Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 03.10

03.10.01

karma.udaka.mārgam ucitaṃ rundhataḥ kurvato^anucitaṃ vā pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, setu.kūpa.puṇya.sthāna.caitya.deva.āyatanāni ca para.bhūmau niveśayataḥ //

03.10.02

pūrva.anuvṛttaṃ dharma.setum ādhānaṃ vikrayaṃ vā nayato nāyayato vā madhyamaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, śrotṛṛṇām uttamaḥ, anyatra bhagna.utsṛṣṭāt //

03.10.03

svāmy abhāve grāmāḥ puṇya.śīlā vā pratikuryuḥ //

03.10.04

pathi.pramāṇaṃ durga.niveśe vyākhyātam //

03.10.05

kṣudra.paśu.manuṣya.pathaṃ rundhato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ, mahā.paśu.pathaṃ catur.viṃśati.paṇaḥ, hasti.kṣetra.pathaṃ catuṣ.pañcāśat.paṇaḥ, setu.vana.pathaṃ ṣaṭ.śataḥ, śmaśāna.grāma.pathaṃ dviśataḥ, droṇa.mukha.pathaṃ pañca.śataḥ, sthānīya.rāṣṭra.vivīta.pathaṃ sāhasraḥ //

03.10.06

atikarṣaṇe ca^eṣāṃ daṇḍa.caturthā daṇḍāḥ //

03.10.07

karṣaṇe pūrva.uktāḥ //

03.10.08

kṣetrikasya^akṣipataḥ kṣetram upavāsasya vā tyajato bīja.kāle dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ, anyatra doṣa.upanipāta.aviṣahyebhyaḥ //

03.10.09

karadāḥ karadeṣv ādhānaṃ vikrayaṃ vā kuryuḥ, brahma.deyikā brahma.deyikeṣu //

03.10.10

anyathā pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //

03.10.11

karadasya vā^akarada.grāmaṃ praviśataḥ //

03.10.12

karadaṃ tu praviśataḥ sarva.dravyeṣu prākāmyaṃ syāt, anyatra^agārāt //

03.10.13

tad apy asmai dadyāt //

03.10.14

anādeyam akṛṣato^anyaḥ pañca.varṣāṇy upabhujya prayāsa.niṣkrayeṇa dadyāt //

03.10.15

akaradāḥ paratra vasanto bhogam upajīveyuḥ //

03.10.16

grāma.arthena grāmikaṃ vrajantam upavāsāḥ paryāyeṇa^anugaccheyuḥ //

03.10.17

ananugacchantaḥ paṇa.ardha.paṇikaṃ yojanaṃ dadyuḥ //

03.10.18

grāmikasya grāmād astena.pāradārikaṃ nirasyataś catur.viṃśati.paṇo daṇḍaḥ, grāmasya^uttamaḥ //

03.10.19

nirastasya praveśo hy abhigamena vyākhyātaḥ //

03.10.20

stambhaiḥ samantato grāmād dhanuḥ.śata.apakṛṣṭam upasālaṃ kārayet //

03.10.21

paśu.pracāra.arthaṃ vivītam ālavanena^upajīveyuḥ //

03.10.22

vivītaṃ bhakṣayitvā^apasṛtānām uṣṭra.mahiṣāṇāṃ pādikaṃ rūpaṃ gṛhṇīyuḥ, gava.aśva.kharāṇāṃ ca^ardha.pādikam, kṣudra.paśūnāṃ ṣoḍaśa.bhāgikam //

03.10.23

bhakṣayitvā niṣaṇṇānām eta eva dvi.guṇā daṇḍāḥ, parivasatāṃ catur.guṇāḥ //

03.10.24

grāma.deva.vṛṣā vā^anirdaśa.ahā vā dhenur ukṣāṇo go.vṛṣāś ca^adaṇḍyāḥ //

03.10.25

sasya.bhakṣaṇe sasya.upaghātaṃ niṣpattitaḥ parisaṃkhyāya dvi.guṇaṃ dāpayet //

03.10.26

svāminaś ca^anivedya cārayato dvādaśa.paṇo daṇdaḥ, pramuñcataś catur.viṃśati.paṇaḥ //

03.10.27

pālinām ardha.daṇḍāḥ //

03.10.28

tad eva ṣaṇḍa.bhakṣaṇe kuryāt //

03.10.29

vāṭa.bhede dvi.guṇaḥ veśma.khala.valaya.gatānāṃ ca dhānyānāṃ bhakṣaṇe //

03.10.30

hiṃsā.pratīkāraṃ kuryāt //

03.10.31

abhaya.vana.mṛgāḥ parigṛhītā vā bhakṣayantaḥ svāmino nivedya yathā^avadhyās tathā pratiṣeddhavyāḥ //

03.10.32

paśavo raśmi.pratodābhyāṃ vārayitavyāḥ //

03.10.33

teṣām anyathā hiṃsāyāṃ daṇḍa.pāruṣya.daṇḍāḥ //

03.10.34

prārthayamānā dṛṣṭa.aparādhā vā sarva.upāyair niyantavyāḥ // iti kṣetra.patha.hiṃsā /

03.10.35

karṣakasya grāmam abhyupetya^akurvato grāma eva^atyayaṃ haret //

03.10.36

karma.akaraṇe karma.vetana.dvi.guṇam, hiraṇya.adāne pratyaṃśa.dvi.guṇam, bhakṣya.peya.adāne ca prahavaṇeṣu dvi.guṇam aṃśaṃ dadyāt //

03.10.37

prekṣāyām anaṃśadaḥ, sa-sva.jano na prekṣeta //

03.10.38

pracchanna.śravaṇa.īkṣaṇe ca sarva.hite ca karmaṇi nigraheṇa dvi.guṇam aṃśaṃ dadyāt //

03.10.39

sarva.hitam ekasya bruvataḥ kuryur ājñām //

03.10.40

akaraṇe dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

03.10.41

taṃ cet sambhūya vā hanyuḥ pṛthag eṣām aparādha.dvi.guṇo daṇḍaḥ //

03.10.42

upahantṛṣu viśiṣṭaḥ //

03.10.43

brāhmaṇaś ca^eṣāṃ jyaiṣṭhyaṃ niyamyeta //

03.10.44

prahavaṇeṣu ca^eṣāṃ brāhmaṇā na^akāmāḥ kuryuḥ, aṃśaṃ ca labheran //

03.10.45

tena deśa.jāti.kula.saṃghānāṃ samayasya^anapākarma vyākhyātam //
KAZ03.10.46ab/ rājā deśa.hitān setūn kurvatāṃ pathi saṃkramān /
KAZ03.10.46cd/ grāma.śobhāś ca rakṣāś ca teṣāṃ priya.hitaṃ caret //E
(ṇon-payment of debts)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc