Arthashastra · Chapter 03.1
dharmasthās trayas trayo^amātyā jana.pada.saṃdhi.saṃgrahaṇa.droṇa.mukha.sthānīyeṣu vyāvahārikān arthān kuryuḥ //
tirohita.antar.agāra.nakta.araṇya.upadhy.upahvara.kṛtāṃś ca vyavahārān pratiṣedhayeyuḥ //
kartuḥ kārayituḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //
śrotṛṛṇām eka.ekaṃ pratyardha.daṇḍāḥ //
śraddheyānāṃ tu dravya.vyapanayaḥ //
parokṣeṇa^adhika.ṛṇa.grahaṇam avaktavya.karā vā tirohitāḥ sidhyeyuḥ //
dāya.nikṣepa.upanidhi.vivāha.yuktāḥ strīṇām aniṣkāsinīnāṃ vyādhitānāṃ ca^amūḍha.saṃjñānām antar.agāra.kṛtāḥ sidhyeyuḥ //
sāhasa.anupraveśa.kalaha.vivāha.rāja.niyoga.yuktāḥ pūrva.rātra.vyavahāriṇāṃ ca rātri.kṛtāḥ sidhyeyuḥ //
sārtha.vraja.āśrama.vyādha.cāraṇa.madhyeṣv araṇya.carāṇām araṇya.kṛtāḥ sidhyeyuḥ //
gūḍha.ājīviṣu ca^upadhi.kṛtāḥ sidhyeyuḥ //
mithaḥ.samavāye ca^upahvara.kṛtāḥ sidhyeyuḥ //
ato^anyathā na sidhyeyuḥ, apāśrayavadbhiś ca kṛtāḥ, pitṛmatā putreṇa, pitrā putravatā, niṣkulena bhrātrā, kaniṣṭhena^avibhakta.aṃśena, patimatyā putravatyā ca striyā, dāsa.āhitakābhyām, aprāpta.atīta.vyavahārābhyām, abhiśasta.pravrajita.nyaṅga.vyasanibhiś ca, anyatra niṣṛṣṭa.vyavahārebhyaḥ //
tatra^api kruddhena^ārtena mattena.unmattena^avagṛhītena vā kṛtā vyavahārā na sidhyeyuḥ //
kartṛ.kārayitṛ.śrotṛṛṇāṃ pṛthag yathā.uktā daṇḍāḥ //
sve sve tu varge deśe kāle ca sva.karaṇa.kṛtāḥ sampūrṇa.ācārāḥ śuddha.deśā dṛṣṭa.rūpa.lakṣaṇa.pramāṇa.guṇāḥ sarva.vyavahārāḥ sidhyeyuḥ //
paścimaṃ ca^eṣāṃ karaṇam ādeśa.ādhivarjaṃ śraddheyam // iti vyavahāra.sthāpanā /
saṃvatsaram ṛtuṃ māsaṃ pakṣaṃ divasaṃ karaṇam adhikaraṇam ṛṇaṃ vedaka.āvedakayoḥ kṛta.samartha.avasthayor deśa.grāma.jāti.gotra.nāma.karmāṇi ca^abhilikhya vādi.prativādi.praśnān artha.ānupūrvyā niveśayet //
niviṣṭāṃś ca^avekṣeta //
nibaddhaṃ vādam utsṛjya^anyaṃ vādaṃ saṃkrāmati, pūrva.uktaṃ paścimena^arthena na^abhisaṃdhatte, para.vākyam anabhigrāhyam abhigrāhya^avatiṣṭhate, pratijñāya deśaṃ nirdiśa^ity ukte na nirdiśati, hīna.deśam adeśaṃ vā nirdiśati, nirdiṣṭād deśād anyaṃ deśam upasthāpayati, upasthite deśe^artha.vacanaṃ na^evam ity apavyayate, sākṣibhir avadhṛtaṃ na^icchati,
asambhāṣye deśe sākṣibhir mithaḥ sambhāṣate, iti parā.ukta.hetavaḥ //
parā.ukta.daṇḍaḥ pañca.bandhaḥ //
svayaṃ.vādi.daṇḍo daśa.bandhaḥ //
puruṣa.bhṛtir aṣṭa.aṃśaḥ //
pathi.bhaktam argha.viśeṣataḥ //
tad ubhayaṃ niyamyo dadyāt //
abhiyukto na pratyabhiyuñjīta, anyatra kalaha.sāhasa.sārtha.samavāyebhyaḥ //
na ca^abhiyukte^abhiyoge^asti //
abhiyoktā cet pratyuktas tad.ahar eva na pratibrūyāt parā.uktaḥ syāt //
kṛta.kārya.viniścayo hy abhiyoktā na^abhiyuktaḥ //
tasya^apratibruvatas tri.rātraṃ sapta.rātram iti //
ata ūrdhvaṃ tri.paṇa.avara.ardhyaṃ dvādaśa.paṇa.paraṃ daṇḍaṃ kuryāt //
tri.pakṣād ūrdhvam apratibruvataḥ parā.ukta.daṇḍaṃ kṛtvā yāny asya dravyāṇi syus tato^abhiyoktāraṃ pratipādayed, anyatra vṛtty.upakaraṇebhyaḥ //
tad eva niṣpatato^abhiyuktasya kuryāt //
abhiyoktur niṣpāta.sama.kālaḥ parā.ukta.bhāvaḥ //
pretasya vyasanino vā sākṣi.vacanam asāram //
abhiyoktā daṇḍaṃ dattvā karma kārayet //
ādhiṃ vā sa kāmaṃ praveśayet //
rakṣoghna.rakṣitaṃ vā karmaṇā pratipādayed, anyatra brāhmaṇāt //
KAZ03.1.38ab/ catur.varṇa.āśramasya^ayaṃ lokasya^ācāra.rakṣaṇāt /
KAZ03.1.38cd/ naśyatāṃ sarva.dharmāṇāṃ rājā dharma.pravartakaḥ //
KAZ03.1.39ab/ dharmaś ca vyavahāraś ca caritraṃ rāja.śāsanam /
KAZ03.1.39cd/ vivāda.arthaś catuṣpādaḥ paścimaḥ pūrva.bādhakaḥ //
KAZ03.1.40ab/ tatra satye sthito dharmo vyavahāras tu sākṣiṣu /
KAZ03.1.40cd/ caritraṃ saṃgrahe puṃsāṃ rājñām ājñā tu śāsanam //
KAZ03.1.41ab/ rājñaḥ sva.dharmaḥ svargāya prajā dharmeṇa rakṣituḥ /
KAZ03.1.41cd/ arakṣitur vā kṣeptur vā mithyā.daṇḍam ato^anyathā //
KAZ03.1.42ab/ daṇḍo hi kevalo lokaṃ paraṃ ca^imaṃ ca rakṣati /
KAZ03.1.42cd/ rājñā putre ca śatrau ca yathā.doṣaṃ samaṃ dhṛtaḥ //
KAZ03.1.43ab/ anuśāsadd hi dharmeṇa vyavahāreṇa saṃsthayā /
KAZ03.1.43cd/ nyāyena ca caturthena catur.antāṃ vā mahīṃ jayet //
KAZ03.1.44ab/ saṃsthā yā dharma.śāstreṇa śāstraṃ vā vyāvahārikam /
KAZ03.1.44cd/ yasminn arthe virudhyeta dharmeṇa^arthaṃ vinirṇayet //
KAZ03.1.45ab/ śāstraṃ vipratipadyeta dharme nyāyena kenacit /
KAZ03.1.45cd/ nyāyas tatra pramāṇaṃ syāt tatra pāṭho hi naśyati //
KAZ03.1.46ab/ dṛṣṭa.doṣaḥ svayaṃ.vādaḥ sva.pakṣa.para.pakṣayoḥ /
KAZ03.1.46cd/ anuyoga.ārjavaṃ hetuḥ śapathaś ca^artha.sādhakaḥ //
KAZ03.1.47ab/ pūrva.uttara.artha.vyāghāte sākṣi.vaktavya.kāraṇe /
KAZ03.1.47cd/ cāra.hastāc ca niṣpāte pradeṣṭavyaḥ parājayaḥ //E
(Concerning marriage)
((i) ḷaw of marriage^ (ī) ṛules concerning woman's property^ (īi) Concerning supersession (of a wife) by a second marriage)
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0