Arthashastra · Chapter 02.14

sauvarṇikaḥ paura.jāna.padānāṃ rūpya.suvarṇam āveśanibhiḥ kārayet //

nirdiṣṭa.kāla.kāryaṃ ca karma kuryuḥ, anirdiṣṭa.kālaṃ kārya.apadeśam //

kāryasya.anyathā.karaṇe vetana.nāśaḥ, tad.dvi.guṇaś ca daṇḍaḥ //

kāla.atipātane pāda.hīnaṃ vetanaṃ tad.dvi.guṇaś ca daṇḍaḥ //

yathā.varṇa.pramāṇaṃ nikṣepaṃ gṛhṇīyus tathā.vidham eva^arpayeyuḥ //

kāla.antarād api ca tathā.vidham eva pratigṛhṇīyuḥ, anyatra kṣīṇa.pariśīrṇābhyām //

āveśanibhiḥ suvarṇa.pudgala.lakṣaṇa.prayogeṣu tat.taj jānīyāt //

tapta.kala.dhautakayoḥ kākaṇikaḥ suvarṇe kṣayo deyaḥ //

tīkṣṇa.kākaṇī - rūpya.dvi.guṇaḥ - rāga.prakṣepaḥ, tasya ṣaḍ.bhāgaḥ kṣayaḥ //

varṇa.hīne māṣa.avare pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, pramāṇa.hīne madhyamaḥ, tulā.pratimāna.upadhāv uttamaḥ, kṛta.bhāṇḍa.upadhau ca //

sauvarṇikena^adṛṣṭam anyatra vā prayogaṃ kārayato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

kartur dvi.guṇaḥ sa-apasāraś cet //

anapasāraḥ kaṇṭaka.śodhanāya nīyeta //

kartuś ca dvi.śato daṇḍaḥ paṇac.chedanaṃ vā //

tulā.pratimāna.bhāṇḍaṃ pautava.hastāt krīṇīyuḥ //

anyathā dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

ghanaṃ suṣiraṃ samyūhyam avalepyaṃ saṃghātyaṃ vāsitakaṃ ca kāru.karma //

tulā.viṣamam apasāraṇaṃ visrāvaṇaṃ peṭakaḥ piṅkaś ca^iti haraṇa.upāyāḥ //

samnāminy utkīrṇikā bhinna.mastaka.upakaṇṭhī kuśikyā sakaṭu.kakṣyā parivelyā^ayas.kāntā ca duṣṭa.tulāḥ //

rūpyasya dvau bhāgāv ekaḥ śulbasya tripuṭakam //

tena^akarod gatam apasāryate tat.tripuṭaka.apasāritam //

śulbena śulba.apasāritam, vellakena vellaka.apasāritam, śulba.ardha.sāreṇa hemnā hema.apasāritam //

mūka.mūṣā pūti.kiṭṭaḥ karaṭuka.mukhaṃ nālī saṃdaṃśo joṅganī suvarcikā.lavaṇaṃ tad eva suvarṇam ity apasāraṇa.mārgāḥ //

pūrva.praṇihitā vā piṇḍa.vālukā mūṣā.bhedād agniṣṭhād uddhriyante //

paścād bandhane ācitaka.pattra.parīkṣāyāṃ vā rūpya.rūpeṇa parivartanaṃ visrāvaṇam, piṇḍa.vālukānāṃ loha.piṇḍa.vālukābhir vā //

gāḍhaś ca^abhyuddhāryaś ca peṭakaḥ samyūhya^avalepya.saṃghātyeṣu kriyate //

sīsa.rūpaṃ suvarṇa.pattreṇa^avaliptam abhyantaram aṣṭakena baddhaṃ gāḍha.peṭakaḥ //

sa eva paṭala.sampuṭeṣv abhyuddhāryaḥ //

pattram āśliṣṭaṃ yamakapattraṃ vā^avalepyeṣu kriyate //

śulbaṃ tāraṃ vā garbhaḥ pattrāṇāṃ saṃghātyeṣu kriyate //

śulba.rūpaṃ suvarṇa.pattra.saṃhataṃ pramṛṣṭaṃ supārśvam, tad eva yamaka.pattra.saṃhataṃ pramṛṣṭaṃ tāmra.tāra.rupaṃ ca^uttara.varṇakaḥ //

tad ubhayaṃ tāpani.kaṣābhyāṃ nihśabda.ullekhanābhyāṃ vā vidyāt //

abhyuddhāryaṃ badara.āmle lavaṇa.udake vā sādayanti // iti peṭakaḥ //

ghane suṣire vā rūpe suvarṇa.mṛn.mālukā.hiṅguluka.kalpo vā tapto^avatiṣṭhate //

dṛḍha.vāstuke vā rūpe vālukā.miśraṃ jatu gāndhāra.paṅko vā tapto^avatiṣṭhate //

tayos tāpanam avadhvaṃsanaṃ vā śuddhiḥ //

sa-paribhāṇḍe vā rūpe lavaṇam ulkayā kaṭu.śarkarayā taptam avatiṣṭhate //

tasya kvāthanaṃ śuddhiḥ //

abhra.paṭalam aṣṭakena dvi.guṇa.vāstuke vā rūpe badhyate //

tasya^apihita.kācakasya^udake nimajjata eka.deśaḥ sīdati, paṭala.antareṣu vā sūcyā bhidyate //

maṇayo rūpyaṃ suvarṇaṃ vā ghana.suṣirāṇāṃ piṅkaḥ //

tasya tāpanam avadhvaṃsanaṃ vā śuddhiḥ / iti piṅkaḥ //

tasmād vajra.maṇi.muktā.pravāla.rūpāṇāṃ jāti.rūpa.varṇa.pramāṇa.pudgala.lakṣaṇāny upalabheta //

kṛta.bhāṇḍa.parīkṣāyāṃ purāṇa.bhāṇḍa.pratisaṃskāre vā catvāro haraṇa.upāyāḥ - parikuṭṭanam avacchedanam ullekhanaṃ parimardanaṃ vā //

peṭaka.apadeśena pṛṣataṃ guṇaṃ piṭakāṃ vā yat pariśātayanti tat.parikuṭṭanam //

yad.dvi.guṇa.vāstukānāṃ vā rūpe sīsa.rūpaṃ prakṣipya^ābhyantaram avacchindanti tad avacchedanam //

yad ghanānāṃ tīkṣṇena^ullikhanti tad ullekhanam //

hari.tāla.manaḥ.śilā.hiṅguluka.cūrṇānām anyatamena kuru.vinda.cūrṇena vā vastraṃ samyūhya yat parimṛdnanti tat parimardanam //

tena sauvarṇa.rājatāni bhāṇḍāni kṣīyante, na ca^eṣāṃ kiṃcid avarugṇaṃ bhavati //

bhagna.khaṇḍa.ghṛṣṭānāṃ samyūhyānāṃ sadṛśena^anumānaṃ kuryāt //02.14.51/ avalepyānāṃ yāvad utpāṭitaṃ tāvad utpāṭya^anumānaṃ kuryāt //

virūpāṇāṃ vā tāpanam udaka.peṣaṇaṃ ca bahuśaḥ kuryāt //

avakṣepaḥ pratimānam agnir gaṇḍikā bhaṇḍika.adhikaraṇī piñchaḥ sūtraṃ cellaṃ bollanaṃ śira utsaṅgo makṣikā sva.kāya.īkṣā dṛtir udaka.śarāvam agniṣṭham iti kācaṃ vidyāt //

rājatānāṃ visraṃ mala.grāhi paruṣaṃ prastīnaṃ vivarṇaṃ vā duṣṭam iti vidyāt //
KAZ02.14.55ab/ evaṃ navaṃ ca jīrṇaṃ ca virūpaṃ ca^api bhāṇḍakam /
KAZ02.14.55cd/ parīkṣeta^atyayaṃ ca^eṣāṃ yathā.uddiṣṭaṃ prakalpayet //E
(ṣuperintendent of the magaśin)