Language

ENहिગુ
Scripture Library

Agni Purana · Chapter 78

78.001

:e ity ādimahāpurāṇe āgneye vāstupūjākathanaṃ nāma
saptasaptatitamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {78}
:ś athoṣṭasaptatitamo 'dhyāyaḥ
pavitrārohaṇakathanaṃ
īśvara uvāca
pavitrārohaṇaṃ vakṣye kriyārcādiṣu pūraṇaṃ /AP_78.001ab/
nityaṃ tannityamuddiṣṭaṃ naimittikamathāparaṃ

78.002

āṣāḍhādicaturdaśyāmatha śrāvaṇabhādrayoḥ /AP_78.002ab/
sitāsitāsu kartavyaṃ caturdaśyaṣṭamīṣu tat

78.003

kuryādvā kārttikīṃ yāvattithau pratipādike /AP_78.003ab/
vahnibrahmāmbikebhāsyanāgaskandārkaśūlināṃ

78.004

durgāyamendragovindasmaraśambhusudhābhujāṃ(2) /AP_78.004ab/
sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ kṛtādiṣu yathākramaṃ

78.005

kalau kārpāsajaṃ cāpi paṭṭapadmādisūtrakaṃ /AP_78.005ab/
praṇavaś candramā vahnirbrahmā nāgo guho hariḥ(3)

78.006

sarveśaḥ(4) sarvadevāḥ syuḥ krameṇa navatantuṣu /AP_78.006ab/
aṣṭottaraśatānyardhaṃ tadardhaṃ cottamādikaṃ

78.007

ekāśītyāthavā sūtraistriṃśatāppaṣṭayuktayā /AP_78.007ab/
:n
1 śarīronmādavāyava iti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 svadhābhujāmiti kha, gha, ṅa, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ
3 guho raviriti kha, ga, gha, ṅa, cihnitapustakacatuṣṭayapāṭhaḥ
4 sadeśa iti kha, ga, gha, ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 231
pañcāśatā vā kartavyaṃ tulyagranthyantarālakaṃ

78.008

dvādaśāṅgulamānāni vyāsādaṣṭāṅgulāni ca /AP_78.008ab/
liṅgavistāramānāni caturaṅgulakāni vā

78.009

tathaiva piṇḍikāsparśaṃ caturthaṃ sarvadaivataṃ /AP_78.009ab/
gaṅgāvatārakaṃ kāryaṃ sujātena sudhautakaṃ

78.010

granthiṃ kuryācca vāmena aghoraṇātha śodhayet /AP_78.010ab/
rañjayet puruṣeṇaiva raktacandanakuṅkumaiḥ

78.011

kastūrīrocanācandrair haridrāgair ikādibhiḥ /AP_78.011ab/
granthayo daśa kartavyā athavā tantusaṅkhyayā

78.012

antaraṃ vā yathāśobhamekadvicaturaṅgulaṃ /AP_78.012ab/
prakṛtiḥ pauruṣī vīrā caturthī tvaparājitā

78.013

jayānyā vijayā ṣaṣṭhī ajitā ca sadāśivā /AP_78.013ab/
manonmanī sarvamukhī granthayo 'bhyadhikāḥ śubhāḥ

78.014

kāryā vā candravahnyarkapavitraṃ(1) śivavaddhṛdi /AP_78.014ab/
ekaikaṃ nijamūrtau vā puptake guruke gaṇe(2)

78.015

syādekaikaṃ tathā dvāradikpālakalaśādiṣu /AP_78.015ab/
hastādinavahastāntaṃ liṅgānāṃ syātpavitrakaṃ

78.016

aṣṭāviṃśatito yuddhaṃ daśabhirdaśabhiḥ kramāt /AP_78.016ab/
dvyaṅgulābhyantarāstatra kramādekāṅgulāntarāḥ

78.017

granthayo mānamapyeṣāṃ liṅgavistārasasmitaṃ /AP_78.017ab/
saptamyāṃ vā trayodaśyāṃ kṛtanityakriyaḥ śuciḥ

78.018

bhūṣayet puṣpavastrādyaiḥ sāyāhne yāgamandiraṃ /AP_78.018ab/
:n
1 caṇḍavahnyarkapavitramiti kha, ga, ṅa. cihnitapustakatrayapāṭhaḥ
2 pustake gurave gaṇo iti kha, ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 232
kṛtvā naimittikīṃ sandhyāṃ viśeṣeṇa ca tarpaṇaṃ

78.019

parigṛhīte bhūbhāge pavitre sūryamarcayet(1) /AP_78.019ab/
ācamya sakalīkṛtya praṇavārghyakaro guruḥ

78.020

dvārāṇyastreṇa samprokṣya pūrvādikramato 'rcayet /AP_78.020ab/
hāṃ śāntikalādvārāya tathā vidyākalātmane

78.021

nivṛttikalādvārāya pratiṣṭhākhyakalātmane /AP_78.021ab/
tacchākhayoḥ pratidvāraṃ dvau dvau dvārādhipau yajet

78.022

nandine mahākālāya bhṛṅgiṇe 'tha gaṇāya ca /AP_78.022ab/
vṛṣabhāya ca skandāya devyai caṇḍāya ca kramāt

78.023

nityaṃ ca dvārapālādīn praviśya dvārapaścime /AP_78.023ab/
iṣṭvā vāstuṃ bhūtaśuddhiṃ viśeṣārghyakaraḥ śivaḥ

78.024

prokṣaṇādyaṃ(2) vidhāyātha yajñasambhārakṛnnaraḥ /AP_78.024ab/
mantrayeddarbhadūrvādyaiḥ puṣpādyaiś ca hṛdādibhiḥ

78.025

śivahastaṃ vidhāyetthaṃ(3) svaśirasyadhiropayet /AP_78.025ab/
śivo 'hamādiḥ sarvajño mama yajñapradhānatā

78.026

atyarthaṃ bhāvayeddevaṃ jñānakhadgakaro guruḥ /AP_78.026ab/
nairṛtīṃ diśamāsādya prakṣipedudagānanaḥ

78.027

arghyāmbu pañcagavyañca samastān makhamaṇḍape /AP_78.027ab/
catuṣpathāntasaṃskārair vīkṣaṇādyaiḥ(4) susaṃskṛtaiḥ

78.028

vikṣipya vikirāṃstatra kuśakūrcopasaṃharet(5) /AP_78.028ab/
:n
1 sūtrite sūryamarcayediti kha, ga, gha, ṅa,
cihnitapustakacatuṣṭayapāṭhaḥ
2 prokṣaṇacceti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 vidhāyaikamiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
4 brāhmaṇādyair iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
5 daśakūrñcopasaṃharediti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 233
tānīśadiśi(1) vardhanyāmāsanāyopakalpayet

78.029

nairṛte vāstugīrvāṇā dvāre lakṣmīṃ prapūjayet /AP_78.029ab/
paścimābhimukhaṃ kumbhaṃ sarvadhānyopari sthitaṃ

78.030

praṇavena vṛṣārūḍhaṃ siṃhasthāṃ vardhanīntataḥ /AP_78.030ab/
kumbhe sāṅgaṃ śivandevaṃ vardhanyāmarcayet(2)

78.031

dikṣu śakrādidikpālān viṣṇubrahmaśivādikān(3) /AP_78.031ab/
vardhanīṃ samyagādāya ghaṭapṛṣṭānugāminīṃ

78.032

śivājñāṃ śrāvayenmantrī pūrvādīśānagocaraṃ /AP_78.032ab/
avicchinnapayodhārāṃ mūlamantramudīrayet

78.033

samantād bhrāmayedenāṃ rakṣārthaṃ śastrarūpiṇīṃ /AP_78.033ab/
pūrvaṃ kalaśamāropya śastrārthantasya(4) vāmataḥ

78.034

samagrāsanake kumbhe yajeddevaṃ sthirāsane /AP_78.034ab/
vardhanyāṃ praṇavasthāyāmāyudhantadanu dvayoḥ

78.035

bhagaliṅgasamāyogaṃ vidadhyālliṅgamudrayā /AP_78.035ab/
kumbhe nivedya bodhāsiṃ mūlamantrajapantathā

78.036

taddaśāṃśena vardhanyāṃ rakṣāṃ vijñāpayedapi(5) /AP_78.036ab/
gaṇeśaṃ vāyave 'bhyarcya haraṃ pañcāmṛtādibhiḥ

78.037

snāpayet pūrvavat prārcya(6) kuṇḍe ca śivapāvakaṃ(7) /AP_78.037ab/
:n
1 anīśadiśi iti kha, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
2 vardhanyāṃ śastramarcayediti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 viṣṇubrahmāvasānakāniti kha, ṅa,
cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
4 śastrālambhasyeti ka, ga, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
5 rakṣāṃ ca kārayet sadeti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
6 pūrvavat snāpayet prārcediti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ / sthāpayet
pūrvavaccāgnimiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
7 kumbhe vā śivamarcayediti ga, cihnitaspustakapāṭhaḥ
:p 234
vidhivacca caruṃ kṛtvā sampātāhutiśodhitaṃ

78.038

devāgryātmavibhedena darṣyā taṃ vibhajet tridhā /AP_78.038ab/
datvā bhāgau śivāgnibhyāṃ saṃrakṣedbhāgamātmani

78.039

śareṇa carmaṇā deyaṃ pūrvato dantadhāvanaṃ /AP_78.039ab/
tasmādghoraśikhābhyāṃ vā dakṣiṇe paścime mṛdaṃ

78.040

sādyojātena ca hṛdā cottare vāmanīkṛtaṃ(1) /AP_78.040ab/
jalaṃ(2) vāmena śirasā īśe gandhānvitaṃ jalaṃ

78.041

pañcagavyaṃ palāśādipuṭakaṃ vai samantataḥ /AP_78.041ab/
aiśānyāṃ kusumaṃ dadyādāgneyyāṃ diśi rocanāṃ

78.042

aguruṃ nirṛtāśāyāṃ vāyavyāṃ ca catuḥsamaṃ /AP_78.042ab/
homadravyāṇi sarvāṇi sadyojātaiḥ kuśaiḥ saha

78.043

daṇḍākṣasūtrakaupīnabhikṣāpātrāṇi(3) rūpiṇe /AP_78.043ab/
kajjalaṃ kuṅkumantailaṃ śalākāṃ keśaśodhanīṃ

78.044

tāmbūlaṃ darpaṇaṃ dadyāduttare rocanāmapi /AP_78.044ab/
āsanaṃ pāduke pātraṃ yogapaṭṭātapatrakaṃ

78.045

aiśānyāmīśamantreṇa dadyādīśānatuṣṭaye /AP_78.045ab/
pūrvasyāñcarukaṃ sājyaṃ dadyādgandhādikaṃ nave

78.046

pūrvitrāṇi samādāya prokṣitānyarghyavāriṇā /AP_78.046ab/
saṃhitāmantrapūtāni nītvā pāvakasannidhiṃ

78.047

kṛṣṇājinādinā.acchādya smaran saṃvatsarātmakaṃ /AP_78.047ab/
sākṣiṇaṃ sarvakṛtyānāṃ goptāraṃ śivamavyayaṃ

78.048

:n
1 sadyojātena ca hṛdā cottare vāmanīyakamiti kha,
cihnitapustakapāṭhaḥ / sadyojātena ca hṛdā cottare dhāma
niṣphalamiti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 phalamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 daṇḍākṣasūtrakaupānatīrthapātrāṇi iti ṅa,
cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 235
sveti heti prayogeṇa mantrasaṃhitayā punaḥ /AP_78.048ab/
śodhayecca pavitrāṇi vārāṇāmekaviṃśatiṃ

78.049

gṛhādi veṣṭayetsūtrair gandhādyaṃ (1) ravaye dadet /AP_78.049ab/
pūjitāya samācamya(2) kṛtanyāsaḥ kṛtārghyakaḥ

78.050

nandyādibhyo 'tha(3) gandhākhyaṃ(4) vāstoścātha praviśya ca /AP_78.050ab/
śastrebhyo lokapālebhyaḥ svanāmnā śivakumbhake

78.051

vardhanyai vighnarājāya gurave hy ātmane yajet /AP_78.051ab/
atha sarvauṣadhīliptaṃ dhūpitaṃ puṣpadūrvayā

78.052

āmantrya ca pavitraṃ(5) tat vidhāyāñjalimadhyagaṃ /AP_78.052ab/
oṃ samastavidhicchidrapūraṇe ca vidhiṃ prati

78.053

prabhavamantrayāmi tvāṃ tvadicchāvāptikārikāṃ /AP_78.053ab/
tatsiddhimanujānīhi yajataścidacitpate

78.054

sarvathā sarvadā śambho namaste 'stu prasīda me /AP_78.054ab/
āmantrito 'si deveśa saha devyā gaṇeśvaraiḥ

78.055

mantreśair lokapālaiś ca sahitaḥ paricārakaiḥ(6) /AP_78.055ab/
nimantrayāmyahantubhyaṃ prabhāte tu pavitrakaṃ

78.056

niyamañca kariṣyāmi parameśa tavājñayā /AP_78.056ab/
ityevandevamāmantrya recakenāmṛtīkṛtaṃ

78.057

śivāntaṃ mūlamuccārya tacchivāya nivedayet /AP_78.057ab/
:n
1 gandhākhyamiti kha, ga, cihnitapustakadvayapaṭhaḥ
2 pūjanārthaṃ samācamya iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 ravyādibhyo 'theti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
4 gandhādyamiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
5 āmantraṇapavitramiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
6 parivārakaiviti ga, ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 236
japaṃ stotraṃ pramāṇañca kṛtvā śambhuṃ kṣamāpayet

78.058

hutvā carostṛtīyāṃśaṃ taddaddīta śivāgnaye(1) /AP_78.058ab/
digvāsibhyo digīśebhyo bhūtamātṛgaṇebhya u(2)

78.059

rudrebhyo kṣetrapādibhyo(3) namaḥ svāhā balistvayaṃ /AP_78.059ab/
diṅnāgādyaiś ca pūrvādau kṣetrāya cāgnaye baliḥ

78.060

samācamya vidhicchidrapūrakaṃ homamācaret /AP_78.060ab/
pūrṇāṃ vyāhṛtihomañca kṛtvā rundhīta pāvakaṃ

78.061

tata omagnaye svāhā svāhā somāya caiva hi /AP_78.061ab/
omagnīṣomābhyāṃ svāhāgnaye sviṣṭakṛte tathā

78.062

ityāhuticatuṣkantu datvā kuryāttu yojanāṃ /AP_78.062ab/
vahnikuṇḍārcitaṃ devaṃ maṇḍalābhyarcite śive

78.063

nāḍīsandhānarūpeṇa vidhinā yojayettataḥ /AP_78.063ab/
vaṃśādipātre vinyasya astrañca hṛdayantataḥ

78.064

adhiropya pavitrāṇi kalābhirvātha mantrayet /AP_78.064ab/
ṣaḍaṅgaṃ brahmamūlair vā hṛddharmāstrañca yojayet

78.065

vidhāya sūtraiḥ saṃveṣṭya pūjayitvāṅgasambhavaiḥ(4) /AP_78.065ab/
rakṣārthaṃ jagadīśāya bhaktinamraḥ samarpayet

78.066

pūjite puṣpadhūpādyair datvā siddhāntapustake /AP_78.066ab/
guroḥ pādāntikaṃ gatvā bhaktyā dadyāt pavitrakaṃ

78.067

nirgatya vahirācamya gomaye maṇḍalatraye /AP_78.067ab/
:n
1 śivājñayā iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 bhūtamātṛgaṇeṣu phaḍiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 rudrebhyaḥ kṣetrapālebhya iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
4 pūjayitvā tataḥ śivamiti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ / pūjayitvātha
sañcarair iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 237
pañcagavyañcarundantadhāvanañca kramād yajet

78.068

ācānto mantrasambaddhaḥ kṛtasaṅgītajāgaraḥ /AP_78.068ab/
svapedantaḥ smarannīśaṃ bubhukṣurdarbhasaṃstare

78.069

anenaiva prakāreṇa mumukṣurapi saṃviśet /AP_78.069ab/
kevalambhasmaśayyāyāṃ sopavāsaḥ samāhitaḥ

Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc