Arthashastra · Chapter 03.16

dattasya^apradānam ṛṇa.ādānena vyākhyātam //

dattam avyavahāryam ekatra^anuśaye varteta //

sarva.svaṃ putra.dāram ātmānaṃ vā pradāya^anuśayinaḥ prayacchet //

dharma.dānam asādhuṣu karmasu ca^aupaghātikeṣu vā, artha.dānam anupakāriṣv apakāriṣu vā, kāma.dānam anarheṣu ca //

yathā ca dātā pratigrahītā ca na^upahatau syātāṃ tathā^anuśayaṃ kuśalāḥ kalpayeyuḥ //

daṇḍa.bhayād ākrośa.bhayād anartha.bhayād vā bhaya.dānaṃ pratigṛhṇataḥ steya.daṇḍaḥ, prayacchataś ca //

roṣa.dānaṃ para.hiṃsāyāṃ, rājñām upari darpa.dānaṃ ca //

tatra^uttamo daṇḍaḥ //

prātibhāvyaṃ daṇḍa.śulka.śeṣam ākṣikaṃ saurikaṃ ca na^akāmaḥ putro dāyādo vā riktha.haro dadyāt // iti dattasya^anapākarma /

asvāmi.vikrayas tu - naṣṭa.apahṛtam āsādya svāmī dharmasthena grāhayet //

deśa.kāla.atipattau vā svayaṃ gṛhītvā^upaharet //

dharmasthaś ca svāminam anuyuñjīta "kutas te labdham" iti //

sa ced ācāra.kramaṃ darśayeta, na vikretāraṃ, tasya dravyasya^atisargeṇa mucyeta //

vikretā ced dṛśyeta, mūlyaṃ steya.daṇḍaṃ ca dadyāt //

sa ced apasāram adhigacched apasared ā.apasāra.kṣayāt //

kṣaye mūlyaṃ steya.daṇḍaṃ ca dadyāt //

nāṣṭikaś ca sva.karaṇaṃ kṛtvā naṣṭa.pratyāhṛtaṃ labheta //

sva.karaṇa.abhāve pañca.bandho daṇḍaḥ //

tac ca dravyaṃ rāja.dharmyaṃ syāt //

naṣṭa.apahṛtam anivedya^utkarṣataḥ svāminaḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //

śulka.sthāne naṣṭa.apahṛta.utpannaṃ tiṣṭhet //

tri.pakṣād ūrdhvam anabhisāraṃ rājā haret, svāmī vā sva.karaṇena //

pañca.paṇikaṃ dvipada.rūpasya niṣkrayaṃ dadyāt, catuṣpaṇikam eka.khurasya, dvipaṇikaṃ gomahiṣasya, pādikaṃ kṣudra.paśūnām //

ratna.sāra.phalgu.kupyānāṃ pañcakaṃ śataṃ dadyāt //

para.cakra.aṭavī.hṛtaṃ tu pratyānīya rājā yathā.svaṃ prayacchet //

cora.hṛtam avidyamānaṃ sva.dravyebhyaḥ prayacchet, pratyānetum aśakto vā //

svayaṃ.grāheṇa^āhṛtaṃ pratyānīya tan.niṣkrayaṃ vā prayacchet //

para.viṣayād vā vikrameṇa^ānītaṃ yathā.pradiṣṭaṃ rājñā bhuñjīta, anyatra^ārya.prāṇebhyo deva.brāhmaṇa.tapasvi.dravyebhyaś ca // ity asvāmi.vikrayaḥ /

sva.svāmi.sambandhas tu - bhoga.anuvṛttir ucchinna.deśānāṃ yathā.svaṃ dravyāṇām //

yat svaṃ dravyam anyair bhujyamānaṃ daśa varṣāṇy upekṣeta, hīyeta^asya, anyatra bāla.vṛddha.vyādhita.vyasani.proṣita.deśa.tyāga.rājya.vibhramebhyaḥ //

viṃśati.varṣa.upekṣitam anavasitaṃ vāstu na^anuyuñjīta //

jñātayaḥ śrotriyāḥ pāṣaṇḍā vā rājñām asaṃnidhau para.vāstuṣu vivasanto na bhogena hareyuḥ, upanidhim ādhiṃ nidhiṃ nikṣepaṃ striyaṃ sīmānaṃ rāja.śrotriya.dravyāṇi ca //

āśramiṇaḥ pāṣaṇḍā vā mahaty avakāśe parasparam abādhamānā vaseyuḥ //

alpāṃ bādhāṃ saheran //

pūrva.āgato vā vāsa.paryāyaṃ dadyāt //

apradātā nirasyeta //

vānaprastha.yati.brahma.cāriṇām ācārya.śiṣya.dharma.bhrātṛ.samāna.tīrthyā riktha.bhājaḥ krameṇa //

vivāda.padeṣu ca^eṣāṃ yāvantaḥ paṇā daṇḍās tāvatī rātrīḥ kṣapaṇa.abhiṣeka.agni.kārya.mahā.kaccha.vardhanāni rājñaś careyuḥ //

ahiraṇya.suvarṇāḥ pāṣaḍhāḥ sādhavaḥ //

te yathā.svam upavāsa.vratair ārādhayeyuḥ, anyatra pāruṣya.steya.sāhasa.saṃgrahaṇebhyaḥ //

teṣu yathā.uktā daṇḍāḥ kāryāḥ //
KAZ03.16.42ab/ pravrajyāsu vṛthā.ācārān rājā daṇḍena vārayet /
KAZ03.16.42cd/ dharmo hy adharma.upahataḥ śāstāraṃ hanty upekṣitaḥ //E
(Forcible seiśure)