Agni Purana · Chapter 50

:e ity ādimahāpurāṇe āgneye pratimālakṣaṇaṃ nāma
ūnapañcāśo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {50}
:ś atha pañcāśodhyāyaḥ
devīpratimālakṣaṇakathanaṃ
bhagavānuvāca
caṇḍī viṃśatibāhuḥ syādbibhratī dakṣiṇaiḥ karaḥ /AP_50.001ab/
śūlāsiśakticakrāṇi pāśaṃ kheṭāyudhābhayaṃ

ḍamaruṃ śaktikāṃ vāmair nāgapāśañca kheṭakaṃ /AP_50.002ab/
kuṭhāṅkuśacāpāṃś ca ghaṇṭādhvajagadāṃs tathā

ādarśamudgarān hastaiś caṇḍī vā daśabāhukā /AP_50.003ab/
tadadho mahiṣaśchinnamūrdhā patitamastakaḥ

:n
1 carma cottamamiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 141
śastrodyatakaraḥ kruddhastadgrīvāsambhavaḥ pumān /AP_50.004ab/
śūlahasto vamadrakto raktasraṅmūrdhajekṣaṇaḥ

siṃhenāsvādyamānastu pāśabaddho gale bhṛśaṃ /AP_50.005ab/
yāmyāṅghyrākrāntasiṃhā ca savyāṅghrirnīcagāsure

caṇḍikeyaṃ trinetrā ca saśastrā ripumardanī /AP_50.006ab/
navapadmātmake sthāne pūjyā durgā svamūrtitaḥ

ādau madhye tathendrādau navātattvātmabhiḥ(1) kramāt /AP_50.007ab/
aṣṭādaśabhujaikā tu dakṣe muṇḍaṃ ca kheṭakaṃ

ādarśatarjanīcāpaṃ dhvajaṃ ḍamarukaṃ tathā /AP_50.008ab/
pāśaṃ vāme bibhratī ca śaktimudgaraśūlakaṃ

vajrakhaḍgāṅkuśaśarān cakrandevī śalākayā /AP_50.009ab/
etair evāyudhair yuktā śeṣāḥ ṣoḍaśabahukāḥ

ḍamaruṃ tarjanīṃ tyaktvā rudracaṇḍādayo nava /AP_50.010ab/
rudracaṇḍā pracaṇḍā ca caṇḍogrā caṇḍanāyikā

caṇḍā caṇdavatī caiva caṇḍarūpāticaṇḍikā /AP_50.011ab/
ugracaṇḍā ca madhyasthā rocanābhāruṇāsitā

nīlā śuklā dhūmrikā ca pītā śvetā ca siṃhagāḥ /AP_50.012ab/
mahiṣotha pumān śastrī tatkacagrahamuṣṭikāḥ

ālīḍhā nava(2) durgāḥ syuḥ sthāpyāḥ putrādivṛddhaye /AP_50.013ab/
tathā gaurī ca caṇḍikādyā kuṇḍyakṣararadāgnidhṛk

saiva rambhā vane siddhāgnihīnā lalitā tathā /AP_50.014ab/
skandhamūrdhakarā vāme dvitīye dhṛtadarpaṇā

:n
1 navatatvādibhirirti ṅa,cihnitapustakapāṭhaḥ
2 śālāsu nava iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 142
yāmye phalāñjalihastā saubhāgyā tatra cordhvikā /AP_50.015ab/
lakṣmīryāmyakarāmbhojā vāme śrīphalasaṃyutā

pustākṣamālikāhastā vīṇāhastā sarasvatī /AP_50.016ab/
kumbhābjahastā śvetābhā makaropari jāhnavī (1)

kūrmagā yamunā kumbhakarā śyāmā ca pūjyate /AP_50.017ab/
savīṇastumburuḥ śuklaḥ śūlī mātragrato vṛṣe

gaurī caturmukhī brāhmī akṣamālāsurānvitā /AP_50.018ab/
kuṇḍakṣapātriṇī vāme haṃsagā śāṅkarī sitā

śaracāpau dakṣiṇe 'syā vāme cakraṃ(2) dhanurvṛṣe /AP_50.019ab/
kaumārī śikhigā raktā śaktihastā dvibāhukā

cakraśaṅkhadharā savye vāme lakṣmīrgadābjadhṛk /AP_50.020ab/
daṇḍaśaṅkhāsi(3) gadayā vārāho mahiṣasthitā

aindrī vāme vajrahastā sahasrākṣī tu siddhaye /AP_50.021ab/
cāmuṇḍā koṭarāghnī syānnirmāṃsā tu trilocanā

nirmāṃsā asthisārā vā ūrdhvakeśī kṛśodarī /AP_50.022ab/
dvīpacarmadharā vāme kapālaṃ paṭṭiśaṅkare

śūlaṃ kartrī dakṣaṇe 'syāḥ śavārūḍhāsthitabhūṣaṇā /AP_50.023ab/
vināyako narākāro vṛhatkukṣirgajānanaḥ

vṛhacchuṇḍo hy upavīto mukhaṃ saptakalaṃ bhavet /AP_50.024ab/
vistārāddairghyatacaiva śuṇḍaṃ ṣaṭtriṃśadaṅgulaṃ

kalā dvādaśa nāḍī tu grīvā sārdhakalocchritā /AP_50.025ab/
ṣaṭtriṃśadaṅgulaṃ kaṇṭhaṃ guhyamadhyardhamaṅgulaṃ

:n
1 makareddhari jāhnavīti kha, gha, ṅa, cihnitapustatrayakapāṭhaḥ
2 vāme vajramiti kha, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
2 śaṅkhāri iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 143
nābhirūrū dvādaśañca jaṅghe pāde tu dakṣiṇe /AP_50.026ab/
svadantaṃ paraśuṃ vāme laḍḍukañcotpalaṃ śaye

sumukhī ca viḍālākṣī pārśve skando mayūragaḥ /AP_50.027ab/
svāmī śākho viśākhaś ca dvibhujo bālarūpadhṛk

dakṣe śaktiḥ kukkuṭotha ekavaktrotha ṣaṇmukhaḥ /AP_50.028ab/
ṣaḍbhujo vā dvādaśabhirgrāmeraṇye dvibāhukaḥ

śaktīṣupāśanistriṃśatotradostarjanīyutaḥ /AP_50.029ab/
śaktyā dākṣiṇahasteṣu ṣaṭsu vāme kare tathā

śikhipicchandhanuḥ kheṭaṃ patākābhayakukkuṭe /AP_50.030ab/
kapālakartarīśūlapāśabhṛdyāmyasaumyayoḥ

gajacarmabhṛdūrdhvāsyapādā syāt rudracarcikā /AP_50.031ab/
saiva cāṣṭabhujā devī śiroḍamarukānvitā

tena sā rudracāmuṇḍā nāṭeśvaryatha nṛtyatī /AP_50.032ab/
iyameva mahālakṣmīrupaviṣṭā caturmukhī

nṛvājimahiṣebhāṃś ca khādantī ca kare sthitān /AP_50.033ab/
daśabāhustrinetrā ca śastrāsiḍamarutrikaṃ

bibhratī dakṣiṇe haste vāme ghaṇṭāṃ ca kheṭakaṃ /AP_50.034ab/
khaṭvāṅgaṃ ca triśūlañca siddhacāmuṇḍakāhvayā

siddhayogeśvarī devī sarvasiddhapradāyikā /AP_50.035ab/
etadrūpā bhavedanyā pāśāṅkuśayutāruṇā

bhairavī rūpavidyā tu bhujair dvādaśabhiryutā /AP_50.036ab/
etāḥ śmaśānajā raudrā ambāṣṭakamidaṃ(1) smṛtaṃ

:n
1 ādyāṣṭakamidamiti kha, ga, gha, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ
:p 144
kṣamā śivāvṛtā(1) vṛddhā dvibhujā vivṛtānanā /AP_50.037ab/
danturā kṣemakarī syādbhūmau jānukarā sthitā

yakṣiṇyastabdhadīrghākṣāḥ śākinyo vakradṛṣṭayaḥ(2) /AP_50.038ab/
piṅgākṣāḥ syurmahāramyā rūpiṇyopsarasaḥ(3) sadā

sākṣamālī triśūlī ca nandīśo dvārapālakaḥ /AP_50.039ab/
mahākālosimuṇḍī syācchūlakhaṭakavāṃs tathā

kṛśo bhaṅgī ca nṛtyan vai kuṣmāṇḍasthūlakharvavān /AP_50.040ab/
gajagokarṇavaktrādyā vīrabhadrādayo gaṇāḥ

ghaṇṭākarṇoṣṭadaśadoḥ pāparogaṃ vidārayan /AP_50.041ab/
vajrāsidaṇḍacakreṣumuṣalāṅkuśamudgarān

dakṣiṇe tarjanīṃ kheṭaṃ śaktiṃ muṇḍañca pāśakaṃ /AP_50.042ab/
cāpaṃ ghaṇṭāṃ kuṭhārañca dvābhyāñcaiva triśūlakaṃ /AP_50.042cd/
ghaṇṭāmālākulo devo visphoṭakavimardanaḥ(4)