Agni Purana · Chapter 83
:e ity ādimahāpurāṇe āgneye samayadīkṣākathanaṃ nāma
dvyaśītitamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {83}
:ś atha tryaśītitamo 'dhyāyaḥ
nirvāṇadīkṣākathanaṃ
īśvara uvāca
atha nirvāṇadīkṣāyāṃ kuryānmūlādidīpanaṃ /AP_83.001ab/
pāśabandhanaśaktyarthaṃ tāḍanādikṛtena vā
ekaikayā tadāhutyā pratyekaṃ tattrayeṇa vā /AP_83.002ab/
vījagarbhaśikhārdhantu hūṃ phaḍantadhruvādinā
oṃ hrūṃ hrauṃ hauṃ hrūṃ phaḍiti(2) mūlamantrasya dīpanaṃ /AP_83.003ab/
oṃ hrūṃ hauṃ hauṃ hrūṃ phaḍiti(3) hṛdaya evaṃ śiromukhe
pratyekaṃ dīpanaṃ kuryāt sarvasmin krūrakarmaṇi /AP_83.004ab/
śāntike pauṣṭike cāsya vaṣaḍantādināṇunā(4)
vaṣaḍvauṣaṭsamopetaiḥ sarvakāmyopari sthitaiḥ /AP_83.005ab/
havanaṃ saṃvaraiḥ kuryāt sarvatrāpyāyanādiṣu
tataḥ svasavyabhāgasthaṃ maṇḍale śuddhavigrahaṃ /AP_83.006ab/
:n
1 hrīṃ phaḍantadhruvādinā iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 oṃ hūṃ hauṃ hauṃ hūṃ phaḍiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ /
oṃ hūṃ hoṃ hūṃ phaḍiti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 oṃ hūṃ hāṃ hāṃ hūṃ phaḍiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ /
oṃ hraṃ hrīṃ hraṃ hraṃ phaḍiti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
4 vaṣaḍantādinātmaneti kha, ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 256
śiṣyaṃ sampūjya tat sūtraṃ suṣumṇeti vibhāvitaṃ
mūlena tacchikhābandhaṃ pādāṅguṣṭhāntamānayet /AP_83.007ab/
saṃhāreṇa mumukṣostu badhnīyācchiṣyakāyake
puṃsastu dakṣiṇe bhāge vāme nāryā niyojayet /AP_83.008ab/
śaktiṃ ca śaktimantreṇa pūjitāntasya mastake
saṃhāramudrayā.adāya sūtraṃ tenaiva yojayet /AP_83.009ab/
nāḍīntvādāya mūlena sūtre nyasya hṛdārcayet
avaguṇṭhya tu rudreṇa hṛdayenāhutitrayaṃ /AP_83.010ab/
pradadyātsannidhānārthaṃ śaktāvapyevameva hi
oṃ hāṃ varṇādhvane namo hāṃ bhavanādhvane namaḥ /AP_83.011ab/
oṃ hāṃ kālādhvane namaḥ(1) śodhyādhvānaṃ hi sūtrake
nyasyāstravāriṇā śiṣyaṃ prokṣyāstramantritena ca /AP_83.012ab/
puṣpeṇa hṛdi santāḍya śiṣyadehe praviśya ca
guruś ca tatra hūṅkārayuktaṃ recakayogataḥ /AP_83.013ab/
caitanyaṃ haṃsavījasthaṃ viśliṣyedāyudhātmanā
oṃ hauṃ hūṃ phaṭ(2)
āchidya śaktisūtreṇa hāṃ haṃ svāheti cāṇunā /AP_83.014ab/
saṃhāramudrayā sūtre nāḍībhūte niyojayet
oṃ hāṃ haṃ hāṃ ātmane namaḥ
vyāpakaṃ bhāvayedenaṃ tanutrāṇāvaguṇṭhayet(3) /AP_83.015ab/
:n
1 oṃ dvām padādhvane namaḥ / oṃ hāṃ varṇādhvane namaḥ /
oṃ hāṃ bhavanādhvane namaḥ / oṃ hāṃ kalādhvane namaḥ / iti
ga, cihnitapustakapāṭhaḥ / oṃ hāṃ padātmane namaḥ / oṃ hāṃ
varṇātmane namaḥ / oṃ hāṃ mantrātmane namaḥ / oṃ hāṃ
kālātmane nama iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 oṃ hāṃ hauṃ hūṃ phaṭ iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 tanmātreṇāvaguṇṭhayediti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 257
āhutitritayaṃ dadyāt hṛdā sannidhihetave
vidyādehañca vinyasya śāntyatītāvalokanaṃ /AP_83.016ab/
tasyāmitaratattvādyaṃ mantrabhūtaṃ vicintayet
oṃ hāṃ hauṃ śāntyatītakalāpāśāya(1) nama ity
anenāvalokayet
he tattve mantramapyekaṃ padaṃ varṇāś ca ṣoḍaśa /AP_83.017ab/
tathāṣṭau bhuvanānyasyāṃ vījanāḍīkathadvayaṃ
viṣayañca guṇañcaikaṃ kāraṇaṃ ca sadā śivaṃ /AP_83.018ab/
sitāyāṃ śāntyatītāyāmantarbhāvya prapīḍayet
oṃ hauṃ śāntyatītakalāpāśāya hūṃ phaṭ
saṃhāramudrayā.adāya vidadhyāt sūtramastake /AP_83.019ab/
pūjayedāhutīṃstisro dadyāt sannidhihetave
tattve dve akṣare dve ca vījanāḍīkathadvayaṃ /AP_83.020ab/
guṇau mantrau tathābjasthamekaṃ kāraṇamīśvaraṃ
padāni bhānusaṅkhyāni bhuvanāni daśa sapta ca /AP_83.021ab/
ekañca viṣayaṃ śāntau kṛṣṇāyāmacyutaṃ smaret
tāḍayitvā samādāya mukhasūtre niyojayet /AP_83.022ab/
juhuyānnijavījena sānnidhyāyāhutitrayaṃ
vidyāyāṃ sapta tattvāni pādānāmekaviṃśatiṃ /AP_83.023ab/
ṣaḍ varṇān sañcaraṃ caikaṃ lokānāṃ pañcaviṃśatiṃ
guṇānāntrayamekañca viṣayaṃ rudrakāraṇaṃ /AP_83.024ab/
antarbhāvyātiriktāyāṃ jīvanāḍīkathadvayaṃ
astramādāya dadhyācca padaṃ dvyadhikaviṃśatiṃ /AP_83.025ab/
lokānāñca kalānāñca ṣaṣṭiṃ guṇacatuṣṭayaṃ
:n
1 oṃ hāṃ hauṃ hoṃ śāntyatītakalāpāśāyeti ga,
cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 258
mantrāṇāṃ trayamekañca viṣayaṃ kāraṇaṃ hariṃ /AP_83.026ab/
antarbhāvya pratiṣṭhāyāṃ śuklayāntāḍanādikaṃ
vidhāya nābhisūtrasthāṃ sannidhāyāhutīryajet /AP_83.027ab/
hrīṃ bhuvanānāṃ(1) śataṃ sāgraṃpadānāmaṣṭaviṃśatiṃ(2) /AP_83.027cd/
vījanāḍīsamīrāṇāṃ dvayorindriyayorapi /AP_83.028ab/
varṇantattvañca viṣayamekaikaṃ guṇapañcakaṃ
hetuṃ brahmāṇḍamantrasthaṃ śambarāṇāṃ catuṣṭayaṃ /AP_83.029ab/
nivṛttau pītavarṇāyāmantarbhāvya pratāḍayet
ādau yattattvabhāgānte(3) sūtre vinyasyapūjayet /AP_83.030ab/
juhuyādāhutīstisraḥ sannidhāya pāvake
ityādāya kalāsūtre yojayecchiṣyavigrahāt /AP_83.031ab/
savījāyāntu dīkṣāyāṃ samayācārayāgataḥ
dehārambhakarakṣārthaṃ mantrasiddhiphalādapi /AP_83.032ab/
iṣṭāpūrtādidharmārthaṃ vyatiriktaṃ prabandhakaṃ
caitanyabodhakaṃ sūkṣmaṃ kalānāmantare smaret /AP_83.033ab/
amunaiva krameṇātha kuryāttarpaṇadīpane
āhutibhiḥ svamantreṇa tisṛbhistisṛbhis tathā /AP_83.034ab/
oṃ hauṃ śāntyatītakalāpāśāya svāhetyāditarpaṇaṃ
oṃ hāṃ haṃ hāṃ(4) śāntyatītakalāpāśāya
hūmphaḍityādidīpanaṃ
tat sūtraṃ vyāptibodhāya kalāsthāneṣu pañcasu
:n
1 hrīṃ tribhuvanādhipānāmiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 padānāmūnaviṃśatimiti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 ādau satattvabhāveneti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
4 oṃ hāṃ hauṃ hauṃ iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 259
saṅgṛhya kuṅkumājyena(1) tatra sāṅgaṃ śivaṃ yajet /AP_83.035ab/
hūmphaḍantaiḥ kalāmantrair bhittvā pāśānanukramāt
namo 'ntaiś ca praviśyāntaḥ kuryād grahaṇabandhane /AP_83.036ab/
oṃ hūṃ hāṃ hauṃ hāṃ hūṃ phaṭ śāntyatītakalāṃ
gṛhṇāmi badhnāmi cetyādimantraiḥ kalānāṃ
grahaṇabandhanādiprayogaḥ
pāśādīnāñca svīkāro grahaṇaṃ bandhanaṃ punaḥ
puruṣaṃ prati niḥśeṣavyāpārapratipattaye /AP_83.037ab/
upaveśyātha tat sūtraṃ śiṣyaskandhe niveśayet
vistṛtāghapramoṣāya śataṃ mūlena homayet /AP_83.038ab/
śarāvasampuṭe puṃsaḥ striyāś ca praṇitodare
hṛdastrasampuṭaṃ sūtraṃ vidhāyābhyarcayeddhṛdā(2) /AP_83.039ab/
sūtraṃ śivena sāṅgena kṛtvā sampātaśodhitaṃ
nidadhyāt kalaśasyādho rakṣāṃ vijñāpayediti /AP_83.040ab/
śiṣyaṃ puṣpaṃ kare datvā sampūjya kalaśādikaṃ
praṇamayya vahiryāyād yāgamandiramadhyataḥ /AP_83.041ab/
maṇḍalatritayaṃ kṛtvā mumukṣvanuttarānanān
bhuktaye pūrvavaktrāṃś ca śiṣyāṃstatra niveśayet /AP_83.042ab/
prathame pañcagavyasya prāśayeccullakatrayaṃ
pāṇinā kuśayuktena arcitānantarāntaraṃ /AP_83.043ab/
caruntatastṛtīye tu grāsatritayasammitaṃ
aṣṭagrāsapramāṇaṃ vā daśanasparśavarjitaṃ /AP_83.044ab/
pālāśapuṭake muktau bhuktau pippalapatrake
:n
1 kumbhamājyeneti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 nidadhyān pūrvavaddhṛdā iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 260
hṛdā sambhojanaṃ datvā pūtair ācāmayejjalaiḥ /AP_83.045ab/
dantakāṣṭhaṃ hṛdā kṛtvā prakṣipecchobhane śubhaṃ
nyūnādidoṣamoṣāya mūlenāṣṭottaraṃ śataṃ /AP_83.046ab/
vidhāya sthiṇḍileśāya sarvakarmasamarpaṇaṃ
pūjāvisarjanañcāsya caṇḍeśasya ca pūjanaṃ /AP_83.047ab/
nirmālyamapanīyātha śeṣamagnau yajeccaroḥ
kalaśaṃ lokapalāṃś ca pūjayitvā visṛjya ca /AP_83.048ab/
visṛjedgaṇamagniñca rakṣitaṃ yadi vāhyataḥ
vāhyato lokapālānāṃ datvā saṅkṣepato baliṃ /AP_83.049ab/
bhasmanā śuddhatoyair vā snātvā yā gālayaṃ viśet(1)
gṛhasthān darbhaśayyāyāṃ pūrvaśīrṣān surakṣitān /AP_83.050ab/
hṛdā sadbhasmaśayyāyāṃ yatīn dakṣiṇamastakān
śikhābaddhasikhānastrasaptamāṇavakānvitān /AP_83.051ab/
vijñāya snāpayecchiṣyāṃstato yāyāt punarvahiḥ
oṃ hili hili triśūlapāṇaye svāhā
pañcagavyañcaruṃ prāśya gṛhītvā dantadhāvanaṃ /AP_83.052ab/
samācamya śivaṃ dhyātvā śayyāmāsthāya pāvanīṃ(2)
dīkṣāgataṅkriyākāṇḍaṃ saṃsmaran saṃviśedguruḥ /AP_83.053ab/
iti saṅkṣepataḥ prokto vidhirdīkṣādhivāsane
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0