Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 05.4

05.4.01

loka.yātrāvid rājānam ātma.dravya.prakṛti.saṃpannaṃ priya.hita.dvāreṇa^āśrayeta //

05.4.02

yaṃ vā manyeta "yathā^aham āśraya.īpsur evam asau vinaya.īpsur ābhigāmika.guṇa.yuktaḥ" iti, dravya.prakṛti.hīnam apy enam āśrayeta, na tv eva^anātma.saṃpannam //

05.4.03

anātmavā hi nīti.śāstra.dveṣād anarthya.saṃyogād vā prāpya^api mahad aiśvaryaṃ na bhavati //

05.4.04

ātmavati labdha.avakāśaḥ śāstra.anuyogaṃ dadyāt //

05.4.05

avisaṃvādādd hi sthāna.sthairyam avāpnoti //

05.4.06

mati.karmasu pṛṣṭhas tadātve ca^āyatyāṃ ca dharma.artha.saṃyuktaṃ samarthaṃ pravīṇavad apariṣad.bhīruḥ kathayet //

05.4.07

īpsitaḥ paṇeta "dharma.artha.anuyogam aviśiṣṭeṣu balavat.saṃyukteṣu daṇḍa.dhāraṇaṃ mat.saṃyoge tadātve ca daṇḍa.dhāraṇam iti na kuryāḥ, pakṣaṃ vṛttiṃ guhyaṃ ca me na^upahanyāḥ, saṃjñayā ca tvāṃ kāma.krodha.daṇḍaneṣu vārayeyam" iti //

05.4.08

ādiṣṭaḥ pradiṣṭāyāṃ bhūmāv anujñātaḥ praviśet, upaviśec ca pārśvataḥ saṃnikṛṣṭa.viprakṛṣṭaḥ para.āsanam //

05.4.09

vigṛhya kathanam asabhyam apratyakṣam aśraddheyam anṛtaṃ ca vākyam uccair anarmaṇi hāsaṃ vāta.ṣṭhīvane ca śabdavatī na kuryāt //

05.4.10

mithaḥ kathanam anyena, jana.vāde dvandva.kathanam, rājño veṣam uddhata.kuhakānāṃ ca, ratna.atiśaya.prakāśa.abhyarthanam, eka.akṣy.oṣṭha.nirbhogaṃ bhrukuṭī.karma vākya.avakṣepaṇaṃ ca bruvati, balavat saṃyukta.virodham, strībhiḥ strī.darśibhiḥ sāmanta.dūtair dveṣya.pakṣa.avakṣiptān arthyaiś ca pratisaṃsargam eka.artha.caryāṃ saṃghātaṃ ca varjayet
//
KAZ05.4.11ab/ ahīna.kālaṃ rāja.arthaṃ sva.arthaṃ priya.hitaiḥ saha /
KAZ05.4.11cd/ para.arthaṃ deśa.kāle ca brūyād dharma.artha.saṃhitam //
KAZ05.4.12ab/ pṛṣṭaḥ priya.hitaṃ brūyān na brūyād ahitaṃ priyam /
KAZ05.4.12cd/ apriyaṃ vā hitaṃ brūyāt^śṛṇvato^anumato mithaḥ //
KAZ05.4.13ab/ tūṣṇīṃ vā prativākye syād veṣya.ādīṃś ca na varṇayet /
KAZ05.4.13cd/ apriyā api dakṣāḥ syus tad.bhāvād ye bahiṣ.kṛtāḥ //
KAZ05.4.14ab/ anarthyāś ca priyā dṛṣṭāś citta.jñāna.anuvartinaḥ /
KAZ05.4.14cd/ abhihāsyeṣv abhihased ghora.hāsāṃś ca varjayet //E
KAZ05.4.15ab/ parāt saṃkrāmayed ghoraṃ na ca ghoraṃ pare vadet /
KAZ05.4.15cd/ titikṣeta^ātmanaś caiva kṣamāvān pṛthivī.samaḥ //
KAZ05.4.16ab/ ātma.rakṣā hi satataṃ pūrvaṃ kāryā vijānatā /
KAZ05.4.16cd/ agnāv iva hi saṃproktā vṛttī rājā^upajīvinām //
KAZ05.4.17ab/ eka.deśaṃ dahed agniḥ śarīraṃ vā paraṃ gataḥ /
KAZ05.4.17cd/ sa-putra.dāraṃ rājā tu ghātayed ardhayeta vā //E
(Proper behaviour for a courtier)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc