Arthashastra · Chapter 03.10
karma.udaka.mārgam ucitaṃ rundhataḥ kurvato^anucitaṃ vā pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, setu.kūpa.puṇya.sthāna.caitya.deva.āyatanāni ca para.bhūmau niveśayataḥ //
pūrva.anuvṛttaṃ dharma.setum ādhānaṃ vikrayaṃ vā nayato nāyayato vā madhyamaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, śrotṛṛṇām uttamaḥ, anyatra bhagna.utsṛṣṭāt //
svāmy abhāve grāmāḥ puṇya.śīlā vā pratikuryuḥ //
pathi.pramāṇaṃ durga.niveśe vyākhyātam //
kṣudra.paśu.manuṣya.pathaṃ rundhato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ, mahā.paśu.pathaṃ catur.viṃśati.paṇaḥ, hasti.kṣetra.pathaṃ catuṣ.pañcāśat.paṇaḥ, setu.vana.pathaṃ ṣaṭ.śataḥ, śmaśāna.grāma.pathaṃ dviśataḥ, droṇa.mukha.pathaṃ pañca.śataḥ, sthānīya.rāṣṭra.vivīta.pathaṃ sāhasraḥ //
atikarṣaṇe ca^eṣāṃ daṇḍa.caturthā daṇḍāḥ //
karṣaṇe pūrva.uktāḥ //
kṣetrikasya^akṣipataḥ kṣetram upavāsasya vā tyajato bīja.kāle dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ, anyatra doṣa.upanipāta.aviṣahyebhyaḥ //
karadāḥ karadeṣv ādhānaṃ vikrayaṃ vā kuryuḥ, brahma.deyikā brahma.deyikeṣu //
anyathā pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //
karadasya vā^akarada.grāmaṃ praviśataḥ //
karadaṃ tu praviśataḥ sarva.dravyeṣu prākāmyaṃ syāt, anyatra^agārāt //
tad apy asmai dadyāt //
anādeyam akṛṣato^anyaḥ pañca.varṣāṇy upabhujya prayāsa.niṣkrayeṇa dadyāt //
akaradāḥ paratra vasanto bhogam upajīveyuḥ //
grāma.arthena grāmikaṃ vrajantam upavāsāḥ paryāyeṇa^anugaccheyuḥ //
ananugacchantaḥ paṇa.ardha.paṇikaṃ yojanaṃ dadyuḥ //
grāmikasya grāmād astena.pāradārikaṃ nirasyataś catur.viṃśati.paṇo daṇḍaḥ, grāmasya^uttamaḥ //
nirastasya praveśo hy abhigamena vyākhyātaḥ //
stambhaiḥ samantato grāmād dhanuḥ.śata.apakṛṣṭam upasālaṃ kārayet //
paśu.pracāra.arthaṃ vivītam ālavanena^upajīveyuḥ //
vivītaṃ bhakṣayitvā^apasṛtānām uṣṭra.mahiṣāṇāṃ pādikaṃ rūpaṃ gṛhṇīyuḥ, gava.aśva.kharāṇāṃ ca^ardha.pādikam, kṣudra.paśūnāṃ ṣoḍaśa.bhāgikam //
bhakṣayitvā niṣaṇṇānām eta eva dvi.guṇā daṇḍāḥ, parivasatāṃ catur.guṇāḥ //
grāma.deva.vṛṣā vā^anirdaśa.ahā vā dhenur ukṣāṇo go.vṛṣāś ca^adaṇḍyāḥ //
sasya.bhakṣaṇe sasya.upaghātaṃ niṣpattitaḥ parisaṃkhyāya dvi.guṇaṃ dāpayet //
svāminaś ca^anivedya cārayato dvādaśa.paṇo daṇdaḥ, pramuñcataś catur.viṃśati.paṇaḥ //
pālinām ardha.daṇḍāḥ //
tad eva ṣaṇḍa.bhakṣaṇe kuryāt //
vāṭa.bhede dvi.guṇaḥ veśma.khala.valaya.gatānāṃ ca dhānyānāṃ bhakṣaṇe //
hiṃsā.pratīkāraṃ kuryāt //
abhaya.vana.mṛgāḥ parigṛhītā vā bhakṣayantaḥ svāmino nivedya yathā^avadhyās tathā pratiṣeddhavyāḥ //
paśavo raśmi.pratodābhyāṃ vārayitavyāḥ //
teṣām anyathā hiṃsāyāṃ daṇḍa.pāruṣya.daṇḍāḥ //
prārthayamānā dṛṣṭa.aparādhā vā sarva.upāyair niyantavyāḥ // iti kṣetra.patha.hiṃsā /
karṣakasya grāmam abhyupetya^akurvato grāma eva^atyayaṃ haret //
karma.akaraṇe karma.vetana.dvi.guṇam, hiraṇya.adāne pratyaṃśa.dvi.guṇam, bhakṣya.peya.adāne ca prahavaṇeṣu dvi.guṇam aṃśaṃ dadyāt //
prekṣāyām anaṃśadaḥ, sa-sva.jano na prekṣeta //
pracchanna.śravaṇa.īkṣaṇe ca sarva.hite ca karmaṇi nigraheṇa dvi.guṇam aṃśaṃ dadyāt //
sarva.hitam ekasya bruvataḥ kuryur ājñām //
akaraṇe dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //
taṃ cet sambhūya vā hanyuḥ pṛthag eṣām aparādha.dvi.guṇo daṇḍaḥ //
upahantṛṣu viśiṣṭaḥ //
brāhmaṇaś ca^eṣāṃ jyaiṣṭhyaṃ niyamyeta //
prahavaṇeṣu ca^eṣāṃ brāhmaṇā na^akāmāḥ kuryuḥ, aṃśaṃ ca labheran //
tena deśa.jāti.kula.saṃghānāṃ samayasya^anapākarma vyākhyātam //
KAZ03.10.46ab/ rājā deśa.hitān setūn kurvatāṃ pathi saṃkramān /
KAZ03.10.46cd/ grāma.śobhāś ca rakṣāś ca teṣāṃ priya.hitaṃ caret //E
(ṇon-payment of debts)
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0