Āptamīmāṃsā · Verses 21-40
evaṃ vidhiniṣedhābhyāmanavasthitamarthakṛt /
neti cenna yathākāryaṃ bahirantarupādhibhiḥ
dharme dharme 'nya evārtho dharmiṇo 'nantadharmaṇaḥ /
aṅgitve 'nyatamāntasya śeṣāntānāṃ tadaṅgatā
ekānekavikalpādāvuttaratrāpi yojayet /
prakriyāṃ bhaṅginīmenāṃ nayairnayaviśāradaḥ
advaitākāntapakṣe 'pi dṛṣṭo bhedo virudhyate /
kārakāṇāṃ kriyāyāśca naikaṃ svasmātprajāyate
karmadvaitaṃ phaladvaitaṃ lokadvaitaṃ ca no bhavet /
vidyāvidyādvayaṃ na syādbandhamokṣadvayaṃ tathā
hetoradvaitasiddhiśced dvaitaṃ syāddhetusādhyayoḥ /
hetunā cedvinā siddhirdvaitaṃ vāṅmātrato na kim
advaitaṃ na vinā dvaitādaheturiva hetunā /
saṃjñinaḥ pratiṣedho na pratiṣedhyādṛte kvacit
pṛthaktvaikāntapakṣe 'pi pṛthaktvādapṛthakkṛtau /
pṛthaktve na pṛthaktvaṃ syādanekastho hyasau guṇaḥ
santānaḥ samudāyaśca sādharmyaṃ ca niraṅkuśaḥ /
pretyabhāvaśca tatsarvaṃ na syādekatvanihnave
sadātmanā ca bhinnaṃ cejjñānaṃ jñeyād dvidhā 'pyasat /
jñānābhāve kathaṃ jñeyaṃ bahirantaśca te dviṣām
sāmānyārthā giro 'nyeṣāṃ viśeṣo nābhilapyate /
sāmānyābhāvatasteṣāṃ mṛṣaiva sakalā giraḥ
virodhānnobhayaikātmyaṃ syādvādanyāyavidviṣām /
avācyataikānte 'pyuktirnāvācyamiti yujyate
anapekṣe pṛthaktvaikyaṃ hyavastu dvayahetutaḥ /
tadevaikyaṃ pṛthaktvaṃ ca svabhedaiḥ sādhanaṃ yathā
satsāmānyāttu sarvaikyaṃ pṛthagdravyādibhedataḥ /
bhedābhedavivakṣāyāmasādhāraṇahetuvat
vivakṣā cāvivakṣā ca viśeṣye 'nantadharmiṇi /
sato viśeṣaṇasyātra nāsatastaistadarthibhiḥ
pramāṇagocarau santau bhedābhedau na saṃvṛtī /
tāvekatrāviruddhau te guṇamukhyavivakṣayā
nityatvaikāntapakṣe 'pi vikriyā nopapadyate /
prāgeva kārakābhāvaḥ kva pramāṇaṃ kva tatphalam
pramāṇakārakairvyaktaṃ vyaktaṃ cedindriyārthavat /
te ca nityaṃ vikāryaṃ kiṃ sādhoste śāsanādbahiḥ
yadi satsarvathā kāryaṃ puṃvannotpattumarhati /
pariṇāmaprakḷptiśca nityatvaikāntabādhinī
puṇyapāpakriyā na syātpretyabhāvaḥ phalaṃ kutaḥ /
bandhamokṣau ca teṣāṃ na yeṣāṃ tvaṃ nāsi nāyakaḥ
Original text: Āptamīmāṃsā · Edition: of Gajādhara Lal Jain. Benares : Jain Siddhant Prakashini Sanstha, 1914. · Data entry Diwakar Acharya · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0