Arthashastra · Chapter 03.2

vivāha.pūrvo vyavahāraḥ //

kanyā.dānaṃ kanyām alaṃkṛtya brāhmo vivāhaḥ //

saha.dharma.caryā prājāpatyaḥ //

go.mithuna.ādānād ārṣaḥ //

antar.vedyām ṛtvije dānād daivaḥ //

mithaḥ.samavāyād gāndharvaḥ //

śulka.ādānād āsuraḥ //

prasahya.ādānād rākṣasaḥ //

supta.matta.ādānāt paiśācaḥ //

pitṛ.pramāṇāś catvāraḥ pūrve dharmyāḥ, mātā.pitṛ.pramāṇāḥ śeṣāḥ //

tau hi śulka.harau duhituḥ, anyatara.abhāve^anyataro vā //

dvitīyaṃ śulkaṃ strī hareta //

sarveṣāṃ prīty.āropaṇam apratiṣiddham // iti vivāha.dharmaḥ /

vṛttir ābandhyaṃ vā strī.dhanam //

para.dvi.sāhasrā sthāpyā vṛttiḥ, ābandhya.aniyamaḥ //

tad ātma.putra.snuṣā.bharmaṇi pravāsa.apratividhāne ca bhāryāyā bhoktum adoṣaḥ, pratirodhaka.vyādhi.durbhikṣa.bhaya.pratīkāre dharma.kārye ca patyuḥ, sambhūya vā dampatyor mithunaṃ prajātayoḥ //

tri.varṣa.upabhuktaṃ ca dharmiṣṭheṣu vivāheṣu na^anuyuñjīta //

gāndharva.āsura.upabhuktaṃ sa-vṛddhikam ubhayaṃ dāpyeta, rākṣasa.paiśāca.upabhuktaṃ steyaṃ dadyāt //

mṛte bhartari dharma.kāmā tadānīm eva sthāpya^ābharaṇaṃ śulka.śeṣaṃ ca labheta //

labdhvā vā vindamānā sa-vṛddhikam ubhayaṃ dāpyeta //

kuṭumba.kāmā tu śvaśura.pati.dattaṃ niveśa.kāle labheta //

niveśa.kālaṃ hi dīrgha.pravāse vyākhyāsyāmaḥ //

śvaśura.prātilomyena vā niviṣṭā śvaśura.pati.dattaṃ jīyeta //

jñāti.hastād.abhimṛṣṭāyā jñātayo yathā.gṛhītaṃ dadyuḥ //

nyāya.upagatāyāḥ pratipattā strī.dhanaṃ gopayet //

pati.dāyaṃ vindamānā jīyeta //

dharma.kāmā bhuñjīta //

putravatī vindamānā strī.dhanaṃ jīyeta //

tat tu strī.dhanaṃ putrā hareyuḥ //

putra.bharaṇa.arthaṃ vā vindamānā putra.arthaṃ sphātī.kuryāt //

bahu.puruṣa.prajānāṃ putrāṇāṃ yathā.pitṛ.dattaṃ strī.dhanam avasthāpayet //

kāma.karaṇīyam api strī.dhanaṃ vindamānā putra.saṃsthaṃ kuryāt //

aputrā pati.śayanaṃ pālayantī guru.samīpe strī.dhanam āyuḥ.kṣayād bhuñjīta //

āpad.arthaṃ hi strī.dhanam //

ūrdhvaṃ dāyādaṃ gacchet //

jīvati bhartari mṛtāyāḥ putrā duhitaraś ca strī.dhanaṃ vibhajeran, aputrāyā duhitaraḥ, tad.abhāve bhartā //

śulkam anvādheyam anyad vā bandhubhir dattaṃ bāndhavā hareyuḥ // iti strī.dhana.kalpaḥ /

varṣāṇy aṣṭāv aprajāyamānām aputrāṃ vandhyāṃ ca^ākāṅkṣeta, daśa nindum, dvādaśa kanyā.prasavinīm //

tataḥ putra.arthī dvitīyāṃ vindeta //

tasya^atikrame śulkaṃ strī.dhanam ardhaṃ ca^ādhivedanikaṃ dadyāt, catur.viṃśati.paṇa.paraṃ ca daṇḍam //

śulkaṃ strī.dhanam aśulka.strī.dhanāyās tat.pramāṇam ādhivedanikam anurūpāṃ ca vṛttiṃ dattvā bahvīr api vindeta //

putra.arthā hi striyaḥ //

tīrtha.samavāye ca^āsāṃ yathā.vivāhaṃ pūrva.ūḍhāṃ jīvat.putrāṃ vā pūrvaṃ gacchet //

tīrtha.gūhana.āgamane ṣaṇ.ṇavatir daṇḍaḥ //

putravatīṃ dharma.kāmāṃ vandhyāṃ ninduṃ nīrajaskāṃ vā na^akāmām upeyāt //

na ca^akāmaḥ puruṣaḥ kuṣṭhinīm unmattāṃ vā gacchet //

strī tu putra.artham evaṃ.bhūtaṃ vā^upagacchet //
KAZ03.2.48ab/ nīcatvaṃ para.deśaṃ vā prasthito rāja.kilbiṣī /
KAZ03.2.48cd/ prāṇa.abhihantā patitas tyājyaḥ klībo^api vā patiḥ //E
((iv) ṃarital duty^ (v) ṃaintenance^ (vi) Cruelty^ (vī) ḍisaffection^ (vīi) ṃisconduct^ (ix) Prohibition of favours and dealings)