Language

ENहिગુ
Scripture Library

Agni Purana · Chapter 84

84.001

:e ity ādimāhāpurāṇe āgneye nirvāṇadīkṣāyāmadhivāsanaṃ
nāma tryaśītitamo 'dhyāyaḥ ||
:n
1 yāgālayaṃ vrajediti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 vidyāmāsthāya pāvanīmiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 261
% Chapter {84}
:ś caturaśītitamo 'dhyāyaḥ
nirvāṇadīkṣāvidhānaṃ
īśvara uvāca
atha prātaḥ samutthāya kṛtasnanādiko guruḥ /AP_84.001ab/
dadhyārdramāṃsamadyādeḥ praśastābhyavahāritā

84.002

gajāśvarohaṇaṃ svapne śubhaṃ śuklāṃśukādikaṃ(1) /AP_84.002ab/
tailābhyaṅgādikaṃ hīnaṃ homo ghoreṇa śāntaye(2)

84.003

nityakarmadvayaṃ kṛtvā praviśya makhamaṇḍapaṃ /AP_84.003ab/
svācānto nityavat karma kuryānnaimittike vidhau

84.004

tataḥ saṃśodhya cātmānaṃ śivahastaṃ tathātmani /AP_84.004ab/
vinyasya kumbhagaṃ prārcya indrādīnāmanukramāt

84.005

maṇḍale sthaṇḍile vāpi prakurvīta śivarcanaṃ /AP_84.005ab/
tarpaṇaṃ pūjanaṃ vahneḥ pūrṇāntaṃ mantratarpaṇaṃ

84.006

duḥkhapradoṣamoṣāya śastreṇāṣṭādhikaṃ śataṃ /AP_84.006ab/
hutvā hūṃ sampuṭenaiva vidadhyāt mantradīpanaṃ

84.007

antarbalividhānañca madhye sthaṇḍilakumbhayoḥ /AP_84.007ab/
kṛtvā śiṣyapraveśāya labdhānujño vahirvrajet

84.008

kuryātsamayavattatra maṇḍalāropaṇādikaṃ /AP_84.008ab/
sampātahomaṃ tannāḍīrūpadarbhakarānugaṃ

84.009

tatsannidhānāya tistro hutvā mūlāṇunā.ahutīḥ /AP_84.009ab/
kumbhasthaṃ śivamabhyarcya pāśasūtramupāharet(3)

84.010

:n
1 śuklāmbarādikamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 asmallabdhapañcapustakeṣu dadhyārdramāṃsamadyāderityārabhya homo
ghoreṇa śāntaye ity antaḥ pāṭhaḥ pūrveṇānanvita iva
pratibhāti
3 pāśasūtraṃ samāharediti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 262
svadakṣiṇordhvakāyasya śiṣyasyābhyarcitasya ca /AP_84.010ab/
tacchikhāyāṃ nibadhnīyāt pādāṅguṣṭhāvalambitaṃ

84.011

taṃ niveśya nivṛttestu vyāptimālokya cetasā /AP_84.011ab/
jñeyāni bhuvanānyasyāṃ śatamaṣṭādhikaṃ tataḥ

84.012

kapālo 'jaś ca buddhaś ca vajradehaḥ pramardanaḥ(1) /AP_84.012ab/
vibhūtiravyayaḥ śāstā pinākī tridaśādhipaḥ

84.013

agnī rudro hutāśo ca piṅgalaḥ khādako haraḥ /AP_84.013ab/
jvalano dahano babhrurbhasmāntakakṣapāntakau

84.014

yāmyamṛtyuharo dhātā vidhātā kāryarañjakaḥ /AP_84.014ab/
kālo dharmo 'pyadharmaś ca saṃyoktā ca viyogakaḥ

84.015

nairṛto māraṇo(2) hantā krūradṛṣṭirbhayānakaḥ /AP_84.015ab/
ūrdhvāṃśako virūpākṣo dhūmralohitadaṃṣṭravān

84.016

balaścātibalaś caiva pāśahasto mahābalaḥ /AP_84.016ab/
śvetaś ca jayabhadraś ca dīrghabāhurjalāntakaḥ(3)

84.017

vaḍavāsyaś ca bhīmaś ca daśaite vāruṇāḥ smṛtāḥ /AP_84.017ab/
śīghro laghurvāyuvegaḥ sūkṣmastīkṣṇaḥ kṣapāntakaḥ

84.018

pañcāntakaḥ pañcaśikhaḥ kapardī meghavāhanaḥ /AP_84.018ab/
jaṭāmukuṭadhārī ca nānāratnadharas tathā

84.019

nidhīśo rūpavān dhanyo saumyadehaḥ prasādakṛt /AP_84.019ab/
prakāśo 'pyatha lakṣmīvān kāmarūpo daśottare

84.020

vidyādharo jñānadharaḥ sarvajño vedapāragaḥ /AP_84.020ab/
mātṛvṛttaś ca piṅgākṣo bhūtapālo balipriyaḥ

84.021

:n
1 pravardhana iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 varuṇa iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 janāntaka iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 263
sarvavidyāvidhatā ca sukhaduḥkhaharā daśa /AP_84.021ab/
anantaḥ pālako dhīraḥ(1) pātālādhipatis tathā

84.022

vṛṣo vṛṣadharo vīryo grasanaḥ(2) sarvatomukhaḥ /AP_84.022ab/
lohitaś caiva vijñeyā daśa rudrāḥ phaṇisthitāḥ

84.023

śambhurvibhurgaṇādhyakṣastryakṣastridaśavanditaḥ /AP_84.023ab/
saṃhāraś ca vihāraś ca lābho lipsurvicakṣaṇaḥ

84.024

attā kuhakakālāgnirudro(3) hāṭaka eva ca /AP_84.024ab/
kuṣmāṇḍaś caiva satyaś ca brahmā viṣṇuś ca saptamaḥ

84.025

rudraścāṣṭāvime rudrāḥ kaṭāhābhyantare sthitāḥ /AP_84.025ab/
eteṣāmeva nāmāni bhuvanānāmapi smaret

84.026

bhavodbhavaḥ sarvabhūtaḥ sarvabhūtasukhapradaḥ /AP_84.026ab/
sarvasānnidhyakṛd brahmaviṣṇurudraśarārcitaḥ

84.027

saṃstuta pūrvasthita oṃ sākṣin oṃ rudrāntaka oṃ pataṅga oṃ
śabda oṃ sūkṣma oṃ śiva sarvasarvada sarvasānnidhyakara
brahmaviṣṇurudrakara oṃ namaḥ śivāya oṃ namo namaḥ(4)
aṣṭāviṃśati pādāni vyomavyāpi mano guha /AP_84.027ab/
sadyohṛdastranetrāṇi mantravarṇāṣṭako mataḥ

84.028

:n
1 ghora iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 vīryāprasanna iti kha, ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 atha śuklakakālāgnirudra iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
4 anarcita saṃstuta pūrvasthita sākṣin tuṅga 2 pataṅga 2 jñāna 2
śabda sūkṣma śiva sarvada sarvādhyakṣakara brahmaviṣṇurudra oṃ
namaḥ śivāya oṃ namo namaḥ oṃ namaḥ śivāya oṃ namo
namaḥ iti / anarcita saṃstuta pūrvavinda oṃ sākṣiṇa oṃ rudrāntaka
oṃ pataṅga oṃ jñāna oṃ śabda oṃ sūkṣma oṃ śiva oṃ sarva
oṃ sarvada oṃ sarvasānnidhyakara brahmaviṣṇu rudrakara oṃ namaḥ
śivāya oṃ namo nama iti ca, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 264
vījākāro makāraś ca(1) nāḍyāviḍāpiṅgalāhvaye /AP_84.028ab/
prāṇāpānāvubhau vāyū ghrāṇopasthau tathendriye

84.029

gandhastu viṣayaḥ prokto gandhādiguṇapañcake /AP_84.029ab/
pārthivaṃ maṇḍalaṃ pītaṃ vajrāṅgaṃ caturasrakaṃ

84.030

vistāro yojanānāntu koṭirasya śatāhatā /AP_84.030ab/
atraivāntargatā jñeyā yonayo 'pi caturdaśa

84.031

prathamā sarvadevānāṃ manvādyā devayonayaḥ /AP_84.031ab/
mṛgapakṣī ca paśavaś caturdhā tu sarīsṛpāḥ

84.032

sthāvaraṃ pañcamaṃ sarvaṃ yoniḥ ṣaṣṭhī amānuṣī(2) /AP_84.032ab/
paiśācaṃ rākṣasaṃ yākṣaṃ gāndharvaṃ caindrameva ca

84.033

saumyaṃ prāṇeśvaraṃ(3) brāhmamaṣṭamaṃ parikīrtitaṃ /AP_84.033ab/
aṣṭānāṃ pārthivantattvamadhikārāspadaṃ mataṃ

84.034

layastu prakṛtau buddhau bhogo brahmā ca kāraṇaṃ /AP_84.034ab/
tato jāgradavasthānaiḥ samastair bhuvanādibhiḥ

84.035

nivṛttiṃ garbhitāṃ dhyātvā svamantreṇa niyojya ca /AP_84.035ab/
oṃ hāṃ hrūṃ hāṃ(4) nivṛttikalāpāśāya hūṃ phaṭ tata
oṃ hāṃ hāṃ(5) nivṛttikalāpāśāya
svāhetyanenāṅkuśamudrayā pūrakeṇākṛṣya oṃ hrūṃ
hrāṃ hrūṃ(6) nivṛttikalāpāśāya hūṃ phaḍityanena
saṃhāramudrayā kumbhakenādhaḥ-[!!!]
:n
1 vījoṅkāro makaraśceti ga, ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 yoniḥ ṣaṣṭhī sumānuṣī iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ /
yoniḥ ṣaṣṭīṣu mānuṣī iti ga, ṅa,
cihnitapustakapāṭhaḥ
3 prajeśvaramiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
4 oṃ hāṃ hūṃ hāmiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
5 tata oṃ hāṃ hāṃ hāmiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
6 oṃ hūṃ hrūṃ hūmiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 265
sthānādādāya oṃ oṃ hrāṃ hāṃ(1) nivṛttikalāpāśāya nama
ity anenodbhavamudrayā recakena kumbhe saṃsthāpya oṃ hāṃ
nivṛttikalāpāśāya nama ity anenārghyaṃ datvā sampūjya vimukhenaiva
svāhāntenai sannidhānāyāhutitrayaṃ santarpaṇāhutitrayaṃ ca datvā
oṃ hāṃ brahmaṇe nama iti brahmāṇamāvāhya sampūjya ca
svāhāntena santarpya
brahman tavādhikāre 'smin mumukṣuṃ dokṣyayāmyahaṃ

84.036

bhāvyaṃ tvayānukūlena vidhiṃ vijñāpayediti /AP_84.036ab/
āvāhayettato devīṃ rakṣāṃ vāgīśvarīṃ hṛdā

84.037

icchājñānakriyārūpāṃ ṣaḍvidhāṃ hy ekakāraṇaṃ /AP_84.037ab/
pūjayettarpayeddevīṃ prakāreṇāmunā tataḥ

84.038

vāgīśvarīṃ viniḥśeṣayonivikṣobhakāraṇaṃ /AP_84.038ab/
hṛtsampuṭārthavījādihūṃ phaḍantaśarāṇunā

84.039

tāḍayeddhṛdaye tasya praviśetsa(2) vidhānavit /AP_84.039ab/
tataḥ śiṣyasya caitanyaṃ hṛdi vahnikaṇopamaṃ

84.040

nivṛttisthaṃ yutaṃ pāśair jyeṣṭhayā vibhajedyathā /AP_84.040ab/
oṃ hāṃ hūṃ haḥ hūṃ phaṭoṃ hāṃ svāhetyanenātha pūrakeṇāṅkuśamudrayā

84.041

tadākṛṣya svamantreṇa gṛhītvā.atmani yojayet /AP_84.041ab/
oṃ hāṃ hrūṃ hāṃ(3) ātmane namaḥ
pitrorvibhāvya saṃyogaṃ caitanyaṃ recakena tat

84.042

brahmādikāraṇatyāgakramānnītvā śivāspadaṃ /AP_84.042ab/
:n
1 oṃ hūṃ hrīṃ hāmiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 praviśyecceti kha, ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 oṃ hāṃ hāṃ kṣaṃ hāmiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 266
garbhādhānārthamādāya yugapat sarvayoniṣu

84.043

kṣipedvāgīśvarīyonau vāmayodbhavamudrayā /AP_84.043ab/
oṃ hāṃ hāṃ hāṃ ātmane namaḥ(1)
pūjayedapyanenaiva tarpayedapi pañcadhā

84.044

anyayoniṣu sarvāsu dehaśuddhiṃ hṛdā caret /AP_84.044ab/
nātra puṃsavanaṃ stryādiśarīrasyāpi sambhavāt

84.045

sīmantonnayanaṃ vāpi daivānyaṅgāni dehavat /AP_84.045ab/
śirasā janma kurvīta jugupsan sarvadehināṃ

84.046

tathaiva bhāvayedeṣāmadhikāraṃ śivāṇunā(2) /AP_84.046ab/
bhogaṃ kavacamantreṇa śastreṇa viṣayātmanā

84.047

moharūpamabhedaś ca layasajñaṃ vibhāvayet /AP_84.047ab/
śivena śrotasāṃ śuddhiṃ hṛdā tattvaviśodhanaṃ

84.048

pañca pañcāhutīḥ kuryāt(3) garbhādhānādiṣu kramāt /AP_84.048ab/
māyayā malakarmādipāśabandhanivṛttaye

84.049

niṣkṛtyaiva hṛdā paścād yajeta śatamāhutīḥ /AP_84.049ab/
malaśaktinirodhena pāśānāñca viyojanaṃ

84.050

svāhāntāyudhamantreṇa pañcapañcāhutīryajet /AP_84.050ab/
māyādyantasya pāśasya saptavārāstrajaptayā

84.051

kartaryā chedanaṃ kuryāt kalpaśastreṇa tadyathā /AP_84.051ab/
oṃ hūṃ nivṛttikalāpāśāya hūṃ phaṭ
:n
1 oṃ haṃ haṃ hāṃ ātmane nama iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 śikhātmane kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 pañcapañcāhutīrdadyāditi ga, ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 267
bandhakatvañca nirvartya hastābhyāñca śarāṇunā(1)

84.052

visṛjya vartulīkṛtya ghṛtapūrṇe sruve dharet /AP_84.052ab/
dahedanukalāstreṇa kevalāstreṇa bhasmasāt

84.053

kuryāt pañcāhutīrdatvā pāśāṅkuśanivṛttaye /AP_84.053ab/
oṃ haḥ astrāya hūṃ phaṭ
prāyaścittaṃ tataḥ kuryādastrāhutibhiraṣṭabhiḥ

84.054

athāvāhya vidhātāraṃ pūjayettarpayettathā /AP_84.054ab/
tata oṃ hāṃ śabdasparśaśuddhabrahman gṛhāṇa
svāhetyāhutitrayeṇādhikāramasya samarpayet
dagdhaniḥśeṣapāpasya(2) brahmannasya paśostvayā

84.055

bandhāya na punaḥ stheyaṃ śivājñāṃ śrāvayediti /AP_84.055ab/
tato visṛjya dhātāraṃ nāḍyā dakṣiṇayā śanaiḥ

84.056

saṃhāramudrayātmānaṃ kumbhakena nijātmanā /AP_84.056ab/
rāhuyuktaikadeśena candravimbena sannibhaṃ

84.057

ādāya yojayet sūtre recakenodbhavākhyayā /AP_84.057ab/
pūjayitvārghyapātrasthatoyavindusudhopamaṃ

84.058

visṛjya pitarau dadyādvauṣaḍantaśivāṇunā /AP_84.058ab/
pūraṇāya vidhiḥ pūrṇā nivṛttiriti śodhitā

Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc