Arthashastra · Chapter 07.13
saṃhatya^ari.vijigīṣvor amitrayoḥ para.abhiyoginoḥ pārṣṇiṃ gṛhṇator yaḥ śakti.sampannasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
śakti.sampanno hy amitram ucchidya pārṣṇi.grāham ucchindyāt, na hīna.śaktir alabdha.lābhaḥ //
śakti.sāmye yo vipula.ārambhasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
vipula.ārambho hy amitram ucchidya pārṣṇi.grāham ucchindyāt, na^alpa.ārambhaḥ sakta.cakraḥ //
ārambha.sāmye yaḥ sarva.saṃdohena prayātasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
śūnya.mūlo hy asya sukaro bhavati, naika.deśa.bala.prayātaḥ kṛta.pārṣṇi.pratividhānaḥ //
bala.upādāna.sāmye yaś cala.amitraṃ prayātasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
cala.amitraṃ prayāto hi sukhena^avāpta.siddhiḥ pārṣṇi.grāham ucchindyāt, na sthita.amitraṃ prayātaḥ //
asau hi durga.pratihataḥ pārṣṇi.grāhe ca pratinivṛttaḥ sthitena^amitreṇa^avagṛhyate //
tena pūrve vyākhyātāḥ //
śatru.sāmye yo dhārmika.abhiyoginaḥ pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
dhārmika.abhiyogī hi sveṣāṃ pareṣāṃ ca dveṣyo bhavati, adhārmika.abhiyogī sampriyaḥ //
tena mūla.hara.tādātvika.kadarya.abhiyogināṃ pārṣṇi.grahaṇaṃ vyākhyātam //
mitra.abhiyoginoḥ pārṣṇi.grahaṇe ta eva hetavaḥ //
mitram amitraṃ ca^abhiyuñjānayor yo mitra.abhiyoginaḥ pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
mitra.abhiyogī hi sukhena^avāpta.siddhiḥ pārṣṇi.grāham ucchindyāt //
sukaro hi mitreṇa saṃdhir na^amitreṇa //
mitram amitraṃ ca^uddharator yo^amitra.uddhāriṇaḥ pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
vṛddha.mitro hy amitra.uddhārī pārṣṇi.grāham ucchindyāt, na^itaraḥ sva.pakṣa.upaghātī //
tayor alabdha.lābha.apagamane yasya.amitro mahato lābhād viyuktaḥ kṣaya.vyaya.adhiko vā sa pārṣṇi.grāho^atisaṃdhatte //
labdha.lābha.apagamane yasya^amitro lābhena śaktyā hīnaḥ sa pārṣṇi.grāho^atisaṃdhatte, yasya vā yātavyaḥ śatror vigraha.apakāra.samarthaḥ syāt //
pārṣṇi.grāhayor api yaḥ śakya.ārambha.bala.upādāna.adhikaḥ sthita.śatruḥ pārśva.sthāyī vā so^atisaṃdhatte //
pārśva.sthāyī hi yātavya.abhisāro mūla.ābādhakaś ca bhavati, mūla.ābādhaka eva paścāt.sthāyī //
KAZ07.13.24ab/ pārṣṇi.grāhās trayo jñeyāḥ śatroś ceṣṭā.nirodhakāḥ /
KAZ07.13.24cd/ sāmantaḥ pṛṣṭhato vargaḥ prativeśau ca pārśvayoḥ //
KAZ07.13.25ab/ arer netuś ca madhyastho durbalo^antardhir ucyate /
KAZ07.13.25cd/ pratighāto balavato durga.aṭavy.apasāravān //
madhyamaṃ tvari.vijigīṣvor lipsamānayor madhyamasya pārṣṇiṃ gṛhṇator labdha.lābha.apagamane yo madhyamaṃ mitrād viyojayaty amitraṃ ca mitram āpnoti so^atisaṃdhatte //
saṃdheyaś ca śatrur upakurvāṇo, na mitraṃ mitra.bhāvād utkrāntam //
tena^udāsīna.lipsā vyākhyātā //
"pārṣṇi.grahaṇa.abhiyānayos tu mantra.yuddhād abhyuccayaḥ //
Kaś07.13.30/ vyāyāma.yuddhe hi kṣaya.vyayābhyām ubhayor avṛddhiḥ //
jitvā^api hi kṣiṇa.daṇḍa.kośaḥ parājito bhavati" ity ācāryāḥ //
na^iti kauṭilyaḥ //
sumahatā^api kṣaya.vyayena śatru.vināśo^abhyupagantavyaḥ //
tulye kṣaya.vyaye yaḥ purastād dūṣya.balaṃ ghātayitvā nihśalyaḥ paścād vaśya.balo yudhyeta so^atisaṃdhatte //
dvayor api purastād dūṣya.bala.ghātinor yo bahulataraṃ śaktimattaram atyanta.dūṣyaṃ ca ghātayet so^atisaṃdhatte //
tena^amitra.aṭavī.bala.ghāto vyākhyātaḥ //
KAZ07.13.37ab/ pārṣṇi.grāho^abhiyoktā vā yātavyo vā yadā bhavet /
KAZ07.13.37cd/ vijigīṣus tadā tatra netram etat samācaret //
KAZ07.13.38ab/ pārṣṇi.grāho bhaven netā śatror mitra.abhiyoginaḥ /
KAZ07.13.38cd/ vigrāhya pūrvam ākrandaṃ pārṣṇi.grāha.abhisāriṇā //
KAZ07.13.39ab/ ākrandena^abhiyuñjānaḥ pārṣṇi.grāhaṃ nivārayet /
KAZ07.13.39cd/ tathā^ākranda.abhisāreṇa pārṣṇi.grāha.abhisāriṇam //
KAZ07.13.40ab/ ari.mitreṇa mitraṃ ca purastād avaghaṭṭayet /
KAZ07.13.40cd/ mitra.mitram areś ca^api mitra.mitreṇa vārayet //
KAZ07.13.41ab/ mitreṇa grāhayet pārṣṇim abhiyukto^abhiyoginaḥ /
KAZ07.13.41cd/ mitra.mitreṇa ca^ākrandaṃ pārṣṇi.grāhān nivārayet //
KAZ07.13.42ab/ evaṃ maṇḍalam ātma.arthaṃ vijigīṣur niveśayet /
KAZ07.13.42cd/ pṛṣṭhataś ca purastāc ca mitra.prakṛti.sampadā //
KAZ07.13.43ab/ kṛtsne ca maṇḍale nityaṃ dūtān gūḍhāṃś ca vāsayet /
KAZ07.13.43cd/ mitra.bhūtaḥ sapatnānāṃ hatvā hatvā ca saṃvṛtaḥ //
KAZ07.13.44ab/ asaṃvṛtasya kāryāṇi prāptāny api viśeṣataḥ /
KAZ07.13.44cd/ nihsaṃśayaṃ vipadyante bhinna.plava iva^udadhau //E
(hīna.śakti.pūraṇam)
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0