" iti paśyej jyāyān api saṃdhīyeta, vigraha.udvegaṃ vā śamayet //
vyasana.yaugapadye^api "guru.vyasano^asmi, laghu.vyasanaḥ paraḥ sukhena pratikṛtya vyasanam ātmano^abhiyuñjyād" iti paśyej jyāyān api saṃdhīyeta //
saṃdhi.vigrahayoś cet para.karśanam ātma.upacayaṃ vā na^abhipaśyej jyāyān apy āsīta //
para.vyasanam apratikāryaṃ cet paśyedd hīno^apy abhiyāyāt //
apratikārya.āsanna.vyasano vā jyāyān api saṃśrayeta //
saṃdhinā^ekato vigraheṇa^ekataś cet kārya.siddhiṃ paśyej jyāyān api dvaidhī.bhūtas tiṣṭhet //
evaṃ samasya ṣāḍguṇya.upayogaḥ //
tatra tu prativiśeṣaḥ //
KAZ07.3.22ab/ pravṛtta.cakreṇa^ākrānto rājñā balavatā^abalaḥ /
KAZ07.3.22cd/ saṃdhinā^upanamet tūrṇaṃ kośa.daṇḍa.ātma.bhūmibhiḥ //
KAZ07.3.23ab/ svayaṃ saṃkhyāta.daṇḍena daṇḍasya vibhavena vā /
KAZ07.3.23cd/ upasthātavyam ity eṣa saṃdhir ātma.āmiṣo mataḥ //
KAZ07.3.24ab/ senā.pati.kumārābhyām upasthātavyam ity ayam /
KAZ07.3.24cd/ puruṣa.antara.saṃdhiḥ syān na^ātmanā^ity ātma.rakṣaṇaḥ //
KAZ07.3.25ab/ ekena^anyatra yātavyaṃ svayaṃ daṇḍena vā^ity ayam /
KAZ07.3.25cd/ adṛṣṭa.puruṣaḥ saṃdhir daṇḍa.mukhya.ātma.rakṣaṇaḥ //
KAZ07.3.26ab/ mukhya.strī.bandhanaṃ kuryāt pūrvayoḥ paścime tv arim /
KAZ07.3.26cd/ sādhayed gūḍham ity ete daṇḍa.upanata.saṃdhayaḥ //
KAZ07.3.27ab/ kośa.dānena śeṣāṇāṃ prakṛtīnāṃ vimokṣaṇam /
KAZ07.3.27cd/ parikrayo bhavet saṃdhiḥ sa eva ca yathā.sukham //
KAZ07.3.28ab/ skandha.upaneyo bahudhā jñeyaḥ saṃdhir upagrahaḥ /
KAZ07.3.28cd/ niruddho deśa.kālābhyām atyayaḥ syād upagrahaḥ //
KAZ07.3.29ab/ viṣahya.dānād āyatyāṃ kṣamaḥ strī.bandhanād api /
KAZ07.3.29cd/ suvarṇa.saṃdhir viśvāsād ekī.bhāva.gato bhavet //
KAZ07.3.30ab/ viparītaḥ kapālaḥ syād atyādāna.abhibhāṣitaḥ /
KAZ07.3.30cd/ pūrvayoḥ praṇayet kupyaṃ hasty.aśvaṃ vā gara.anvitam //
KAZ07.3.31ab/ tṛtīye praṇayed arthaṃ kathayan karmaṇāṃ kṣayam /
KAZ07.3.31cd/ tiṣṭhec caturtha ity ete kośa.upanata.saṃdhayaḥ //
KAZ07.3.32ab/ bhūmy.eka.deśa.tyāgena śeṣa.prakṛti.rakṣaṇam /
KAZ07.3.32cd/ ādiṣṭa.saṃdhis tatra^iṣṭo gūḍha.stena.upaghātinaḥ //
KAZ07.3.33ab/ bhūmīnām ātta.sārāṇāṃ mūla.varjaṃ praṇāmanam /
KAZ07.3.33cd/ ucchinna.saṃdhis tatra^iṣṭaḥ para.vyasana.kāṅkṣiṇaḥ //
KAZ07.3.34ab/ phala.dānena bhūmīnāṃ mokṣaṇaṃ syād avakrayaḥ /
KAZ07.3.34cd/ phala.atimukto bhūmibhyaḥ saṃdhiḥ sa paridūṣaṇaḥ //
KAZ07.3.35ab/ kuryād avekṣaṇaṃ pūrvau paścimau tv ābalīyasam /
KAZ07.3.35cd/ ādāya phalam ity ete deśa.upanata.saṃdhayaḥ //
KAZ07.3.36ab/ sva.kāryāṇāṃ vaśena^ete deśe kāle ca bhāṣitāḥ /
KAZ07.3.36cd/ ābalīyasikāḥ kāryās trividhā hīna.saṃdhayaḥ //E
(vigṛhya.āsanaṃ - saṃdhāya.āsanaṃ - vigṛhya.yānaṃ - saṃdhāya.yānaṃ - sambhūya.prayāṇam)
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0