Arthashastra · Chapter 07.10
"tvaṃ ca^ahaṃ ca bhūmiṃ labhāvahe" iti bhūmi.saṃdhiḥ //
tayor yaḥ pratyupasthita.arthaḥ sampannāṃ bhūmim avāpnoti so^atisaṃdhatte //
tulye sampanna.alābhe yo balavantam ākramya bhūmim avāpnoti so^atisaṃdhatte //
bhūmi.lābhaṃ śatru.karśanaṃ pratāpaṃ ca hi prāpnoti //
durbalād.bhūmi.lābhe satyaṃ saukaryaṃ bhavati //
durbala eva ca bhūmi.lābhaḥ, tat.sāmantaś ca mitram amitra.bhāvaṃ gacchati //
tulye balīyastve yaḥ sthita.śatrum utpāṭya bhūmim avāpnoti so^atisaṃdhatte //
durga.avāptir hi sva.bhūmi.rakṣaṇam amitra.aṭavī.pratiṣedhaṃ ca karoti //
cala.amitrād.bhūmi.lābhe śakya.sāmantato viśeṣaḥ //
durbala.sāmantā hi kṣipra.āpyāyana.yoga.kṣemā bhavati //
viparītā balavat sāmantā kośa.daṇḍa.avacchedanī ca bhūmir bhavati //
sampannā nitya.amitrā manda.guṇā vā bhūmir anitya.amitrā^iti "sampannā nitya.amitrā śreyasī bhūmiḥ sampannā hi kośa.daṇḍau sampādayati, tau ca^amitra.pratighātakau ity ācāryāḥ //
na^iti kauṭilyaḥ //
nitya.amitra.alābhe bhūyān śatru.lābho bhavati //
nityaś ca śatrur upakṛte ca^apakṛte ca śatrur eva bhavati, anityas tu śatrur upakārād anapakārād vā śāmyati //
yasyā hi bhūmer bahu.durgāś cora.gaṇair mleccha.aṭavībhir vā nitya.avirahitāḥ pratyantāḥ sā nitya.amitrā, viparyaye tv anitya.amitrā //
alpā pratyāsannā mahatī vyavahitā vā bhūmir iti alpā pratyāsannā śreyasī //
sukhā hi prāptuṃ pālayitum abhisārayituṃ ca bhavati //
viparītā vyavahitā //
vyavahitayor api daṇḍa.dhāraṇā^ātma.dhāraṇā vā bhūmir iti ātma.dhāraṇā śreyasī //
sā hi sva.samutthābhyāṃ kośa.daṇḍābhyāṃ dhāryate //
viparītā daṇḍa.dhāraṇā daṇḍa.sthānam //
bāliśāt prājñād vā bhūmi.lābha iti bāliśād.bhūmi.lābhaḥ śreyān //
suprāpyā^anupālyā hi bhavati, apratyādeyā ca //
viparītā prājñād anuraktā //
pīḍanīya.ucchedanīyayor ucchedanīyād bhūmi.lābhaḥ śreyān //
ucchedanīyo hy anapāśrayo durbala.apāśrayo vā^abhiyuktaḥ kośa.daṇḍāv ādāya^apasartu.kāmaḥ prakṛtibhis tyajyate, na pīḍanīyo durga.mitra.pratiṣṭabdhaḥ //
durga.pratiṣṭabdhayor api sthala.nadī.durgīyābhyāṃ sthala.durgīyād bhūmi.lābhaḥ śreyān //
sthāleyaṃ hi surodha.avamarda.avaskandam anihśrāvi.śatru ca //
nadī.durgaṃ tu dvi.guṇa.kleśa.karam, udakaṃ ca pātavyaṃ vṛtti.karaṃ ca^amitrasya //
nadī.parvata.durgīyābhyāṃ nadī.durgīyād bbhūmi.lābhaḥ śreyān //
nadī.durgaṃ hi hasti.stambha.saṃkrama.setu.bandha.naubhiḥ sādhyam anitya.gāmbhīryam avasrāvy udakaṃ ca //
pārvataṃ tu sv.ārakṣaṃ duruparodhi kṛcchra.ārohaṇam, bhagne ca^ekasmin na sarva.vadhaḥ, śilā.vṛkṣa.pramokṣaś ca mahā.apakāriṇām //
nimna.sthala.yodhibhyo nimna.yodhibhyo bhūmi.lābhaḥ śreyān //
nimna.yodhino hy uparuddha.deśa.kālāḥ, sthala.yodhinas tu sarva.deśa.kāla.yodhinaḥ //
khanaka.ākāśa.yodhibhyaḥ khanakebhyo bhūmi.lābhaḥ śreyān //
khanakā hi khātena śastreṇa ca^ubhayathā yudhyante, śastreṇa^eva^ākāśa.yodhinaḥ //
KAZ07.10.38ab/ evaṃ.vidhyebhyaḥ pṛthivīṃ labhamāno^artha.śāstravit /
KAZ07.10.38cd/ saṃhitebhyaḥ parebhyaś ca viśeṣam adhigacchati //E
(mitra.hiraṇya.bhūmi.karma.samdhayah - tatra anavasita.samdhih)
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0