Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 07.12

07.12.01

"tvaṃ ca^ahaṃ ca durgaṃ kārayāvahe" iti karma.saṃdhiḥ //

07.12.02

tayor yo daiva.kṛtam aviṣahyam alpa.vyaya.ārambhaṃ durgaṃ kārayati so^atisaṃdhatte //

07.12.03

tatra^api sthala.nadī.parvata.durgāṇām uttara.uttaraṃ śreyaḥ //

07.12.04

setu.bandhayor apy āhārya.udakāt saha.udakaḥ śreyān //

07.12.05

saha.udakayor api prabhūta.vāpa.sthānaḥ śreyān //

07.12.06

dravya.vanayor api yo mahat.sāravad.dravya.aṭavīkaṃ viṣaya.ante nadī.mātṛkaṃ dravya.vanaṃ chedayati so^atisaṃdhatte //

07.12.07

nadī.mātṛkaṃ hi sv.ājīvam apāśrayaś ca^āpadi bhavati //

07.12.08

hasti.vanayor api yo bahu.śūra.mṛgaṃ durbala.prativeśaṃ.ananta.avakleśi viṣaya.ante hasti.vanaṃ badhnāti so^atisaṃdhatte //

07.12.09

tatra^api "bahu.kuṇṭha.alpa.śūrayoḥ alpa.śūraṃ śreyaḥ, śūreṣu hi yuddham, alpāḥ śūrā bahūn aśūrān bhañjanti, te bhagnāḥ sva.sainya.avaghātino bhavanti" ity ācāryāḥ //

07.12.10

na^iti kauṭilyaḥ //

07.12.11

kuṇṭhā bahavaḥ śreyāṃsaḥ, skandha.viniyogād anekaṃ karma kurvāṇāḥ sveṣām apāśrayo yuddhe, pareṣāṃ durdharṣā vibhīṣaṇāś ca //

07.12.12

bahuṣu hi kuṇṭheṣu vinaya.karmaṇā śakyaṃ śauryam ādhātum, na tv eva^alpeṣu śūreṣu bahutvam iti //

07.12.13

khanyor api yaḥ prabhūta.sārām adurga.mārgām alpa.vyaya.ārambhāṃ khaniṃ khānayati, so^atisaṃdhatte //

07.12.14

tatra^api mahā.sāram alpam alpa.sāraṃ vā prabhūtam iti "mahā.sāram alpaṃ śreyaḥ, vajra.maṇi.muktā.pravāla.hema.rūpya.dhātur hi prabhūtam alpa.sāram atyargheṇa grasate" ity ācāryāḥ //

07.12.15

na^iti kauṭilyaḥ //

07.12.16

cirād alpo mahā.sārasya kretā vidyate, prabhūtaḥ sātatyād alpa.sārasya //

07.12.17

etena vaṇik.patho vyākhyātaḥ //

07.12.18

tatra^api "vāri.sthala.pathayor vāri.pathaḥ śreyān, alpa.vyaya.vyāyāmaḥ prabhūta.paṇya.udayaś ca" ity ācāryāḥ //

07.12.19

na^iti kauṭilyaḥ //

07.12.20

samruddha.gatir asārvakālikaḥ prakṛṣṭa.bhaya.yonir niṣpratīkāraś ca vāri.pathaḥ, viparītaḥ sthala.pathaḥ //

07.12.21

vāri.pathe tu kūla.samyāna.pathayoḥ kūla.pathaḥ paṇya.pattana.bāhulyāt^śreyān, nadī.patho vā, sātatyād viṣahya.ābādhatvāc ca //

07.12.22

sthala.pathe^api "haimavato dakṣiṇā.pathāt^śreyān, hasty.aśva.gandha.danta.ajina.rūpya.suvarṇa.paṇyāḥ sāravattarāḥ" ity ācāryāḥ" //

07.12.23

na^iti kauṭilyaḥ //

07.12.24

kambala.ajina.aśva.paṇya.varjāḥ śaṅkha.vajra.maṇi.muktā.suvarṇa.paṇyāś ca prabhūtatarā dakṣiṇā.pathe //

07.12.25

dakṣiṇā.pathe^api bahu.khaniḥ sāra.paṇyaḥ prasiddha.gatir alpa.vyaya.vyāyāmo vā vaṇik.pathaḥ śreyān, prabhūta.viṣayo vā phalgu.puṇyaḥ //

07.12.26

tena pūrvaḥ paścimaś ca vaṇik.patho vyākhyātaḥ //

07.12.27

tatra^api cakra.pāda.pathayoś cakra.patho vipula.ārambhatvāt^śreyān, deśa.kāla.sambhāvano vā khara.uṣṭra.pathaḥ //

07.12.28

ābhyām aṃsa.patho vyākhyātaḥ //

07.12.29

para.karma.udayo netuḥ kṣayo vṛddhir viparyaye //

07.12.30

tulye karma.pathe sthānaṃ jñeyaṃ svaṃ vijigīṣuṇā //

07.12.31

alpa.āgama.ativyayatā kṣayo vṛddhir viparyaye //

07.12.32

samāya.vyayatā sthānaṃ karmasu jñeyam ātmanaḥ //

07.12.33

tasmād alpa.vyaya.ārambhaṃ durga.ādiṣu mahā.udayam //

07.12.34

karma labdhvā viśiṣṭaḥ syād ity uktāḥ karma.saṃdhayaḥ //E
(pārṣṇi.grāh.cintā)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc