Agni Purana · Chapter 49

:e ity ādimahāpurāṇe āgneye caturviṃśatimūrtistotraṃ nāma
aṣṭācatvāriṃśo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {49}
:ś athonapañcāśo 'dhyāyaḥ
matsyādilakṣaṇavarṇanaṃ
bhagavānuvāca
daśāvatāraṃ matsyādilakṣaṇaṃ pravadāmi te /AP_49.001ab/
matsyākārastu matsyaḥ syāt kūrmaḥ kārmākṛlirbhavet

:n
1 śaṅkhapadmī iti ga, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
:p 138
narāṅgo vātha kartavyo bhūvarāho gadādibhṛt /AP_49.002ab/
dakṣiṇe vāmake śaṅkhaṃ lakṣmīrvā padmameva vā

śrīvāmakūrparasthā tu kṣmānantau caraṇānugau /AP_49.003ab/
varāhasthāpanādrājyaṃ bhavābdhitaraṇaṃ bhavet

narasiṃho vivṛttāsyo vāmorukṣatadānavaḥ(1) /AP_49.004ab/
tadvakṣo dārayanmālī sphuraccakragadādharaḥ

chatrī daṇḍī vāmanaḥ syādathavā syāccaturbhujaḥ /AP_49.005ab/
rāmaścāpeṣuhastaḥ syāt kaḍgī paraśunānvitaḥ

rāmaścāpī śarī khaḍgī śaṅkhī vā dvibhujaḥ smṛtaḥ /AP_49.006ab/
gadālāṅgaladhārī ca rāmo vātha caturbhujaḥ

vāmordhve lāṅgalaṃ dadyādadhaḥ śaṅkhaṃ suśobhanaṃ /AP_49.007ab/
muṣalaṃ dakṣiṇordhve tu cakrañcādhaḥ suśobhanaṃ

śāntātmā lambakarṇaś ca gaurāṅgaścāmbarāvṛtaḥ(2) /AP_49.008ab/
ūrdhvapadmasthito buddho varadābhayadāyakaḥ

dhanustūṇānvitaḥ(3) kalkī mlecchotsādakaro dvijaḥ /AP_49.009ab/
athavāśvasthitaḥ khaḍgī śaṅkhacakraśarānvitaḥ

lakṣaṇaṃ vāsudevādinavakasya vadāmi te /AP_49.010ab/
dakṣiṇordhve gadā vāme vāmordhve cakramuttamaṃ

brahmeśau pārśvagau nityaṃ vāsudevosti pūrvavat /AP_49.011ab/
śaṅkhī sa varado vātha dvibhujo vā caturbhujaḥ

lāṅgalī muṣalī rāmo gadāpadmadharaḥ smṛtaḥ /AP_49.012ab/
:n
1 vāmoruhṛtadānava iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 gaurāṅgaścāyudhāvṛta iti kha, ga,
cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
3 dhanurvāṇānvita iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 139
pradyumno dakṣiṇe vajraṃ(1) śaṅkhaṃ vāme dhanuḥ kare

gadānābhyāvṛtaḥ(2) pītyā pradyumno vā dhanuḥśarī /AP_49.013ab/
caturbhujo niruddhaḥ syāttathā nārāyaṇo vibhuḥ

caturmukhaś caturbāhurvṛhajjaṭharamaṇḍalaḥ /AP_49.014ab/
lambakūrco(3) jaṭāyukto vrahmā haṃsāgravāhanaḥ

dakṣiṇe cākṣasūtrañca sruvo vāme tu kuṇḍikā /AP_49.015ab/
ājyasthālī sarasvatī sāvitrī vāmadakṣiṇe

viṣṇuraṣṭabhujastārkṣe kare khaḍgastu dakṣiṇe /AP_49.016ab/
gadāśaraś ca varado vāme kārmukakheṭake

cakraśaṅkhau caturbāhur narasiṃhaś caturbhujaḥ /AP_49.017ab/
śaṅkhacakradharo vāpi vidāritamahāsuraḥ

acaturbāhurvarāhastu śeṣaḥ pāṇitale dhṛtaḥ /AP_49.018ab/
dhārayan bāhunā pṛthvīṃ vāmnena kamalādharaḥ(4)

pādalagnā dharā kāryā padā lakṣmīrvyavasthitā /AP_49.019ab/
trailokyamohanastārkṣye aṣṭabāhustu dakṣiṇe

cakraṃ khaḍgaṃ ca muṣalaṃ aṅkuśaṃ vāmake kare /AP_49.020ab/
śaṅkhaśārṅgagadāpāśān padmavīṇāsamanvite

lakṣmīḥ sarasvatī kārye viśvarūpo 'tha dakṣiṇe /AP_49.021ab/
mudgaraṃ ca tathā pāśaṃ śaktiśūlaṃ śaraṃ kare

vāme śaṅkhañca śārṅgañca gadāṃ pāśaṃ ca tomaraṃ /AP_49.022ab/
:n
1 dakṣiṇe cakramiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 gadī ratyāvṛta iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 lambabhruva iti ṅa, cihnitapustakapāṭaḥ
4 dhārayannākulāṃ pṛthvīṃ vāmena kamalāmadha iti ṅa,
cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 140
lāṅgalaṃ paraśuṃ daṇḍaṃ churikāṃ carmakṣepakaṃ(1)

viṃśadbāhuś caturvaktro dakṣiṇasthotha vāmake /AP_49.023ab/
trinetre vāmapārśve na śayito jalaśāyyapi

śriyā dhṛtaikacaraṇo vimalādyābhirīḍitaḥ /AP_49.024ab/
nābhipadmacaturvaktro hariśaṅkarako hariḥ

śūlarṣṭidhārī dakṣe ca gadācakradharo pade /AP_49.025ab/
rudrakeśavalakṣmāṅgo gaurīlakṣmīsamanvitaḥ

śaṅkhacakragadāvedapāṇiścāśvaśirā hariḥ /AP_49.026ab/
vāmapādo dhṛtaḥ śeṣe dakṣiṇaḥ kūrmapṛṣṭhagaḥ

dattātreyo dvibāhuḥ syādvāmotsaṅge śriyā saha /AP_49.027ab/
viśvaksenaś cakragadī halī śaṅkhī harergaṇaḥ