Ahirbudhnya Samhita · Chapter 42
kāśīrājaśrutakīrtyupākhyānavarṇanaṃ nāma
dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ
dhyātaṃ sakṛdbhavānekakoṭyaghaughaṃ haratyaram |
sudarśanasya tad divyaṃ bhargo devasya dhīmahi ||
aṅgamantrāṇāmutpattidevatāprayojanaśaktidhyeyapraśnāḥ
nāradaḥ -
bhagavan sarvadharmajña sarvabhūtanamaskṛta |
śrotavyaṃ yadyadasmābhiḥ śrutaṃ tat tadaśeṣataḥ || ४२-
idaṃ tvidānīṃ pṛcchāmi śaṃsa me manasi sthitam |
kuto'muṣyāṅgamantrāṇāmutpattiḥ kā ca devatā || ४२-
kimarthaṃ kīdṛśī śaktiḥ kiṃ dhyeyaṃ brūhi tattvataḥ |
pṛṣṭasyārthasya guhyatvakhyāpanamukhenottarakathanārambhaḥ
ahirbudhnyaḥ -
śrūyatāmavadhānena tadetad guhyamuttamam || ४२-
utpattipraśnasyottaram
ātharvaṇānmayā vedānmahāmantrapariṣkṛtāt |
samuddhṛtaḥ ṣaḍarṇo'yaṃ kaustubhaḥ sāgarādiva || ४२-
p. ४०१) tathā tasmādime mantrāḥ proddhṛtāḥ sakalā mune |
devatāpraśnasyottaram
svayamevāṅgamantrāṇāmapi devaḥ sudarśanaḥ || ४२-
prayojanaśaktipraśnayoruttaram
sudarśanamahāmantraniṣṭhasyāṅgāvanaṃ param |
kāryameṣāṃ ṣaḍarṇena tathāmī samaśaktayaḥ || ४२-
dhyeyapraśnasyottaram
eṣāmaṣṭabhujo devaḥ pūrvoktenaiva vartmanā |
dhyeyaḥ sarvaṃ samākhyātaṃ kimanyacchrotumicchasi || ४२-
nivartakāstraprayogāvasarapraśnaḥ
nāradaḥ -
bhagavan paramodāra nityatṛpta dayānidhe |
nityajñānakriyaiśvaryaviśvavijñānavāridhe || ४२-
sudarśanamahāyantramantraśaktikriyādiṣu |
yad vaktavyaṃ viśeṣeṇa taduktaṃ bhavatā vibho || ४२-
pravartakānāmastrāṇāmutpattiḥ kathitā purā |
svarūpaśaktī ca tathā prayogaśca mahādyute || ४२-
nivartakānāṃ tu punaḥ kadā kva viṣaye guro |
prayogaḥ paramaṃ me'tra saṃśayaṃ chettumarhasi || ४२-
p. ४०२) taduttarakathanapratijñā
ahirbudhnyaḥ -
śrūyatāmavadhānena prayogāvasaraṃ mu |
nivartakānāmastrāṇāṃ samyak kathayato mama || ४२-
tatprayogāvasarakathanam
paraprayuktairdivyāstrairabhicāraiśca tatkṛtaiḥ |
mahatyabhibhave prāpte taṃ vidyāt tapasāṃ nidhe || ४२-
parābhicārābhibhavajñānopāyapraśnaḥ
nāradaḥ -
parābhicārābhibhavaḥ kairliṅgairavagabhyate |
rājñāṃ ca mantriṇāṃ caiva tathānyeṣāṃ nṛṇāmapi || ४२-
tajjñānopāyaliṅganirūpaṇam
ahirbudhnyaḥ -
lakṣyate lakṣaṇairetairnṛpāṇāmābhicārikī |
vikṛtiḥ prastutākāle dāruṇā sarvagocarā || ४२-
akāṇḍa eva naśyanti vājivāraṇamantriṇaḥ |
tīvrāmayaparītāṅgaḥ pīḍyate nṛpatiḥ svayam || ४२-
patantyaśanayastasya viṣaye ghoradarśanāḥ |
alpasasyā vasumatī vinaśyanti gavāṃ gaṇāḥ || ४२-
p. ४०३) bhavanti tasya viṣaye punaḥ punaravagrahāḥ |
tīvrāmayagṛhītāśca mahiṣyastasya bhūpateḥ || ४२-
prabhavantyahivalmīkāḥ prāsāde dvāri maṇḍape |
nipatanti maholkāśca bhṛśaṃ bhīmasvanānvitāḥ || ४२-
mantriṇaśca virudhyante matsareṇa parasparam |
rajanyāṃ rājate bhīmamaindraṃ dhanuranabhrajam || ४२-
itastato vahnibhayaṃ nagare jāyate bhṛśam |
praviśya garbhabhavanaṃ kroṣṭāraścānivāritāḥ || ४२-
krośanti saṃdhyayorbhīmā dīptāyāṃ diśi visvaram |
rundhanti nagaraṃ rājñaḥ śatravo baladarpitāḥ || ४२-
kṛtyākṛtyaṃ na jānāti svayaṃ staimityamāsthitaḥ |
svapne'pi paśyatyātmānaṃ muṇḍitaṃ nīlavāsasam || ४२-
tathena gardabhayujā vrajantaṃ dakṣiṇāṃ diśam |
ityādiliṅgairjānīyādabhicāraṃ sapatnajam || ४२-
parābhicārajā kṛtyā rājānaṃ praviśedyadi |
tāṃ dṛṣṭvā kṣipramevāsau vinaśyati na saṃśayaḥ || ४२-
putrāṃśca mantriṇaścāpi mahiṣīṃ nagaraṃ tathā |
jvālāmālāvilā kṛtyā sarvaṃ nāśayati kṣaṇāt || ४२-
parābhicāranivartanāya nivartakāstradhārisudarśanaprīṇanam
evaṃ parābhicāreṇa pīḍite nṛpatau svayam |
p. ४०४) nivartakāstrasahitaṃ bhagavantaṃ mahādyutim || ४२-
cakrasvarūpiṇaṃ devaṃ bhaktyā saṃtoṣayet tataḥ |
rajatena suvarṇena śilayā tāmrakeṇa vā || ४२-
sudarśanārcāṃ nirmāya pūjayet sanivartakam |
samālikhya paṭe vāpi dhyāyet trailokyapūjitam || ४२-
evaṃ nirmāṇato dhyānāt pūjayā vandanena vā |
pratiṣṭhayā vā stotreṇa devaṃ saṃprīṇayennṛpaḥ || ४२-
evamanye tathā kuryuramātyā vā narā mune |
prītena sudarśanena parābhicāranirdahanam
tataḥ prītaḥ sa bhagavānanādinidhano vibhuḥ || ४२-
abhicārān parakṛtānāśritānugraheṇa tu |
bhasmīkaroti smṛtyaiva tatprayuktānyapi kṣaṇāt || ४२-
divyāstrāṇyupasaṃhārairastrairvārayatīśvaraḥ |
paraprayuktakṛtyāyāstatprayoktuśca vināśanam
paraprayuktāṃ kṛtyāṃ tu saṃprāptāmatibhīṣaṇām || ४२-
svayaṃ nirgatya devo'sau cakrarūpī jagatpatiḥ |
bhasmasāt kurute taṃ ca prayoktāraṃ tataḥ param || ४२-
kāśīrājetihāsodāharaṇam
tathaiva kāśīrājākhyo vārāṇasyāṃ vasannṛpaḥ |
viśveśvaraṃ mahādevamarcayitvā samāhitaḥ || ४२-
p. ४०५) kṛṣṇoddeśena kṛtyāṃ vai janayāmāsa mohitaḥ |
sā samutpāditā kṛtyā vikaṭā bhīmadarśanā || ४२-
dvārakāṃ samanuprāpya kṛṣṇābhyāsaṃ yayau tadā |
tāmāpatantīṃ saṃprekṣya jvālāmālāvilānanām || ४२-
preṣayāmāsa bhagavān sudarśanamanuttamam |
sā tamāpatitaṃ dṛṣṭvā sahasrādityasaṃnibham || ४२-
yathāgataṃ pradudrāva prayoktāraṃ bhayāturā |
sa tāṃ nihatya taṃ cāpi kāśīrājaṃ purīṃ tathā || ४२-
ājagāma punaścakraṃ viṣṇupārśvaṃ mahādyuti |
śrutakīrtyupākhyānodāharaṇam
evamanyat purāvṛttamitihāsaṃ śṛṇuṣva me || ४२-
rājñā śrutakīrtinā dharmeṇa saptadvīpamahīparipālanam
saurāṣṭrādhipatī rājā śrutakīrtiriti śrutaḥ |
nivasan bhadraśālāyāṃ nagaryāmarimardanaḥ || ४२-
gajāśvarathasaṃpanno balavān vāsavopamaḥ |
sudarśanamahāmantraniṣṭhaḥ paramadhārmikaḥ || ४२-
sudarśane parāṃ bhaktimudvahannarcanāparaḥ |
bubhuje tatprasādena saptadvīpavatīṃ mahīm || ४२-
p. ४०६) lokāntaraṃ jigīṣostasya sudarśanārcanapūrvakaṃ
svastikākhyagandharvanagaragamanam
jetuṃ lokāntaraṃ cakre śrutakīrtirmanastadā |
caturaṅgabalairyuktaḥ samabhyarcya sudarśanam || ४२-
kāmagaṃ syandanaṃ citramāruroha mahābalaḥ |
tataḥ pratasthe prathamamantarikṣaṃ balānvitaḥ || ४२-
svastikanagaravarṇanam
tatra gandharvanagaraṃ viśālaṃ svastikāhvayam |
vīṇāvinodanenetthaṃ pālitaṃ paramadyuti || ४२-
svayaṃpravṛttaiḥ śastraiśca vāryamāṇārisainikam |
bahirnirindhanenaiva vahninā pariveṣṭitam || ४२-
suvarṇasālaṃ paramaṃ ratnagopuramaṇḍitam |
maṇiharmyaparikṣiptaṃ gānasvanasamākulam || ४२-
vimānaistaijasairjuṣṭaṃ divyopavanaśobhitam |
suvarṇapadmasarasīsaridvāpīniṣevitam || ४२-
sevitaṃ suranārībhirapsarobhiśca sevitam |
gandharvaiḥ kiṃnaraiḥ siddhaiścāraṇaiśca sadā yutam || ४२-
yuyutsunā śrutakīrtinā tannagaroparodhaḥ
evaṃvidhaṃ puraṃ rājā rurodha baladarpitaḥ |
vīṇāvinodanaṃ yoddhuṃ mahatyā senayā tadā || ४२-
p. ४०७) gandharvarājena vāhinīpreṣaṇam
śrutvā gandharvarājo'pi mānuṣairuparodhanam |
prahasya preṣayāmāsa siddhagandharvavāhinīm || ४२-
tatra tumulasaṃgrāmaḥ
sā tena balinā rājñā yuyudhe niśitaiḥ śaraiḥ |
pravṛttaṃ tanmahadyuddhaṃ tumulaṃ romaharṣaṇam || ४२-
śrutakīrtinā gandharvasainyavidrāvaṇam
tato vidrāvayāmāsa bhūpatirlīlayā balam |
gāndharvaṃ tat punaḥ prāpa svapurīṃ bhayavihvalam || ४२-
kruddhasya gandharvarājasya svayaṃ yuddhāya nirgamanam
tacchrutvā paramakruddhaḥ svayaṃ vīṇāvinodanaḥ |
rathaṃ mahāntamāsthāya niryayau saha sainikaiḥ || ४२-
gandharvarājaśrutakīrtyoraṣṭadinaparyantaṃ yuddhapravṛttiḥ
tatastayorabhūdyuddhaṃ vṛtravāsavayoriva |
parasparaṃ nijaghnuste sainikāḥ vividhaiḥ śaraiḥ || ४२-
tatra saṃchannamākāśaṃ śaraughairubhayorapi |
jayaḥ parājayo vā syānna tatra samitau tayoḥ || ४२-
evamaṣṭadinānyāsīdekarūpaṃ bhayaṃkaram |
p. ४०८) bhūpatinā gandharvarājasya dhanurādicchedo balavidrāvaṇaṃ ca
tato gandharvarājasya ghanuściccheda bhūpatiḥ || ४२-
dhvajacchatrahayāṃścāpi sāyakairnataparvabhiḥ |
diśaḥ prasthāpayāmāsa tadīyaṃ sakalaṃ balam || ४२-
gandharvarājasya viṣādaḥ
śastrairajayayamālocya nṛpaṃ gandharvarāḍapi |
parājitaṃ tu svabalaṃ manujairviṣasāda ha || ४२-
gandharvarājena mānuṣabale gāndharvāstraprayogaḥ
divyāstraiḥ sūdayāmyenamiti matvā mahādyutiḥ |
gāndharvamastraṃ cikṣepa sa tasmin mānuṣe bale || ४२-
tena mānuṣasainyavimohanam
tenaiva mohitā sarvā śrutakīrtivarūthinī |
gāndharvāstraprabhāveṇa tiṣṭhatyeva ca saṃyuge || ४२-
sudarśanaprabhāveṇa divyāstraṃ nāpa taṃ nṛpam |
tatpratīkārāśaktasya śrutakīrteḥ purodhasi svavṛttanivedanam
śrutakīrtistadāstreṣu divyeṣvanabhiyogataḥ || ४२-
na śaśāka pratīkartuṃ svapurodhasamabhyayāt |
vṛttaṃ vijñāpayāmāsa nṛpastasmai purodhase || ४२-
purodhasā sudarśanaśaraṇavaraṇopadeśapūrvakaṃ
nikhilāstramantropadeśanam
so'bhyabhāṣata dharmajñaḥ paramāstraviśāradaḥ |
p. ४०९) śrutakīrte'tra mā bhaiṣīstameva śaraṇaṃ vraja || ४२-
praṇatārtiharaṃ devaṃ sudarśanavapurdharam |
divyāstrāṇāmaśeṣāṇāṃ prasūtiṃ parameśvaram || ४२-
evaṃ bhūte mahācakre catuḥṣaṣṭyarasaṃyute |
nemidvayānvite devaṃ madhye dhyāyasva bhūpate || ४२-
dviṣaṣṭibhujamatyugraṃ saṃhārāstradharaṃ param |
evaṃ dhyātvā ca japtvaitaṃ mantraṃ senāṃ vilokaya || ४२-
ityastramantrānakhilāṃstasmā upadideśa saḥ |
tena jātabalasya śrutakīrteḥ punaryuddhāyāgamanam
pratigṛhyākhilān mantrān pravartakanivartakān || ४२-
punaretya ca saṃgrāmaṃ sa rājā samitiṃjayaḥ |
tena svasainikamohavimocanam
dhyātvā devaṃ japan mantraṃ svasenāṃ samalokayat || ४२-
tataḥ saṃjñāmavāpyāsau prāvartata mahāhave |
punaryuddhe śrutakīrtervijayo gandharvalokavaśīkaraṇaṃ ca
punaḥ pravavṛte yuddhaṃ senayorubhayorapi || ४२-
divyāstraiḥ samare rājā jitvā vīṇāvinodanam |
tallokaṃ svavaśaṃ cakre cakravartī balānvitaḥ || ४२-
p. ४१०) tataḥ svapurapratyāgamanam
satkṛtaḥ siddhagandharvaiḥ kiṃnaraiścāraṇairapi |
bhadraśālāṃ punaḥ prāpa svapurīṃ vijayaśriyā || ४२-
sameyivāñśaśāsorvīṃ divaṃ surapatiryathā |
sudarśanaprabhāvādvismitasya punaḥ purodhasā saha mantraṇaprakāraḥ
sudarśanaprabhāvasya smṛtvā vismitamānasaḥ || ४२-
purodhasamupāgamya jvalantamiva pāvakam |
mantrayāmāsa tenaivaṃ rājā rājīvalocanaḥ || ४२-
svasaṃpado bhagavatprasādahetukatvakathanam
devaprasādājjagatī mameyaṃ
samudranemirvaśamāgatādya |
lokāntaraṃ cāpi tathaiva manye
mayi prasādonmukha eva devaḥ || ४२-
bhagavatprasādāt svasya mokṣalābhe saṃśayābhāvakathanam
saṃsārabhītasya mamāpavargaṃ
pradāsyate cakravapurdharo'yam |
ityatra śaṅkā mama nāsti kāci-
dataḥ paraṃ devamupāsmahe tu || ४२-
p. ४११) rājānaṃ prati purodhasā sudarśanapratiṣṭhāpanādyupadeśaḥ
ityuktavantaṃ nṛpatiṃ purodhāḥ
kṛtāñjaliṃ prāha mahānubhāvaḥ |
vimānamagryaṃ bahuvarṇakūṭaṃ
vidhāya cakropapadaṃ sasādhyam || ४२-
iha pratiṣṭhāpya sucakramadhye
dviṣaṣṭibāhuṃ sanivartakāstram |
yathoktarūpaṃ bahubhūṣaṇāḍhyaṃ
sudarśanaṃ pūjaya sarvasiddhyai || ४२-
rājñā tathaivānuṣṭhānam
ityevamuktaḥ pratigṛhya mūrdhnā
sa tasya vākyaṃ paramārthayuktam |
akārayat kārayitavyadakṣa-
stathaiva tasminnagare sa rājā || ४२-
tadarthaṃ rājñā dvijānāṃ vṛttiprakalpanam
śataṃ sa viṃśatyadhikaṃ dvijāṃstu
samantato devaniketanāt saḥ |
tataḥ pratiṣṭhāpya dhanāni dattvā
bahūni bahvīśca bhuvaḥ sa tebhyaḥ || ४२-
p. ४१२) vibhūtimantaṃ ca vidhāya devaṃ
mumoda rājā samavāptakāmaḥ |
tato bhagavatprasādādrājñaḥ paramapuruṣārthalābhaḥ
mahālaye tatra samarcya devaṃ
dine dine prāptasamastakāmaḥ |
tato'cireṇaiva vimuktasaṅgaḥ
paraṃ padaṃ prāpa ca tatprasādāt || ४२-
iti śrīpāñcarātre tantrarahasye ahirbudhnyasaṃhitāyāṃ
kāśīrājaśrutakīrtyupākhyānavarṇanaṃ nāma
dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ
āditaḥ ślokāḥ
Original text: ahirbudhnasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0