Language

ENहिગુ
Scripture Library

Āptamīmāṃsā · Verses 41-60

41

kṣaṇikaikāntapakṣe 'pi pretyabhāvādyasambhavaḥ /
pratyabhijñādyabhāvānna kāryārambhaḥ kutaḥ phalam

42

yadyasatsarvathā kāryaṃ tanmā jani khapuṣpavat /
mopādānaniyāmo bhūnmāśvāsaḥ kāryajanmani

43

na hetuphalabhāvādiranyabhāvādananvayāt /
santānāntaravannaikaḥ santānastadvataḥ pṛthak

44

anyeṣvananyaśabdo 'yaṃ saṃvṛtirna mṛṣā katham /
mukhyārthaḥ saṃvṛtirnāsti vinā mukhyānna saṃvṛtiḥ

45

catuṣkoṭervikalpasya sarvānteṣūktyayogataḥ /
tattvānyatvamavācyaṃ ca tayoḥ santānatadvatoḥ

46

avaktavyacatuṣkoṭivikalpo 'pi na kathyatām /
asarvāntamavastu syādaviśeṣyaviśeṣaṇam

47

dravyādyantarabhāvena niṣedhaḥ saṃjñinaḥ sataḥ /
asadbhedo na bhāvastu sthānaṃ vidhiniṣedhayoḥ

48

avastvanabhilāpyaṃ syātsarvāntaiḥ parivarjitam /
vastvevāvastutāṃ yāti prakriyāyā viparyayāt

49

sarvāntāścedavaktavyāsteṣāṃ kiṃ vacanaṃ punaḥ /
saṃvṛttiścenmṛṣaivaiṣā paramārthaviparyayāt

50

aśakyatvādavācyaṃ kimabhāvātkimabodhataḥ /
ādyatoktidvayaṃ na syātkiṃ vyājenocyatāṃ sphuṭam

51

hinastyanabhisaṃdhātṛ na hinastyabhisandhimat /
badhyate taddvayāpetaṃ cittaṃ baddhaṃ na mucyate

52

ahetukatvānāśasya hiṃsāheturna hiṃsakaḥ /
cittasantatināśaśca mokṣo nāṣṭāṅgahetukaḥ

53

virūpakāryārambhāya yadi hetusamāgamaḥ /
āśrayibhyāmananyo 'sāvaviśeṣādayuktavat

54

skandhāḥ santatayaścaiva saṃvṛtitvādasaṃskṛtāḥ /
sthityutpattivyayāsteṣāṃ na syuḥ kharaviṣāṇavat

55

virodhānnobhayaikātmyaṃ syādvādanyāyavidviṣām /
avācyataikānte 'pyuktirnāvācyamiti yujyate

56

nityaṃ tatpratyabhijñānānnākasmāttadavicchidā /
kṣaṇikaṃ kālabhedātte buddhyasañcaradoṣataḥ

57

na sāmānyātmanodeti na vyeti vyaktamanvayāt /
vyetyudeti viśeṣātte sahaikatrodayādi sat

58

kāryotpādaḥ kṣayo heturniyamāllakṣaṇātpṛthak /
na tau jātyādyavasthānādanapekṣāḥ khapuṣpavat

59

ghaṭamaulisuvarṇārthī nāśotpādasthitiṣvayam /
śokapramohamādhyasthyaṃ jano yāti sahetukam

60

payovrato na dadhyatti na payo 'tti dadhivrataḥ /
agorasavrato nobhe tasmāttattvaṃ trayātmakam

Original text: Āptamīmāṃsā · Edition: of Gajādhara Lal Jain. Benares : Jain Siddhant Prakashini Sanstha, 1914. · Data entry Diwakar Acharya · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc