Ahirbudhnya Samhita · Chapter 41
svarūpato'stradhāraṇatatprayojanapratipipādayiṣayā
madhukaiṭabhasaṃhāravarṇanaṃ nāma ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
dhyātaṃ sakṛdbhavānekakoṭyaghaughaṃ haratyaram /
sudarśanasya tad divyaṃ bhargo devasya dhīmahi //
bhagavatā astrāṇāṃ svarūpato dhāraṇasya
kālaviśeṣaprayojanādipraśnaḥ
nāradaḥ -
astrāṇyetāni bhagavan kathitāni svarūpataḥ /
tānyadhatta svarūpeṇa devaḥ pūrvamitīritam // ४१-
kasmin kadā kimarthaṃ tat kṛtaṃ viśveśvara prabho /
praśnametaṃ paricchindhi yadi sānugraho'si me // ४१-
pṛṣṭasyārthasya paramaguhyatvakhyāpanamukhena tatprativacanapratijñā
ahirbudhnyaḥ -
paramaṃ te pravakṣyāmi guhyamatyadbhataṃ mahat /
pṛcchate bhaktiyuktāya paramātmani nārada // ४१-
pralayāvasāne bhagavataḥ sisṛkṣodayaḥ
purā kalpāvasāne tu bhagavān puruṣottamaḥ /
jagat sraṣṭuṃ manaścakre līlārasasamutsukaḥ // ४१-
p. ३९३) prakṛtipuruṣamahadādiviśeṣāntajagatsṛṣṭiḥ
prathamaṃ janayāmāsa pradhānapuruṣau svataḥ /
mahadādi viśeṣāntaṃ janayitvā tato hariḥ // ४१-
aṇḍotpādanapūrvakaṃ caturmukhasṛṣṭiḥ
taiḥ sarvairaṇḍamutpādya tasmin brahmāṇamāsṛjat /
prajāsṛṣṭyarthaṃ caturmukhāya vedopadeśaḥ
prajāḥ sṛjeti vedāṃśca tasmai prādājjanārdanaḥ // ४१-
caturmukhasya prajāsṛṣṭyārambhaḥ
tataḥ prajāḥ sa vividhāḥ sraṣṭuṃ samupacakrame /
tatra baladarpitamadhukaiṭabhotpattiḥ
etasminnantare daityau brahmasṛṣṭeranantaram // ४१-
balavantau tu tasyorvorjajñāte madhukaiṭabhau /
madonmattau mahākāyau dānavau baladarpitau // ४१-
madhukaiṭabhābhyāṃ caturmukhādvedāpaharaṇam
tau dṛṣṭvā sṛṣṭyupakrāntaṃ brahmāṇamamitadyutim /
praviśya māyayā tasmādvedāñjagṛhatustadā // ४१-
vedāpahārāccaturmukhasya sṛṣṭyasāmarthyam
tataḥ sraṣṭuṃ prajāḥ sarvā na śaśāka prajāpatiḥ /
nirviṇṇasya caturmukhasya cintāprakāraḥ
p. ३९४) paraṃ nirvedamāpanno babhūvātha prajāpatiḥ // ४१-
prajāḥ sṛjeti bhagavān vyādideśa sa māṃ hariḥ /
na śakyate vinā vedaiḥ sraṣṭuṃ nānāvidhāḥ prajāḥ // ४१-
dānavābhyāmime vedā hṛtā matto'dya māyayā /
kimanyat kāryamityeṣa parāṃ cintāmupeyivān // ४१-
kṛtaniścayasya caturmukhasya kṣīrābdhigamanam
tato vedhā viniścitya manasā kāryamātmanaḥ /
kṣīrābdheruttaraṃ tīraṃ jagāma kamalodbhavaḥ // ४१-
caturmukhena bhagavataḥ stutiḥ
tatra tuṣṭāva deveśaṃ puṇḍarīkākṣamacyutam /
oṃ namo vāsudevāya śuddhajñānasvarūpiṇe // ४१-
asīmānandakandāya bhūribhūmne mahātmane /
acintyaśaktirūpāya bibhrate bhuvanāni te // ४१-
asīmaiśvaryavīryāya tejasāṃ nidhaye namaḥ /
viśvāntaryāmiṇe tubhyaṃ śuddhasattvaikamūrtaye // ४१-
anavadyākhilādhārabhūṣaṇāya namo namaḥ /
śaṅkhacakragadākhaḍgaśārṅgāyudhadharāya te // ४१-
p. ३९५) śrīmate puṣkarākṣāya puruṣāya namo namaḥ /
viṣvaksenamukhairdivyaiḥ sevyamānāya sūribhiḥ // ४१-
divyānandamayavyomanilayāya namo namaḥ /
sargopasargarakṣābhiḥ krīḍate jagatāṃ sadā // ४१-
mahāvibhūtaye tubhyaṃ namo nikhilamūrtaye /
svasamāśritavātsalyakṛtavyūhavibhūtaye // ४१-
viśvavidveṣividhvaṃsakṛtadīkṣāya te namaḥ /
tāpatrayābhitaptāghanāśanasmaraṇāya te // ४१-
namo'cintyasvarūpāya viṣṇave karmasākṣiṇe /
bhagavatā caturmukhāya darśanapradānam
iti tasya stutiṃ śrutvā bhagavān puruṣottamaḥ // ४१-
āvirbabhūva purataḥ prasannaḥ padmalocanaḥ /
caturmukhena svavṛttāntanivedanam
taṃ dṛṣṭvā paramaprītaḥ praṇamya paramādbhutam // ४१-
vyajijñapadameyātmā svavṛttaṃ vinayānvitaḥ /
bhagavatā madhukaiṭabhasmaraṇam
etaṃ dānavayoḥ śrutvā vyatikramamariṃdamaḥ // ४१-
mandaṃ prahasya bhagavān sasmāra madhukaiṭabhau /
p. ३९६) madhukaiṭabhayostatrāgamanam
tau tasya smṛtimātreṇa dvāramājagmatustadā // ४१-
madhukaiṭabhau prati bhagavadvacanam
tataḥ samāgatau dṛṣṭvā tatraiva baladarpitau /
meghagambhīranirghoṣamuvāca madhusūdanaḥ // ४१-
yuvābhyāmāhṛtā vedā maddattā brahmaṇo mukhāt /
māyayeti śrutaṃ naivaṃ yujyate kartumatra vai // ४१-
tat tasmai sakalā vedā dīyantāṃ parameṣṭhine /
bhagavadvacanatiraskaraṇapūrvakaṃ madhukaiṭabhayoḥ prativacanam
evamuktau bhagavatā durmadāndhau mahāsurau // ४१-
pratyūcaturimāṃstasmai dadāvo naiva sarvathā /
āvāmevācirāt sarvāḥ srakṣyāvo vividhāḥ prajāḥ // ४१-
vedairvinaiva bhagavan kimatra parameṣṭhinā /
bhagavatā madhukaiṭabhayorhananāya viṣvaksenādeśanam
sa tayorvacanaṃ śrutvā kopasaṃraktalocanaḥ // ४१-
durātmānau tu tau hantuṃ matiṃ cakre jagatpatiḥ /
etau nihatya durdāntau pāpāvadya madoddhatau // ४१-
ādāya vedānetasmai brahmaṇe pratipādaya /
iti śeṣāśanaṃ devo vyādideśa kṛtāñjalim // ४१-
p. ३९७) tataḥ samarasaṃnahanam
sa tatheti samānīya sarvāḥ senāśca vaiṣṇavīḥ /
nirjagāma tato yoddhuṃ saṃnaddhau tau ca dānavau // ४१-
nirmimāte tadā senāṃ mahatīṃ tau ca māyayā /
dvayoḥ senayostumulasaṃgrāmaḥ
ubhayoḥ pakṣayoryuddhaṃ tumulaṃ samapadyata // ४१-
adṛṣṭamaśrutacaramabhūt tat samaraṃ tadā /
viṣvaksenena bhagavatsakāśe madhukaiṭabhayorajayayatvanivedanam
cireṇājayayatāṃ jñātvā duṣṭadānavayoryudhi // ४१-
viṣvaksenastu devāya nyavedayadavāritaḥ /
bhagavataḥ sarvāstrāṇāṃ svarūpato dhāraṇapūrvakaṃ yuddhāya
nirgamanam
tatastu paramakruddho nirjagāma janārdanaḥ // ४१-
yudhyamānau tu tau dṛṣṭvā cakrarūpī svayaṃ hariḥ /
bibhrad dviṣaṣṭibhirhastaistasthau divyāstrasaṃhatim // ४१-
sarvāstrasvarūpadhāribhagavadrūpavarṇanam
taṃ dṛṣṭvā paramakruddhaṃ sahasrādityasaṃnibham /
jvaladbhirastrairhastāgradhāryamāṇaiśca veṣṭitam // ४१-
piṅgalordhvamukhaiḥ keśairupetamatibhīṣaṇam /
aṇḍāntavyāptavapuṣaṃ japākusumasaṃnibham // ४१-
p. ३९८) piṅgalāghūrṇamānogravṛttanetratrayānvitam /
bhugnabhrukuṭisaṃnaddhabhīṣaṇānanaśobhitam // ४१-
daṣṭoṣṭhamujjvaladdaṃṣṭrāniryatskhalitapāvakam /
mahājaladhisaṃkāśaṃ dviṣaṣṭibhujapañjaram // ४१-
raktāmbaradharaṃ bhīmamālīḍhasthitimaṇḍitam /
hārakeyūratāṭaṅkakaṭakādivibhūṣaṇaiḥ // ४१-
upetaṃ kiṅkiṇījālakvaṇatkāranināditam /
āścaryarūpamatulamevaṃbhūtaṃ mahādyutim // ४१-
tadrūpadarśanād daityasainyānāṃ niḥśeṣaṃ vilayaḥ
kalpāntajṛmbhitāmbhodhikalpāste daityasainikāḥ /
neśurnirīkṣya niḥśeṣaṃ śiṣṭau tau dānavau param // ४१-
āgacchantau susaṃbhrāntau dṛṣṭvā tāvudyatāyudhau /
prāhiṇod bhīṣaṇaṃ cakraṃ tadvadhāya mahādyutiḥ // ४१-
cakreṇa madhukaiṭabhayoḥ śiraśchedaḥ
tayościccheda śirasī tatkṣaṇāccakramuttamam /
tābhyāṃ vedānupādāya devāyaitānnyavedayat // ४१-
brahmaṇe vedapradānapūrvakaṃ bhagavatastirodhānam
devo'pi brahmaṇe dattvā punarantardadhe hariḥ /
p. ३९९) brahmaṇā yathāpūrvaṃ prajāsṛṣṭiḥ
labdhavedaḥ punardhātā prajāścakre yathāpuram /
upasaṃhāraḥ
itthaṃ bhagavato rūpaṃ cakrarūpasya cakriṇaḥ // ४१-
iti śrīpāñcarātre tantrarahasye ahirbudhnyasaṃhitāyām
svarūpato'stradhāraṇatatprayojanapratipipādayiṣayā
madhukaiṭabhasaṃhāravarṇanaṃ nāma ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
āditaḥ ślokāḥ
Original text: ahirbudhnasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0