Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ahirbudhnya Samhita · Chapter 42

42.1

kāśīrājaśrutakīrtyupākhyānavarṇanaṃ nāma
dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ
dhyātaṃ sakṛdbhavānekakoṭyaghaughaṃ haratyaram |
sudarśanasya tad divyaṃ bhargo devasya dhīmahi ||
aṅgamantrāṇāmutpattidevatāprayojanaśaktidhyeyapraśnāḥ
nāradaḥ -
bhagavan sarvadharmajña sarvabhūtanamaskṛta |
śrotavyaṃ yadyadasmābhiḥ śrutaṃ tat tadaśeṣataḥ || ४२-

42.2

idaṃ tvidānīṃ pṛcchāmi śaṃsa me manasi sthitam |
kuto'muṣyāṅgamantrāṇāmutpattiḥ kā ca devatā || ४२-

42.3

kimarthaṃ kīdṛśī śaktiḥ kiṃ dhyeyaṃ brūhi tattvataḥ |
pṛṣṭasyārthasya guhyatvakhyāpanamukhenottarakathanārambhaḥ
ahirbudhnyaḥ -
śrūyatāmavadhānena tadetad guhyamuttamam || ४२-

42.4

utpattipraśnasyottaram
ātharvaṇānmayā vedānmahāmantrapariṣkṛtāt |
samuddhṛtaḥ ṣaḍarṇo'yaṃ kaustubhaḥ sāgarādiva || ४२-

42.5

p. ४०१) tathā tasmādime mantrāḥ proddhṛtāḥ sakalā mune |
devatāpraśnasyottaram
svayamevāṅgamantrāṇāmapi devaḥ sudarśanaḥ || ४२-

42.6

prayojanaśaktipraśnayoruttaram
sudarśanamahāmantraniṣṭhasyāṅgāvanaṃ param |
kāryameṣāṃ ṣaḍarṇena tathāmī samaśaktayaḥ || ४२-

42.7

dhyeyapraśnasyottaram
eṣāmaṣṭabhujo devaḥ pūrvoktenaiva vartmanā |
dhyeyaḥ sarvaṃ samākhyātaṃ kimanyacchrotumicchasi || ४२-

42.8

nivartakāstraprayogāvasarapraśnaḥ
nāradaḥ -
bhagavan paramodāra nityatṛpta dayānidhe |
nityajñānakriyaiśvaryaviśvavijñānavāridhe || ४२-

42.9

sudarśanamahāyantramantraśaktikriyādiṣu |
yad vaktavyaṃ viśeṣeṇa taduktaṃ bhavatā vibho || ४२-

42.10

pravartakānāmastrāṇāmutpattiḥ kathitā purā |
svarūpaśaktī ca tathā prayogaśca mahādyute || ४२-

42.11

nivartakānāṃ tu punaḥ kadā kva viṣaye guro |
prayogaḥ paramaṃ me'tra saṃśayaṃ chettumarhasi || ४२-

42.12

p. ४०२) taduttarakathanapratijñā
ahirbudhnyaḥ -
śrūyatāmavadhānena prayogāvasaraṃ mu |
nivartakānāmastrāṇāṃ samyak kathayato mama || ४२-

42.13

tatprayogāvasarakathanam
paraprayuktairdivyāstrairabhicāraiśca tatkṛtaiḥ |
mahatyabhibhave prāpte taṃ vidyāt tapasāṃ nidhe || ४२-

42.14

parābhicārābhibhavajñānopāyapraśnaḥ
nāradaḥ -
parābhicārābhibhavaḥ kairliṅgairavagabhyate |
rājñāṃ ca mantriṇāṃ caiva tathānyeṣāṃ nṛṇāmapi || ४२-

42.15

tajjñānopāyaliṅganirūpaṇam
ahirbudhnyaḥ -
lakṣyate lakṣaṇairetairnṛpāṇāmābhicārikī |
vikṛtiḥ prastutākāle dāruṇā sarvagocarā || ४२-

42.16

akāṇḍa eva naśyanti vājivāraṇamantriṇaḥ |
tīvrāmayaparītāṅgaḥ pīḍyate nṛpatiḥ svayam || ४२-

42.17

patantyaśanayastasya viṣaye ghoradarśanāḥ |
alpasasyā vasumatī vinaśyanti gavāṃ gaṇāḥ || ४२-

42.18

p. ४०३) bhavanti tasya viṣaye punaḥ punaravagrahāḥ |
tīvrāmayagṛhītāśca mahiṣyastasya bhūpateḥ || ४२-

42.19

prabhavantyahivalmīkāḥ prāsāde dvāri maṇḍape |
nipatanti maholkāśca bhṛśaṃ bhīmasvanānvitāḥ || ४२-

42.20

mantriṇaśca virudhyante matsareṇa parasparam |
rajanyāṃ rājate bhīmamaindraṃ dhanuranabhrajam || ४२-

42.21

itastato vahnibhayaṃ nagare jāyate bhṛśam |
praviśya garbhabhavanaṃ kroṣṭāraścānivāritāḥ || ४२-

42.22

krośanti saṃdhyayorbhīmā dīptāyāṃ diśi visvaram |
rundhanti nagaraṃ rājñaḥ śatravo baladarpitāḥ || ४२-

42.23

kṛtyākṛtyaṃ na jānāti svayaṃ staimityamāsthitaḥ |
svapne'pi paśyatyātmānaṃ muṇḍitaṃ nīlavāsasam || ४२-

42.24

tathena gardabhayujā vrajantaṃ dakṣiṇāṃ diśam |
ityādiliṅgairjānīyādabhicāraṃ sapatnajam || ४२-

42.25

parābhicārajā kṛtyā rājānaṃ praviśedyadi |
tāṃ dṛṣṭvā kṣipramevāsau vinaśyati na saṃśayaḥ || ४२-

42.26

putrāṃśca mantriṇaścāpi mahiṣīṃ nagaraṃ tathā |
jvālāmālāvilā kṛtyā sarvaṃ nāśayati kṣaṇāt || ४२-

42.27

parābhicāranivartanāya nivartakāstradhārisudarśanaprīṇanam
evaṃ parābhicāreṇa pīḍite nṛpatau svayam |
p. ४०४) nivartakāstrasahitaṃ bhagavantaṃ mahādyutim || ४२-

42.28

cakrasvarūpiṇaṃ devaṃ bhaktyā saṃtoṣayet tataḥ |
rajatena suvarṇena śilayā tāmrakeṇa vā || ४२-

42.29

sudarśanārcāṃ nirmāya pūjayet sanivartakam |
samālikhya paṭe vāpi dhyāyet trailokyapūjitam || ४२-

42.30

evaṃ nirmāṇato dhyānāt pūjayā vandanena vā |
pratiṣṭhayā vā stotreṇa devaṃ saṃprīṇayennṛpaḥ || ४२-

42.31

evamanye tathā kuryuramātyā vā narā mune |
prītena sudarśanena parābhicāranirdahanam
tataḥ prītaḥ sa bhagavānanādinidhano vibhuḥ || ४२-

42.32

abhicārān parakṛtānāśritānugraheṇa tu |
bhasmīkaroti smṛtyaiva tatprayuktānyapi kṣaṇāt || ४२-

42.33

divyāstrāṇyupasaṃhārairastrairvārayatīśvaraḥ |
paraprayuktakṛtyāyāstatprayoktuśca vināśanam
paraprayuktāṃ kṛtyāṃ tu saṃprāptāmatibhīṣaṇām || ४२-

42.34

svayaṃ nirgatya devo'sau cakrarūpī jagatpatiḥ |
bhasmasāt kurute taṃ ca prayoktāraṃ tataḥ param || ४२-

42.35

kāśīrājetihāsodāharaṇam
tathaiva kāśīrājākhyo vārāṇasyāṃ vasannṛpaḥ |
viśveśvaraṃ mahādevamarcayitvā samāhitaḥ || ४२-

42.36

p. ४०५) kṛṣṇoddeśena kṛtyāṃ vai janayāmāsa mohitaḥ |
sā samutpāditā kṛtyā vikaṭā bhīmadarśanā || ४२-

42.37

dvārakāṃ samanuprāpya kṛṣṇābhyāsaṃ yayau tadā |
tāmāpatantīṃ saṃprekṣya jvālāmālāvilānanām || ४२-

42.38

preṣayāmāsa bhagavān sudarśanamanuttamam |
sā tamāpatitaṃ dṛṣṭvā sahasrādityasaṃnibham || ४२-

42.39

yathāgataṃ pradudrāva prayoktāraṃ bhayāturā |
sa tāṃ nihatya taṃ cāpi kāśīrājaṃ purīṃ tathā || ४२-

42.40

ājagāma punaścakraṃ viṣṇupārśvaṃ mahādyuti |
śrutakīrtyupākhyānodāharaṇam
evamanyat purāvṛttamitihāsaṃ śṛṇuṣva me || ४२-

42.41

rājñā śrutakīrtinā dharmeṇa saptadvīpamahīparipālanam
saurāṣṭrādhipatī rājā śrutakīrtiriti śrutaḥ |
nivasan bhadraśālāyāṃ nagaryāmarimardanaḥ || ४२-

42.42

gajāśvarathasaṃpanno balavān vāsavopamaḥ |
sudarśanamahāmantraniṣṭhaḥ paramadhārmikaḥ || ४२-

42.43

sudarśane parāṃ bhaktimudvahannarcanāparaḥ |
bubhuje tatprasādena saptadvīpavatīṃ mahīm || ४२-

42.44

p. ४०६) lokāntaraṃ jigīṣostasya sudarśanārcanapūrvakaṃ
svastikākhyagandharvanagaragamanam
jetuṃ lokāntaraṃ cakre śrutakīrtirmanastadā |
caturaṅgabalairyuktaḥ samabhyarcya sudarśanam || ४२-

42.45

kāmagaṃ syandanaṃ citramāruroha mahābalaḥ |
tataḥ pratasthe prathamamantarikṣaṃ balānvitaḥ || ४२-

42.46

svastikanagaravarṇanam
tatra gandharvanagaraṃ viśālaṃ svastikāhvayam |
vīṇāvinodanenetthaṃ pālitaṃ paramadyuti || ४२-

42.47

svayaṃpravṛttaiḥ śastraiśca vāryamāṇārisainikam |
bahirnirindhanenaiva vahninā pariveṣṭitam || ४२-

42.48

suvarṇasālaṃ paramaṃ ratnagopuramaṇḍitam |
maṇiharmyaparikṣiptaṃ gānasvanasamākulam || ४२-

42.49

vimānaistaijasairjuṣṭaṃ divyopavanaśobhitam |
suvarṇapadmasarasīsaridvāpīniṣevitam || ४२-

42.50

sevitaṃ suranārībhirapsarobhiśca sevitam |
gandharvaiḥ kiṃnaraiḥ siddhaiścāraṇaiśca sadā yutam || ४२-

42.51

yuyutsunā śrutakīrtinā tannagaroparodhaḥ
evaṃvidhaṃ puraṃ rājā rurodha baladarpitaḥ |
vīṇāvinodanaṃ yoddhuṃ mahatyā senayā tadā || ४२-

42.52

p. ४०७) gandharvarājena vāhinīpreṣaṇam
śrutvā gandharvarājo'pi mānuṣairuparodhanam |
prahasya preṣayāmāsa siddhagandharvavāhinīm || ४२-

42.53

tatra tumulasaṃgrāmaḥ
sā tena balinā rājñā yuyudhe niśitaiḥ śaraiḥ |
pravṛttaṃ tanmahadyuddhaṃ tumulaṃ romaharṣaṇam || ४२-

42.54

śrutakīrtinā gandharvasainyavidrāvaṇam
tato vidrāvayāmāsa bhūpatirlīlayā balam |
gāndharvaṃ tat punaḥ prāpa svapurīṃ bhayavihvalam || ४२-

42.55

kruddhasya gandharvarājasya svayaṃ yuddhāya nirgamanam
tacchrutvā paramakruddhaḥ svayaṃ vīṇāvinodanaḥ |
rathaṃ mahāntamāsthāya niryayau saha sainikaiḥ || ४२-

42.56

gandharvarājaśrutakīrtyoraṣṭadinaparyantaṃ yuddhapravṛttiḥ
tatastayorabhūdyuddhaṃ vṛtravāsavayoriva |
parasparaṃ nijaghnuste sainikāḥ vividhaiḥ śaraiḥ || ४२-

42.57

tatra saṃchannamākāśaṃ śaraughairubhayorapi |
jayaḥ parājayo vā syānna tatra samitau tayoḥ || ४२-

42.58

evamaṣṭadinānyāsīdekarūpaṃ bhayaṃkaram |
p. ४०८) bhūpatinā gandharvarājasya dhanurādicchedo balavidrāvaṇaṃ ca
tato gandharvarājasya ghanuściccheda bhūpatiḥ || ४२-

42.59

dhvajacchatrahayāṃścāpi sāyakairnataparvabhiḥ |
diśaḥ prasthāpayāmāsa tadīyaṃ sakalaṃ balam || ४२-

42.60

gandharvarājasya viṣādaḥ
śastrairajayayamālocya nṛpaṃ gandharvarāḍapi |
parājitaṃ tu svabalaṃ manujairviṣasāda ha || ४२-

42.61

gandharvarājena mānuṣabale gāndharvāstraprayogaḥ
divyāstraiḥ sūdayāmyenamiti matvā mahādyutiḥ |
gāndharvamastraṃ cikṣepa sa tasmin mānuṣe bale || ४२-

42.62

tena mānuṣasainyavimohanam
tenaiva mohitā sarvā śrutakīrtivarūthinī |
gāndharvāstraprabhāveṇa tiṣṭhatyeva ca saṃyuge || ४२-

42.63

sudarśanaprabhāveṇa divyāstraṃ nāpa taṃ nṛpam |
tatpratīkārāśaktasya śrutakīrteḥ purodhasi svavṛttanivedanam
śrutakīrtistadāstreṣu divyeṣvanabhiyogataḥ || ४२-

42.64

na śaśāka pratīkartuṃ svapurodhasamabhyayāt |
vṛttaṃ vijñāpayāmāsa nṛpastasmai purodhase || ४२-

42.65

purodhasā sudarśanaśaraṇavaraṇopadeśapūrvakaṃ
nikhilāstramantropadeśanam
so'bhyabhāṣata dharmajñaḥ paramāstraviśāradaḥ |
p. ४०९) śrutakīrte'tra mā bhaiṣīstameva śaraṇaṃ vraja || ४२-

42.66

praṇatārtiharaṃ devaṃ sudarśanavapurdharam |
divyāstrāṇāmaśeṣāṇāṃ prasūtiṃ parameśvaram || ४२-

42.67

evaṃ bhūte mahācakre catuḥṣaṣṭyarasaṃyute |
nemidvayānvite devaṃ madhye dhyāyasva bhūpate || ४२-

42.68

dviṣaṣṭibhujamatyugraṃ saṃhārāstradharaṃ param |
evaṃ dhyātvā ca japtvaitaṃ mantraṃ senāṃ vilokaya || ४२-

42.69

ityastramantrānakhilāṃstasmā upadideśa saḥ |
tena jātabalasya śrutakīrteḥ punaryuddhāyāgamanam
pratigṛhyākhilān mantrān pravartakanivartakān || ४२-

42.70

punaretya ca saṃgrāmaṃ sa rājā samitiṃjayaḥ |
tena svasainikamohavimocanam
dhyātvā devaṃ japan mantraṃ svasenāṃ samalokayat || ४२-

42.71

tataḥ saṃjñāmavāpyāsau prāvartata mahāhave |
punaryuddhe śrutakīrtervijayo gandharvalokavaśīkaraṇaṃ ca
punaḥ pravavṛte yuddhaṃ senayorubhayorapi || ४२-

42.72

divyāstraiḥ samare rājā jitvā vīṇāvinodanam |
tallokaṃ svavaśaṃ cakre cakravartī balānvitaḥ || ४२-

42.73

p. ४१०) tataḥ svapurapratyāgamanam
satkṛtaḥ siddhagandharvaiḥ kiṃnaraiścāraṇairapi |
bhadraśālāṃ punaḥ prāpa svapurīṃ vijayaśriyā || ४२-

42.74

sameyivāñśaśāsorvīṃ divaṃ surapatiryathā |
sudarśanaprabhāvādvismitasya punaḥ purodhasā saha mantraṇaprakāraḥ
sudarśanaprabhāvasya smṛtvā vismitamānasaḥ || ४२-

42.75

purodhasamupāgamya jvalantamiva pāvakam |
mantrayāmāsa tenaivaṃ rājā rājīvalocanaḥ || ४२-

42.76

svasaṃpado bhagavatprasādahetukatvakathanam
devaprasādājjagatī mameyaṃ
samudranemirvaśamāgatādya |
lokāntaraṃ cāpi tathaiva manye
mayi prasādonmukha eva devaḥ || ४२-

42.77

bhagavatprasādāt svasya mokṣalābhe saṃśayābhāvakathanam
saṃsārabhītasya mamāpavargaṃ
pradāsyate cakravapurdharo'yam |
ityatra śaṅkā mama nāsti kāci-
dataḥ paraṃ devamupāsmahe tu || ४२-

42.78

p. ४११) rājānaṃ prati purodhasā sudarśanapratiṣṭhāpanādyupadeśaḥ
ityuktavantaṃ nṛpatiṃ purodhāḥ
kṛtāñjaliṃ prāha mahānubhāvaḥ |
vimānamagryaṃ bahuvarṇakūṭaṃ
vidhāya cakropapadaṃ sasādhyam || ४२-

42.79

iha pratiṣṭhāpya sucakramadhye
dviṣaṣṭibāhuṃ sanivartakāstram |
yathoktarūpaṃ bahubhūṣaṇāḍhyaṃ
sudarśanaṃ pūjaya sarvasiddhyai || ४२-

42.80

rājñā tathaivānuṣṭhānam
ityevamuktaḥ pratigṛhya mūrdhnā
sa tasya vākyaṃ paramārthayuktam |
akārayat kārayitavyadakṣa-
stathaiva tasminnagare sa rājā || ४२-

42.81

tadarthaṃ rājñā dvijānāṃ vṛttiprakalpanam
śataṃ sa viṃśatyadhikaṃ dvijāṃstu
samantato devaniketanāt saḥ |
tataḥ pratiṣṭhāpya dhanāni dattvā
bahūni bahvīśca bhuvaḥ sa tebhyaḥ || ४२-

42.82

p. ४१२) vibhūtimantaṃ ca vidhāya devaṃ
mumoda rājā samavāptakāmaḥ |
tato bhagavatprasādādrājñaḥ paramapuruṣārthalābhaḥ
mahālaye tatra samarcya devaṃ
dine dine prāptasamastakāmaḥ |
tato'cireṇaiva vimuktasaṅgaḥ
paraṃ padaṃ prāpa ca tatprasādāt || ४२-

42.42

iti śrīpāñcarātre tantrarahasye ahirbudhnyasaṃhitāyāṃ
kāśīrājaśrutakīrtyupākhyānavarṇanaṃ nāma
dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ

42.2673

āditaḥ ślokāḥ

Original text: ahirbudhnasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc