Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ānandakanda · Chapter 2.8

2.8.1

Āk, 2, 8
śrībhairavaḥ /
mahāmburāśau sariti parvate kānane'pi vā /
ratnānāmākaraṃ devi sthānamādheyagauravāt

2.8.2

teṣu rakṣoviṣavyālavyādhidoṣaharāṇi ca /
prādurbhavanti ratnāni tathaiva viguṇāni ca

2.8.3

praduṣṭenopajātāni jantunopahatāni ca /
doṣaistānyupacīyante hīyante guṇasaṃpadā

2.8.4

<ruby:: synonyms>
māṇikyaṃ śoṇaratnaṃ ca ratnarāṭ raviratnakam /
śṛṅgāri raṅgamāṇikyaṃ taralo ratnanāyakaḥ

2.8.5

rāgadṛk padmarāgaśca ratnaṃ śoṇopalastathā /
saugandhikaṃ lohitakaṃ kuruvindaṃ śarendukam

2.8.6

<nīlagandhika>
māṇikyaṃ padmarāgākhyaṃ dvitīyaṃ nīlagandhi ca /
<ruby:: parīkṣā:: good quality>
kuśeśayadalacchāyaṃ svacchaṃ snigdhaṃ guru sphuṭam

2.8.7

vṛttāyataṃ samaṃ gātraṃ māṇikyaṃ śreṣṭham ucyate /
parīkṣāpariśuddhānāṃ ratnānāṃ pṛthivībhṛtā

2.8.8

dhāraṇaṃ sarvadā kāryaṃ śreyaḥśrīkīrtikāṅkṣiṇā /
tatastu śāstratasteṣāṃ parīkṣādikamucyate

2.8.9

<māṇikyabhedāḥ>
yat siṃhalaṃ kālapuram andhraṃ tumburusaṃsthitam /
kṣetraṃ caturvidhaṃ tasya māṇikyasya samudbhave

2.8.10

siṃhale tu bhavedraktaṃ padmarāgam anuttamam /
pītaṃ kālapurodbhūtaṃ kuruvindamiti smṛtam

2.8.11

aśokapallavacchāyam andhraṃ saugandhikaṃ priye /
tumburau chāyamānīlaṃ nīlagandhi ca kīrtitam

2.8.12

madhyame madhyamaṃ jñeyaṃ māṇikyaṃ kṣetrabhedataḥ /
māṇikyasya guṇāḥ proktāścatvāro munipuṅgavaiḥ

2.8.13

snigdhacchāyā gurutvaṃ ca nairmalyam atiraktatā /
<māṇikyaguṇāḥ>
māṇikyaṃ dīpanaṃ vṛṣyaṃ kaphavātakṣayārtihṛt

2.8.14

bhūtavetālapāpaghnaṃ karmajavyādhināśanam /
māṇikyaṃ ca mahāpuṇyaṃ mahābhāgyakaraṃ param

2.8.15

sarvabhūtagrahonmādaviṣaghnaṃ doṣajitparam /
<muktā>
muktā saumyā mauktikaṃ śauktikeyaṃ tāraṃ tārā śauktikaṃ tārakā ca /
ambhaḥsāraṃ śītalaṃ nīrajaṃ ca nakṣatraṃ syād induratnaṃ valakṣam

2.8.16

muktāphalaṃ binduphalaṃ ca muktā śaukteyakaṃ śuktimaṇiḥ śaśipriyam /
svacchaṃ himaṃ haimavataṃ ca śubhraṃ sudhāṃśuratnaṃ ca bhasaṃkhyakāhvam

2.8.17

<pearl:: origin>
mātaṅgoragamīnapotriśirasastvaksāraśaṅkhāmbubhṛcchuktīnām udarācca mauktikamaṇiḥ spaṣṭaṃ bhavedaṣṭadhā /
chāyāḥ pāṭalanīlapītadhavalāstatrāpi sāmānyataḥ saptānāṃ bahuśo na labdhir itaracchaukteyakaṃ tūlvaṇam

2.8.18

<pearl:: parīkṣā:: good quality>
nakṣatrābhaṃ śuddhamatyantamuktaṃ snigdhaṃ sthūlaṃ nirmalaṃ nirvraṇaṃ ca /
yastaṃ dhatte gauravaṃ yattulāyāṃ tannirmaulyaṃ mauktikaṃ saukhyadāyi

2.8.19

<pearl:: medic. properties>
mauktikaṃ ca madhuraṃ suśītalaṃ dṛṣṭirogaśamanaṃ viṣāpaham /
rājayakṣaparikopanāśanaṃ kṣīṇavīryabalapuṣṭivardhakam

2.8.20

mauktikaṃ śiśiraṃ snigdhaṃ viśadaṃ kāntivardhanam

2.8.21

dāhatṛḍbhramamūrcchāsṛkpittajvaraviṣāpaham /
cakṣuṣyaṃ pavanāsrapittaviṣajit sarvendriyāhlādanaṃ tṛḍdāhajvaraśokamohaśamanaṃ śītaṃ śramaghnaṃ hitam /
dhanyaṃ maṅgalamāyuṣaḥ sthitikaraṃ saubhāgyakāntipradaṃ muktā hāravibhūṣaṇaṃ tad akhilaṃ mūlaṃ śaśī prīyate

2.8.22

<coral:: synonyms>
pravālo'ṅgārakamaṇirvidrumo 'mbhodhipallavaḥ

2.8.23

bhaumaratnaṃ ca raktāṅgo raktāṅkuralatāmaṇiḥ /
<coral:: place of origin>
setau sāgaramadhye yā jāyate vallarī śubhā

2.8.24

vidrumākhyā suraktā sā durlabhā dīptarūpiṇī /
<coral:: parīkṣā:: good quality>
pāṣāṇatvaṃ bhajatyeṣā pākataḥ kaṭhinā satī

2.8.25

pravālanāma tadraktaṃ varṇasaubhāgyakāntidam /
siddhaṃ svacchaṃ snigdharūpaṃ vṛttaṃ kāntaṃ samaṃ guru

2.8.26

raṅgagātraṃ dṛḍhaṃ piṇḍaṃ pravālaṃ śreṣṭhamucyate /
pakvabiṃbaphalābhāsaṃ japākusumasaṃnibham

2.8.27

śukatuṇḍasamacchāyaṃ pravālam atiśobhanam /
<coral:: parīkṣā:: bad quality>
śāradābhaṃ dalaṃ sūkṣmaṃ vakraṃ rūkṣaṃ sakoṭaram

2.8.28

viddhaṃ kṛṣṇaṃ laghutamaṃ pravālaṃ doṣakṛd bhavet /
gauraraṅgaṃ jalākrāntaṃ pravālamaśubhaṃ tyajet

2.8.29

<coral:: parīkṣā:: good quality>
pravālaṃ komalaṃ snigdhaṃ surāgaṃ vidrumaṃ hitam /
dhanadhānyakaraṃ medhyaṃ viṣāhibhayanāśanam

2.8.30

<coral:: medic. properties>
pravālo madhurāmlaśca kaphapittādidoṣanut /
vīryakāntikaraḥ strīṇāṃ dhṛto maṅgaladāyakaḥ

2.8.31

<marakata>
marakataṃ rauhiṇeyaṃ gārutmantaṃ harinmaṇiḥ /
sauparṇaṃ garuḍodgīrṇaṃ budharatnāśmagarbhaje

2.8.32

garalārir vāyavīryaṃ gāruḍaṃ rudrasaṃmitam /
turuṣkaviṣayāṃbhodhau samīrārohaṇācale

2.8.33

tacchāyāśyāmalo deśaḥ so 'bhūnmarakatākaraḥ /
tadviśeṣānmarakataṃ jātaṃ doṣaguṇānvitam

2.8.34

doṣāḥ saptavidhāstasya guṇāḥ pañcavidhāḥ smṛtāḥ /
bhavedaṣṭavidhā chāyā maṇermarakatasya ca

2.8.35

asnigdhaṃ rūkṣamityuktaṃ visphoṭaṃ piṭakaṃ tathā /
jaṭharaṃ kāntihīnaṃ ca vicchāyaṃ malinaṃ tathā

2.8.36

saśarkaraṃ sapāṣāṇaṃ karkaśaṃ sūtrasaṃyutam /
kalmāṣavarṇaṃ śabalaṃ samastabhayadāyakam

2.8.37

nirmalaṃ kathitaṃ svacchaṃ guru syād gurudāyutam /
snigdhaṃ rūkṣaṃ vinirmuktam arajaskam areṇukam

2.8.38

surāgaṃ rāgabahulamiti pañca guṇāḥ smṛtāḥ /
etairyuktaṃ marakataṃ sarvapāpaharaṃ param

2.8.39

marakataṃ viṣaghnaṃ ca śītalaṃ madhuraṃ rase /
āmapittaharaṃ rucyaṃ puṣṭidaṃ bhūtanāśanam

2.8.40

snigdhaṃ marakataṃ svacchaṃ sarvadoṣaharaṃ śubham /
kāntisaubhāgyadaṃ medhyaṃ bhūtagrahaviṣāpaham

2.8.41

<puṣparāga:: synonyms>
pītastu puṣparāgaḥ pītasphuṭikaṃ ca pītaratnaṃ ca /
pītāśmā gururatnaṃ pītamaṇiḥ puṣyarāgaśca

2.8.42

<puṣparāga:: parīkṣā:: true>
īṣat pītaṃ pavicchāyaṃ svacchaṃ kāntyā manoharam /
puṣyarāga iti khyātaṃ ratnaṃ ratnaparīkṣakaiḥ

2.8.43

<puṣparāga:: parīkṣā:: good quality>
hemacchāyaṃ śirovṛttaṃ jyotiraṅgāranirmalam /
pītagātraṃ guru snigdhaṃ puṣyarāgaṃ praśasyate

2.8.44

<puṣparāga:: parīkṣā:: bad quality>
rūkṣaṃ kṣatalaghu śvetaṃ kṛṣṇaṃ gauraṃ saśarkaram /
malinaṃ bindumadratnaṃ puṣyarāgaṃ na śasyate

2.8.45

<puṣparāga:: medic. properties>
puṣyarāgo'mlaśītaśca vātajiddīpanaḥ param /
āyuḥ śriyaṃ ca prajñāṃ ca dhāraṇātkurute nṛṇām

2.8.46

puṣyarāgaṃ śubhaṃ medhyaṃ vastusaubhāgyakīrtidam /
vākpaṭutvakaraṃ hṛdyaṃ viṣaghnaṃ doṣajitparam

2.8.47

<vajra>
vajramindrāyudhaṃ vīraṃ bhiduraṃ kuliśaṃ paviḥ /
abhedyam asiraṃ ratnaṃ dṛḍhaṃ bhārgavakaṃ smṛtam

2.8.48

<vajra:: parīkṣā:: good quality>
svacchaṃ vidyutprabhaṃ snigdhaṃ sundaraṃ laghu lekhanam /
ṣaḍāraṃ tīkṣṇadhāraṃ ca susaumyāraṃ śriyaṃ diśet

2.8.49

<vajrākarā vajrabhedāśca>
pauṇḍramataṅgahimācalasaurāṣṭrasupārakosalakaliṅgāḥ /
peṇṇānadītaṭaś cetyaṣṭau vajrākarā vinirdiṣṭāḥ

2.8.50

śyāmaṃ prapauṇḍraprabhavaṃ kiṃcit pītaṃ mataṅgagirijātam /
himavatsurāṣṭrasaṃbhavam ātāmraṃ kṛṣṇakānti saupāram

2.8.51

phullaśirīṣacchāyaṃ kosalajaṃ kanakakānti kāliṅgam /
peṇṇānadītaṭodbhavam āhur vajraṃ sudhāṃśunibham

2.8.52

kaliṅgakosalau deśau mataṅgādrihimālayau /
saurāṣṭrapauṇḍrakauverākarasūpārakau tathā

2.8.53

kṛtādiṣu yugeṣvetau vajrāṇāmākarau smṛtau /
ākareṣveva vajrāṇāṃ khaniḥ srotaḥ prakīrṇakam

2.8.54

samutpattisthalaṃ tredhā nirdiṣṭaṃ suranāyike /
koṭyaḥ pārśvāni dhārāśca ṣaḍaṣṭau dvādaśaiva ca

2.8.55

ityacchatīkṣṇadhārāgrā vajrasyāhuratho guṇān /
<vajra:: 5 doṣas>
malo binduśca rekhā ca trāsaḥ kākapadaṃ tathā

2.8.56

ete doṣāḥ samākhyātāḥ pañca vajreṣu saṃsthitāḥ /
kuryādaśodhitaṃ vajraṃ kuṣṭhadāhāṅgagauravam

2.8.57

hṛtpārśvapīḍāṃ pāṇḍuṃ ca tatastacchuddhirucyate /
<vajraśuddhi>
gṛhītvātha śubhraṃ vajraṃ vyāghrīkandodare kṣipet

2.8.58

mahiṣīśakṛdālipya karīṣāgnau vipācayet /
ahorātrātsamuddhṛtya hayamūtreṇa secayet

2.8.59

evaṃ punaḥ punaḥ pakvaṃ saptarātrādviśudhyati /
meghanādāśamīśyāmāśṛṅgīmadanakodbhavaiḥ

2.8.60

kulutthavetasāgastyasindhuvārākhukarṇikāḥ /
eteṣāṃ hayamūtreṇa kaṣāyaṃ sādhitaṃ punaḥ

2.8.61

jambīre kuliśaṃ kṣiptvā hayamūtraistryahaṃ pacet /
ḍolāyantravidhānena tataḥ śuddhimavāpnuyāt

2.8.62

kulutthakodravakvāthairḍolāyantre vipācayet /
vyāghrīkandagataṃ vajraṃ saptāhācchuddhimāpnuyāt

2.8.63

kulatthakodravakvāthaṃ hayamūtraṃ snuhīpayaḥ /
kṣiptvā bhāṇḍe pacettasmin vyāghrīkandagataṃ pavim

2.8.64

ḍolāyantre divārātraṃ samuddhṛtya punaḥ kṣipet /
vajrakande mṛdā kandaṃ liptvā gajapuṭe pacet

2.8.65

tatpakvaṃ pācanadrāvaiḥ secitaṃ śuddhimāpnuyāt /
vyāghrīkandagataṃ vajraṃ mṛdā liptaṃ puṭe pacet

2.8.66

ahorātrātsamuddhṛtya hayamūtreṇa secayet /
vajrīkṣīreṇa vā siñcyādevaṃ śuddhaṃ tu mārayet

2.8.67

<viprajātīyavajramāraṇam>
vakṣyate viprajātyādeḥ śuddhavajrasya māraṇam /
aśvatthabadarībhaṇḍīmākṣikaṃ karkaṭāsthi ca

2.8.68

samaṃ snukpayasā piṣṭvā mūṣāmadhye pralepayet /
tanmadhye prakṣipedvajramauṣadhaistaistataḥ param

2.8.69

vajramācchādya yatnena tato mūṣāṃ nirodhayet /
kuñjarākhyena puṭayetpuṭena mahatā punaḥ

2.8.70

viprajātīyakaṃ vajraṃ puṭenaikena sidhyati /
karavīraṃ meṣaśṛṅgī daradaṃ ca hyudumbaram

2.8.71

arkadugdhaiḥ samaṃ piṣṭvā tatkṛte golake kṣipet /
vajraṃ kṣatriyajātīyaṃ pūrvavanmārayed dhruvam

2.8.72

<vaiśyajātīyavajramāraṇam>
sūraṇaṃ laśunaṃ śaṃkhaṃ śilāyāṃ peṣayetsamam /
balāmatibalāṃ gandhaṃ kacchapāsthi ca peṣayet

2.8.73

uttarāvāruṇīdugdhaistatkṛte golake kṣipet /
vajraṃ tu vaiśyajātīyaṃ pūrvavattanmṛtaṃ bhavet

2.8.74

<śūdrajātīyavajramāraṇam>
sūraṇaṃ laśunaṃ śaṅkhaṃ śilāṃ saṃpeṣayetsamam /
vaṭakṣīreṇa tatkḷpte golake pūrvavatpacet

2.8.75

vajraṃ tacchūdrajātīyaṃ tena samyagbhavenmṛtam /
strīpuṃvajraṃ tu pūrvoktairmriyate tattadauṣadhaiḥ

2.8.76

caturjātyauṣadhaireva mṛtirvajre napuṃsake /
<vajramāraṇa (1)>
sāmānyaḥ sarvavajrāṇāṃ vakṣyate māraṇakramaḥ

2.8.77

śuddhaṃ vajraṃ matkuṇānāṃ raktairliptvā dhametpunaḥ /
agnivarṇaṃ kṣipenmūtre gardabhasya punaḥ punaḥ

2.8.78

lepitaṃ dhmāpitaṃ tadvadevaṃ kuryāttrisaptadhā /
tālakaṃ matkuṇaiḥ piṣṭvā tasmingole kṣipettu tam

2.8.79

ruddhvā mūṣāṃ dhamedgāḍhaṃ hayamūtre vinikṣipet /
samuddhṛtya punastadvatsaptavārairmṛto bhavet

2.8.80

<vajramāraṇa (2)>
meṣaśṛṅgaṃ bhujaṅgāsthi kūrmapṛṣṭhaṃ śilājatu /
gandhakaṃ kāntapāṣāṇaṃ munipuṣpaṃ satālakam

2.8.81

trikṣāraṃ pañcalavaṇaṃ meṣaśṛṅgīndravāruṇī /
vajravallī mūṣakarṇī badarī kuḍmalāni ca

2.8.82

mūṣakasya malaṃ stanyaṃ snuhyarkakṣīramatkuṇam /
pañcāṅgaṃ śarapuṃkhasya hyasthinī kharameṣayoḥ

2.8.83

peṭāribījaṃ strīpuṣpaṃ pārāvatamalaṃ śilā /
puṣpāṇi caiva vākucyāḥ pañcāṅgaṃ timirasya ca

2.8.84

dhātrīvṛkṣasya pañcāṅgaṃ gorambhā vājimūtrakam /
haṃsapādī vajrakandaṃ bṛhatīphalasūraṇam

2.8.85

gojihvā karkaṭaṃ māṃsaṃ mūtravargaṃ ca miśrayet /
etatsamastaṃ vyastaṃ vā yathālābhaṃ supiṇḍitam

2.8.86

tatpiṇḍe nikṣipedvajramandhamūṣāgataṃ puṭet /
kulutthakodravaṃ piṣṭvā hayamūtre vilolayet

2.8.87

tanmadhye secayettaptāṃ mūṣāpuṭavinirgatām /
evaṃ punaḥ punaḥ kuryādekaviṃśativārakam

2.8.88

ādāya tatpunarvajraṃ tāle matkuṇapeṣite /
golake nikṣiped ruddhvā mūṣāṃ tīvrānale dhamet

2.8.89

ityevaṃ saptadhā dhmātaṃ hayamūtre niṣecayet /
anena kramayogena mṛto bhavati niścitam

2.8.90

tanmṛtaṃ cūrṇayet khalve siddhayoga udāhṛtaḥ /
<vajramāraṇa (3)>
bhrāmakaṃ ca mṛtaṃ tāpyaṃ peṭālībījaṭaṅkaṇam

2.8.91

kṣīraṃ cottaravāruṇyā gandhakaṃ tālakaṃ śilā /
ciñcābījaṃ meṣaśṛṅgī strīpuṣpaṃ cāmlavetasaḥ

2.8.92

pañcāṅgaṃ śarapuṃkhāyāḥ śaśadantaṃ śilājatu /
etatsamastaṃ vyastaṃ vā yathālābhaṃ sucūrṇayet

2.8.93

snuhyarkottaravāruṇyāḥ kṣīraiḥ stanyairvimardayet /
tadgolake kṣiped vajraṃ ruddhvā caitāndhameddṛḍham

2.8.94

guḍūcī saindhavaṃ hiṅgu samustottaravāruṇī /
kvāthaiḥ kaulutthakaiḥ piṣṭvā tasminkvāthe vinikṣipet

2.8.95

taṃ vajraṃ pūrvavadgole kṛtvā ruddhvā dhamettathā /
secanāntaṃ tataḥ kuryādekaviṃśativārakam

2.8.96

tālakaṃ matkuṇāyoge saptavāraṃ punardhamet /
secayedaśvamūtreṇa tad vajraṃ mriyate dhruvam

2.8.97

<vajramāraṇa (4)>
trivarṣīyotthakārpāsamūlamādāya peṣayet /
trivarṣanāgavallyā vā nijadrāvaiḥ prapeṣayet

2.8.98

tadgolake kṣipedvajraṃ ruddhvā gajapuṭe pacet /
evaṃ saptapuṭaiḥ pakvamekaikena kṛtaṃ bhavet

2.8.99

<vajramāraṇa (5)>
tālakāsīsasaurāṣṭrīmapāmārgasya bhasma ca /
piṣṭvā kaulutthakaiḥ kvāthaistasminvajraṃ sutāpitam

2.8.100

kṣipettrisaptavārāṇi mriyate nātra saṃśayaḥ /
vaikrāntabhasmanā sārdhaṃ peṣayedamlavetasam

2.8.101

tadgole nikṣipedvajramandhamūṣāgataṃ dhamet /
secayedaśvamūtreṇa pūrvagole punaḥ kṣipet

2.8.102

ruddhvā dhmātaḥ punaḥ secyamevaṃ kuryāt trisaptadhā /
mriyate nātra sandehaḥ sarvayogeṣu yojayet

2.8.103

<vajramāraṇa (7)>
uttarāvāruṇīkṣīraiḥ kāntapāṣāṇajaṃ mukham /
kṣaṇaṃ piṣṭvā tu tadgolaṃ kṣiptvā tasminpaceddinam

2.8.104

nṛtaile gandhatailena mriyate nātra saṃśayaḥ /
<vajramāraṇa (8)>
bhūnāgaṃ gandhakaṃ cātha nārīstanyena peṣayet

2.8.105

tadgolasthaṃ pacedvajraṃ pūrvataile mṛtaṃ bhavet /
<vajramāraṇa (9)>
snuhīkṣīreṇa vimalāṃ piṣṭvā tadgolake kṣipet

2.8.106

vajraṃ nirudhya mūṣāṃ tu śuṣkāṃ tīvrāgninā dhamet /
kṣiptāmaśvasya mūtre tu kṣiptvā vajraṃ samāharet

2.8.107

ityevaṃ saptadhā kuryāttatastālakamatkuṇaiḥ /
piṣṭvā golaṃ kṣipettasminvajramūṣāṃ nirudhya ca

2.8.108

dhmāpitaṃ pūrvavatsecyaṃ saptavārairmṛtaṃ bhavet /
<vajramāraṇa (10)>
vajraṃ matkuṇaraktena liptvā liptvātape kṣipet

2.8.109

śuṣkaṃ lepyaṃ punaḥ śoṣyaṃ yāvatsaptadināvadhi /
viṣṇukrāntāpeṭakāryor dravaiḥ siñcetpunaḥ punaḥ

2.8.110

taptaṃ taptaṃ ca tadvajraṃ śatavārairmṛtaṃ bhavet /
<vajramāraṇa (11)>
gandhakaṃ cūrṇitaṃ bhāvyaṃ strīpuṣpeṇa tu saptadhā

2.8.111

punaḥ strīrajasāloḍyaṃ tasmin vajraṃ sutāpitam /
secayettāpayedekaviṃśadvārānmṛtaṃ bhavet

2.8.112

<vajramāraṇa (12)>
vajraṃ nadīmahāśuktau kṣiptvā bhāvyaṃ muhurmuhuḥ /
snuhyarkottamakanyānāṃ draveṇaikena cātape

2.8.113

kṛṣṇakakaṭamāṃsena peṣitaṃ veṣṭayetpunaḥ /
bhūnāgasya mṛdā samyagdhṛtaṃ bhasmatvamāpnuyāt

2.8.114

<vajramāraṇa (13)>
raktamūlasya mūlaiśca meghanādasya kuḍmalaiḥ /
peṣitairveṣṭitaṃ dhmātaṃ vajraṃ bhasma bhavatyalam

2.8.115

<vajramāraṇa (14)>
mātuluṅgagataṃ vajraṃ ruddhvā limpenmṛdā bahiḥ /
puṭe pacetsamuddhṛtya tadvacchatapuṭe pacet

2.8.116

<vajramṛdūkaraṇa (1)>
nāgaparṇīdravairliptaṃ tatpatreṇaiva veṣṭitam /
jānumadhye sthitaṃ yāmaṃ tad vajraṃ mṛdutāṃ vrajet

2.8.117

<vajramṛdūkaraṇa (2)>
mātṛvāhakabījasya madhye vajraṃ vinikṣipet /
jambīrodaragaṃ vātha dolāyantre dinaṃ pacet

2.8.118

kulutthakodravakvāthe traiphale vā kaṣāyake /
ahorātrātsamuddhṛtya jambīrāntaḥ punaḥ kṣipet

2.8.119

mātṛvāhakabīje vā pacetprakṣipya pūrvavat /
punaḥ kṣepyaṃ punaḥ pācyaṃ tridinānte samuddharet

2.8.120

badarīvaṭanimbānāmaṅkurāṇi samāharet /
piṣṭvā tadgolake vajraṃ pūrvapakvaṃ vinikṣipet

2.8.121

aśvatthapatrake veṣṭya tadgolaṃ jānumadhyagam /
dinaṃ vā dhārayetkakṣe mṛdurbhavati niścitam

2.8.122

<vajramṛdūkaraṇa (3)>
pāradaṃ tīkṣṇacūrṇaṃ ca dinamamlena mardayet /
tadgole nikṣipedvajraṃ sūtreṇāveṣṭayedbahiḥ

2.8.123

nāgavallīdalaiścaiva veṣṭitaṃ dhānyarāśigam /
māsānte tatsamuddhṛtya limpennāgalatādravaiḥ

2.8.124

taddalairveṣṭitaṃ jānumadhyasthaṃ mṛdutāṃ vrajet /
<vajramṛdūkaraṇa (4)>
kāntapāṣāṇavaktraṃ vā cūrṇaṃ vā kāntalohajam

2.8.125

sasūtamamlayogena dinamekaṃ vimardayet /
tadgole nikṣipedvajraṃ nimbakārpāsakodravaiḥ

2.8.126

patraiḥ piṣṭaiḥ susaṃpeṣya nāgavallīdalaistataḥ /
veṣṭitaṃ jānumadhyasthaṃ dinānte mṛdutāṃ vrajet

2.8.127

<vajramṛdūkaraṇa (5)>
eraṇḍavṛkṣamadhye tu tatphale vā kṣipetpavim /
māsamātrātsamuddhṛtya jānumadhye ca pūrvavat

2.8.128

komalaṃ jāyate vajraṃ dinānte nātra saṃśayaḥ /
<vajramṛdūkaraṇa (6)>
vajraṃ tittirimāṃsena veṣṭitaṃ nikṣipenmukhe

2.8.129

atisthūlasya bhekasya mukhaṃ sūtreṇa veṣṭayet /
nikhaneddhastamātrāyāṃ kṣoṇyāṃ māsātsamuddharet

2.8.130

maṇḍūkaṃ sampuṭe ruddhvā samyaggajapuṭe pacet /
tadvajraṃ pūrvagolasthaṃ jānumadhyagataṃ dinam

2.8.131

bhavedvajraudanaṃ sākṣātpaścādāhārya yojayet /
sarvavajraudanānāṃ tu māraṇaṃ pūrvavadbhavet

2.8.132

<vajradruti>
kṣāratrayaṃ rāmaṭhaṃ ca caṇakāmlāmlavetasam /
jvālāmukhīṃ cekṣurakaṃ sthalakumbhīphalāni ca

2.8.133

snuhyarkapayasā ślakṣṇaṃ piṣṭvā tadgolake kṣipet /
vajraṃ viśodhitaṃ samyagvastre baddhvā haṭhātpacet

2.8.134

ḍolāyantreṇa dhānyāmle drutaṃ māsāṣṭakādbhavet /
vajravallyantarasthaṃ vā kṛtvā vajraṃ nirodhitam

2.8.135

amlabhāṇḍagataṃ secyaṃ saptāhād dravatāṃ vrajet /
bhasmaudanaṃ drutiśceti trividhaṃ vajramāraṇam

2.8.136

rasabandhakaraṃ proktaṃ nāgārjunapuraḥsaraiḥ /
<vajraguṇāḥ>
vajraṃ ca ṣaḍrasopetaṃ sarvarogāpahārakam

2.8.137

sarvāghaśamanaṃ saukhyaṃ dehadārḍhyaṃ rasāyanam /
vajraṃ ratnottamaṃ puṇyaṃ śrīsaubhāgyavivardhanam

2.8.138

āyuṣyaṃ dhanyamojasyaṃ yaśasyaṃ sarvapāpmajit /
āyurbalaṃ dehasaukhyaṃ rūpaṃ kāntiṃ karoti ca

2.8.139

sevitaṃ hanti rogāṃśca mṛtaṃ vajraṃ na saṃśayaḥ /
<nīla>
nīlastu sauriratnaṃ syānnīlāśmā nīlaratnakaḥ

2.8.140

nīlopalastṛṇagrāhī mahānīlaḥ sunīlakaḥ /
indranīlamaṇistatra caturdhā jātibhedataḥ

2.8.141

<sapphire:: subtypes:: caste>
sitacchāyo bhavedvipro raktaḥ kṣatriyajātikaḥ /
pītastu vaiśyajātiryo vṛṣalaḥ kṛṣṇadīdhitiḥ

2.8.142

<nīlasya guṇadoṣāḥ>
nīlīrasasamābhāsā vaiṣṇavīpuṣpasaṃnibhā /
lavalīpuṣpasaṅkāśā nīlendīvarasaprabhā

2.8.143

atasīpuṣpasaṅkāśā cāṣapakṣasamadyutiḥ /
kṛṣṇatrikarṇikāpuṣpasamānadyutidhāriṇī

2.8.144

mayūrakaṇṭhasacchāyā śambhoḥ kaṇṭhanibhā tathā /
viṣṇudehasamābhāsā bhṛṅgapatrasamaprabhā

2.8.145

etāśchāyāḥ śubhakarā indranīlamahāmaṇeḥ /
gurutvaṃ snigdhakāntitvaṃ surāgaṃ pārśvarañjanam

2.8.146

tṛṇagrāhitvamityete guṇāḥ pañca prakīrtitāḥ /
na vimlo nirmalo gātro masṛṇo gurudīptikaḥ

2.8.147

tṛṇagrāhī mṛdurnīlo durlabho lakṣaṇānvitaḥ /
indranīlaṃ śubhaṃ varṇyaṃ sarvapāpanibarhaṇam

2.8.148

āyuryaśo balaṃ lakṣmīmārogyaṃ ca prayacchati /
nīlaḥ satiktakoṣṇaśca kaphapittānilāpahaḥ

2.8.149

yo dadhāti śarīre'sya saurir maṅgalado bhavet /
<gomedaka>
gomedakastu gomedo rāhuratnaṃ tamomaṇiḥ

2.8.150

svarbhānavaḥ ṣaḍāhvo'yaṃ piṅgasphaṭika ityapi /
gomūtrābhaṃ yanmṛdu snigdhamuṣṇaṃ śuddhacchāyaṃ gauravaṃ yacca dhatte /
hemāraktaṃ śrīmatāṃ yogyametat gomedākhyaṃ ratnam ākhyāti santaḥ

2.8.151

madhubindusamacchāyaṃ gomūtrājyasamaprabham

2.8.152

hemaraktaṃ guru svacchaṃ snigdhaṃ gomedakaṃ śubham /
śvetaṃ kṛṣṇaṃ raṅgahīnaṃ trāsarekhādidūṣitam

2.8.153

karkaśaṃ pāṭalākāraṃ duṣṭaṃ gomedakaṃ tyajet /
<gomedaguṇāḥ>
medhyaṃ gomedakaṃ ratnaṃ yaśasyaṃ śrīvivardhanam

2.8.154

maṅgalyaṃ kāntijananaṃ snigdhaṃ sarvaviṣāpaham /
gomedako'mlamuṣṇaṃ ca vātakopavikārajit

2.8.155

dīpanaṃ pācanaṃ caiva dhṛto'yaṃ pāpanāśanaḥ /
<vaiḍūrya>
vaiḍūryaṃ keturatnaṃ ca khaśabdāṅkurajaṃ tathā

2.8.156

viḍūrabhūmijaṃ ratnaṃ prāvṛṣyaṃ pañcanāma ca /
kalpāntakālakṣubhitāmburāśinidāhakalpād ditijendranādāt /
vaiḍūryamutpannamanekavarṇaṃ śobhābhirāmadyutiratnavaryam

2.8.157

avidūre viḍūrasya girer uttuṅgarodhasaḥ

2.8.158

koṅkacolakasīmānte maṇestasyākaraḥ smṛtaḥ /
tatra daityendraninadaṃ prati meghasugarjitaiḥ

2.8.159

samudbhavanti vaiḍūryamaṇayaḥ prāvṛḍāgame /
sitābhradhūmasaṅkāśamīṣatkṛṣṇaṃ sitaṃ tu yat

2.8.160

vaiḍūryaṃ nāma tatproktaṃ ratnavarṇaparīkṣakaiḥ /
veṇupatrabiḍālākṣiśikhikaṇṭhasamadyuti

2.8.161

snigdhagātraṃ guru svacchaṃ vaiḍūryaṃ guṇavanmatam /
rekhābhinnaṃ laghu spaṣṭaṃ śilāṅgārakakardamam

2.8.162

vivarṇaṃ paruṣaṃ kṛṣṇaṃ vaiḍūryaṃ doṣavattyajet /
<vaiḍūryalakṣaṇa>
vaiḍūryaṃ viśadaṃ snigdhaṃ prītyāyurbalavardhanam

2.8.163

maṅgalyaṃ dhāraṇāttaddhi sarvagrahaviṣāpaham /
vaiḍūryamamlamuṣṇaṃ ca kaphamārutanāśanam

2.8.164

gulmaśūlapraśamanaṃ bhūṣitaṃ ca śubhāvaham /
<pañcaratnāni>
māṇikyaṃ mauktikaṃ vajraṃ nīlaṃ marakataṃ tathā

2.8.165

pañcaratnam iti proktaṃ pāpmālakṣmīviṣāpaham /
<navaratnāni>
gomedakaṃ puṣparāgaṃ vaiḍūryamapi vidrumam

2.8.166

pañcaratnaiḥ sahaitāni navaratnāni nirdiśet /
<sūryakānta>
atha bhavati sūryakāntaḥ tapanamaṇistāpanaśca ravikāntaḥ /
dīptopalo'gnigarbho jvalanāśmārkopalaśca vasunāmā

2.8.167

<sphaṭika>
śvetābhrakasamaṃ varṇairhimādrau candrasannibham

2.8.168

nirmalaṃ ca prabhāyuktaṃ sphaṭikaṃ śreṣṭhamucyate /
himālaye siṃhale ca vindhye revātaṭe tathā

2.8.169

padmarāgodbhave sthāne vividhaṃ sphaṭikaṃ bhavet /
sūryakāntaṃ ca tatraikaṃ candrakāntaṃ tathāparam

2.8.170

sūryāṃśusparśamātreṇa vahniṃ vamati tatkṣaṇāt /
sūryakāntaṃ tadākhyātaṃ sphaṭikaṃ ratnavedhitam

2.8.171

sūryakānto bhaveduṣṇo nirmalaśca rasāyanam /
vātaśleṣmaharo medhyaḥ pūjanādravituṣṭidaḥ

2.8.172

<candrakānta>
indukāntaścandrakāntaścandrāśmā saṃsravopalaḥ /
śītāśmā candrikādrāvaḥ śaśikāntaśca saptadhā

2.8.173

snigdhaṃ śvetaṃ pītam atrāsamantād dhatte cittaṃ svasthatāṃ yanmunīnām /
yacca drāvaṃ yāti candrāṃśusaṅge jātyaṃ ratnaṃ candrakāntākhyametat

2.8.174

candrakāntas tu śiśiraḥ snigdhaḥ pittāsradāhanut /
śivaprītikaraḥ svaccho grahālakṣmīviṣāpahaḥ

2.8.175

<sphaṭika>
sphaṭikaḥ sitopalaḥ syād amalamaṇis tārakopalaḥ svacchaḥ /
śītoṣṇavīryam akṣṇaḥ pittaṃ vātaṃ nihanti śophaghnam

2.8.176

purā proktaṃ hi kāntasya mayā te lakṣaṇādikam /
vaikrāntaṃ caiva vikrāntaṃ nīlavajraṃ kuvajrakam

2.8.177

gonāsaṃ kṣudrakuliśaṃ cūrṇavajraṃ ca gonasam /
śveto raktaśca pītaśca nīlaḥ pārāvatacchaviḥ

2.8.178

śyāmalaḥ kṛṣṇavarṇaśca karburaścāṣṭadhā hi sa /
vajrābhāve tu vaikrāntaṃ rasavīryādike samam

2.8.179

aṣṭāsraś cāṣṭaphalakaḥ ṣaṭkoṇo masṛṇo guruḥ /
śuddhamiśritavarṇaiśca yukto vaikrānta ucyate

2.8.180

kulutthakvāthasaṃsvinno vaikrāntaḥ pariśudhyati /
trikṣāraiḥ pañcalavaṇairvasāmūtrāmlakodravaiḥ

2.8.181

matsyatailaghṛtaistulyaiḥ kulutthaiḥ kāñjikānvitaiḥ /
saptāhaṃ dolikāyantre vyāghrīkandagataṃ pacet

2.8.182

<vaikrāntabhasma>
taptavarṇaṃ tu vaikrāntaṃ śuddhimāyāti niścitam /
hayamūtreṇa tatsecyaṃ taptaṃ taptaṃ dvisaptadhā

2.8.183

tataścottaravāruṇyāḥ pañcāṅgair golake kṣipet /
ruddhvā mūṣāṃ puṭe paktvā punaruddhṛtya golake

2.8.184

kṣiptvā ruddhvā puṭedevaṃ saptadhā bhasmatāṃ vrajet /
<vaikrāntasattva (1)>
vaikrāntasya palaikaṃ tu palaikaṃ ṭaṅkaṇasya ca

2.8.185

ravikṣīre dinaṃ bhāvyaṃ mardyaṃ śigrudravairdinam /
guñjāpiṇyākavahnīnāṃ pratikarṣaṃ viyojayet

2.8.186

anena gulikā kṛtvā koṣṭhīyantre dhameddṛḍham /
śaṅkhakundendusaṅkāśaṃ satvaṃ vaikrāntajaṃ bhavet

2.8.187

<vaikrāntasattva (2)>
vaikrāntaṃ vajrakandaṃ ca samaṃ snukpayasā saha /
mahiṣīnavanītaṃ ca sakṣaudraṃ mardayeddinam

2.8.188

pūrvavaddhamanātsatvamindragopanibhaṃ bhavet /
<vaikrāntasattva (3)>
vandhyācūrṇaṃ savaikrāntaṃ chāyāyāṃ mardayetsamam

2.8.189

ajāmūtrairdinaikaṃ tu sattvaṃ rajatavadbhavet /
<vaikrāntasattva (4)>
mriyate 'ṣṭapuṭairgandhanimbukadravasaṃyutaḥ

2.8.190

sattvapātanayogena marditaśca vaṭīkṛtaḥ /
mūṣāyāṃ ghaṭikāṃ dhmāto vaikrāntaḥ sattvamutsṛjet

2.8.191

<vaikrāntadruti>
śvetavarṇaṃ tu vaikrāntamamlavetasabhāvitam /
saptāhānnātra sandehaḥ khare gharme dravatyalam

2.8.192

ketakīsvarasaṃ tutthaṃ saindhavaṃ svarṇapuṣpikam /
indragopasamaṃ yuktaṃ sarvaṃ bhāṇḍe vinikṣipet

2.8.193

saptāhaṃ svedayettasminvaikrāntaṃ dravatāṃ vrajet /
āyuḥpradaśca balavarṇakaro'tivṛṣyaḥ prajñāpradaḥ sakaladoṣamadāpahārī /
dīptāgnikṛt pavisamānaguṇastarasvī vaikrāntakaḥ khalu vapurbalalohakārī

2.8.194

<rājāvarta>
āvartamaṇirāvarto rājāvarto'nalāhvayaḥ

2.8.195

rājāvartarasasyātha lakṣaṇaṃ kathayāmyaham /
varṇena bhramarābhaḥ syād dviḥprakāraḥ prakarmataḥ

2.8.196

ekaścūrṇākṛtirjñeyo dvitīyo golakātmakaḥ /
svarṇabindusamāyuktaḥ sthirarāgaḥ sthiratvadaḥ

2.8.197

rasadodbhavarāgasya varṇotkarṣe'tidakṣiṇaḥ /
nāgasya rañjane śreṣṭhastāre rañjanakarmaṇi

2.8.198

sarveṣāṃ calarāgāṇāṃ rāgabandhanakṛnmataḥ /
rājāvarto 'lparaktorunīlikāmiśritaprabhaḥ

2.8.199

guruśca masṛṇaḥ śreṣṭhastadanyo madhyamaḥ smṛtaḥ /
nimbudravaiḥ sagomūtraiḥ sakṣāraiḥ sveditāḥ khalu

2.8.200

dvitrivāreṇa śudhyanti rājāvartādidhātavaḥ /
<rājāvartabhasma>
luṅgāmbugandhakopeto rājāvarto vicūrṇitaḥ

2.8.201

puṭanāt saptavāreṇa rājāvarto mṛto bhavet /
<rājāvartasattva>
rājāvartam ayaḥpātre pācayenmāhiṣairghṛtaiḥ

2.8.202

payobhiśca dinaṃ caikaṃ mitrapañcakamiśritam /
rajanyā pañcarātreṇa piṇḍībhūtaṃ tu kārayet

2.8.203

khādirāṅgārayogena koṣṭhyāṃ satvaṃ vimuñcati /
pramehakṣayadurnāmapāṇḍuśleṣmānilāpahaḥ

2.8.204

dīpanaḥ pācano vṛṣyo rājāvarto rasāyanaḥ /
<garuḍodgāra>
sasyako garuḍodgāraḥ kālajid viṣasārakaḥ

2.8.205

kālakūṭaviṣaṃ pītvā garuḍaḥ soḍhumakṣamaḥ /
tadā nirgatya taccañcor bahudhā sasyako'bhavat

2.8.206

mahārasaḥ sasyakaḥ syātprabhābhiḥ pañcabhiryutaḥ /
dhavalo mecakaḥ pīto haritaścātilohitaḥ

2.8.207

atisthito vītihotraḥ sarvataḥ sarvarūpabhāk /
dhavalo haritaścaiva śasyate tārakarmaṇi

2.8.208

lohito mecakaḥ pītaḥ śasyate hemakarmaṇi /
sasyakaḥ sarvarogaghno viṣamṛtyubhayāpahaḥ

2.8.209

<vimala>
vimalo nirmalaḥ svaccho vimalaḥ svacchadhātukaḥ /
bāṇasaṃkhyābhidhaṃ śastaṃ tārahema dvidhākṛtaḥ

2.8.210

vimalastrividhaḥ prokto hemādyastārapūrvikaḥ /
tṛtīyaḥ kāṃsyavimalastatra kāntyā sa lakṣyate

2.8.211

vartulaḥ koṇasaṃyuktaḥ snigdhaśca phalakānvitaḥ /
marutpittaharo vṛṣyo vimalo'tirasāyanaḥ

2.8.212

pūrvo hemakriyāsūkto dvitīyo vṛṣyakarmaṇi /
tṛtīyo bheṣaje teṣu pūrvapūrvo guṇottaraḥ

2.8.213

<vimalaśuddhi>
āṭarūṣarase svinno vimalo vimalo bhavet /
kadalīkandatoyena vimalaṃ prathamaṃ pacet

2.8.214

amlavetasadhānyāmlameṣīmūtre tataḥ pacet /
ḍolāyantre caturyāmaṃ śuddhireṣāṃ mahottamā

2.8.215

kārkoṭīmeṣaśṛṅgyutthair dravair jaṃbīrajair dinam /
bhāvayedātape tīvre vimalā śudhyati dhruvam

2.8.216

<vimalasattva>
vimalaṃ śigrutoyena kāṃkṣīkāsīsaṭaṅkaṇaiḥ /
vajrakandasamāyuktairbhāvayetkadalīrasaiḥ

2.8.217

mokṣakakṣārasaṃyuktamandhamūṣāgataṃ dhamet /
satvaṃ candrārkasaṅkāśaṃ patatyasya na saṃśayaḥ

2.8.218

<peroja>
haritāśmā ca perojo viṣārātirharinmaṇiḥ /
rasavīryavipākeṣu sasyakasya guṇānugaḥ

Original text: Ānandakanda · Edition: S.V. Radhakrishna Sastri, Srirangam: Sri Vilasam Press, 1952. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc