Agni Purana · Chapter 41
:e ity ādimahāpurāṇe āgneye arghyadānakathanaṃ nāma catvāriṃśo
'dhyāyaḥ ||
% Chapter {41}
:ś athaikacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
śilāvinyāsavidhānaṃ
bhagavānuvāca
pādapratiṣṭhāṃ vakṣāmi śilāvinyāsalakṣaṇaṃ /AP_41.001ab/
agrato maṇḍapaḥ kāryaḥ kuṇḍalānāntu catuṣṭayaṃ
kumbhanyāseṣṭakānyāso dvārastambhocchrayaṃ śubhaṃ /AP_41.002ab/
pādonaṃ pūrayet khātaṃ tatra vāstuṃ yajet same
iṣṭakāś ca supakvāḥ syurdvādaśāṅgulasammitāḥ /AP_41.003ab/
savistāratribhāgena vaipulyena(1) samanvitāḥ
karapramāṇā śreṣṭhā syācchilāpyatha śilāmaye(2) /AP_41.004ab/
nava kumbhāṃstāmramayān sthāpayediṣṭakāghaṭān
adbhiḥ pañcakaṣāyeṇa sarvauṣadhijalena ca /AP_41.005ab/
gandhatoyena ca tathā kumbhaistoyasupūritaiḥ
hiraṇyavrīhisaṃyuktair gandhacandanacarcitaiḥ /AP_41.006ab/
āpo hi ṣṭheti tisṛbhiḥ śanno devīti cāpyatha
tarat samandīriti ca(3) pāvamānībhireva ca /AP_41.007ab/
uduttamaṃ varuṇamiti kathānaś ca tathaiva ca
:n
1 suvistāraṃ vibhāgena naipuṇyaneti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 śilā syānna śilāmaye iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 bhavatatsamandīritīti kha, ga, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
:p 119
varuṇasyeti mantreṇa haṃsaḥ śuciṣadityapi /AP_41.008ab/
śrīsūktena tathā śilāḥ saṃsthāpya saṃghaṭāḥ(1)
śayyāyāṃ maṇḍape prācyāṃ maṇḍale harimarcayet /AP_41.009ab/
juhuyājjanayitvāgniṃ samidho dvādaśīstataḥ
āghārāvājyabhāgau tu praṇavenaiva kārayet /AP_41.010ab/
aṣṭāhutīs tathāṣṭāntair ājyaṃ(2) vyāhṛtibhiḥ kramāt
lokeśānāmagnaye vai somāyāvagraheṣu ca(3) /AP_41.011ab/
puruṣottamāyeti ca vyāhṛtīrjuhuyāttataḥ
prāyaścittaṃ tataḥ pūrṇāṃ mūrtimāṃsaghṛtāṃstilān /AP_41.012ab/
vedādyair dvādaśāntena(4) kumbheṣu ca pṛthak pṛthak
prāṅmukhastu guruḥ kuryādaṣṭadikṣu vilipya ca /AP_41.013ab/
madhye caikāṃ śilāṃ kumbhaṃ nyasedetān surān kramāt
padmaṃ caiva mahāpadmaṃ makaraṃ kacchapaṃ tathā /AP_41.014ab/
kumudañca tathā nandaṃ padmaṃ śaṅkhañca padminīṃ
kumbhānna cālayetteṣu iṣṭakānāntu devatāḥ /AP_41.015ab/
īśānāntāś ca pūrvādāviṣṭakāṃ prathamaṃ nyaset
śaktayo vimalādyāstu iṣṭakānāntu devatāḥ /AP_41.016ab/
nyasanīyā yathā yogaṃ madhye nyasyā tvanugrahā
avyaṅge cākṣata pūrṇaṃ muneraṅgirasaḥ sute /AP_41.017ab/
iṣṭake tvaṃ prayaccheṣṭaṃ pratiṣṭhāṃ kārayāmyahaṃ
mantreṇānena vinyasya iṣṭakā deśakramottamaḥ /AP_41.018ab/
:n
1 samyutā iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ .|
2 aṣṭāhutīplathā pūrṇair ājyamiti ga, gha, ṅa, iti
pustakatrayapāṭhaḥ
3 somāya ca grahāya ceti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
4 dvādaśārṇena iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 120
garbhādhānaṃ tataḥ kuryānmadhyasthāne samāhitaḥ
kumbhopariṣṭhādeveśaṃ padminīṃ nyasya devatāṃ /AP_41.019ab/
mṛttikāś caiva puṣpāṇi dhātavo ratnameva ca(1)
lauhāni dikpaterastraṃ yajedvai garbhabhājane /AP_41.020ab/
dvādaśāṅgulavistāre caturaṅgulakocchraye
padmākāre tāmramaye bhājane pṛthivīṃ yajet /AP_41.021ab/
ekānte sarvabhūteśe parvatāsanamaṇḍite
samudraparivāre tvaṃ devi garbhaṃ samāśraya /AP_41.022ab/
nande nandaya vāsiṣṭhe vasubhiḥ prajayā(2) saha
jaye bhārgavadāyāde prajānāṃ vijayāvahe /AP_41.023ab/
pūrṇeṅgirasadāyāde pūrṇakāmaṃ kuruṣva māṃ
bhadre kāśyapadāyāde kuru bhadrāṃ matiṃ mama /AP_41.024ab/
sarvavījasamāyukte sarvaratnauṣadhīvṛte
jaye surucire nande vāsiṣṭhe ramyatāmiha /AP_41.025ab/
prajāpatisute devi caturasre mahīyasi
subhage suprabhe bhadre gṛhe kāśyapi ramyatāṃ /AP_41.026ab/
pūjite paramāś carye gandhamālyair alaṅkṛte
bhavabhūtikarī devi gṛhe bhārgavi ramyatāṃ /AP_41.027ab/
deśasvāmipurasvāmigṛhasvāmiparigrahe
manuṣyādikatuṣṭyarthaṃ paśuvṛddhikarī bhava /AP_41.028ab/
evamuktvā tataḥ khātaṃ gomūtreṇa tu secayet
kṛtvā nidhāpayedgarbhaṃ garbhādhānaṃ bhavenniśi /AP_41.029ab/
govastrādi pradadyācca guravenyeṣu bhojanaṃ
:n
1 rasameva ceti ga. gha. ṅa. cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
2 priyayeti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 121
garbhaṃ nyasyeṣṭakā nyasya tato garbhaṃ prapūrayet /AP_41.030ab/
pīṭhabandhamataḥ kuryānmitaprāsādamānataḥ(1)
pīṭhottamañcocchrayeṇa prāsādasyārdhavistarāt /AP_41.031ab/
padahīnaṃ madhyamaṃ syāt kaniṣṭhaṃ cottamārdhataḥ
pīṭhabandhopariṣṭhāttu vāstuyāgaṃ punaryajet /AP_41.032ab/
pādapratiṣṭhākārī tu niṣpāpo divi modate
devāgāraṃ karomīti manasā yastu cintayet /AP_41.033ab/
tasya kāyagataṃ pāpaṃ tadahnā hi praṇaśyati
kṛte tu kiṃ punastasya prāsāde vidhinaiva tu /AP_41.034ab/
aṣṭeṣṭakasamāyuktaṃ yaḥ kuryāddevatālayaṃ
na tasya phalasampattirvaktuṃ śakyeta kenacit /AP_41.035ab/
anenaivānumeyaṃ hi phalaṃ prāsādavistarāt
grāmamadhye ca pūrve ca pratyagdvāraṃ prakalpayet /AP_41.036ab/
vidiśāsu ca sarvāsu grāme pratyaṅmukho bhavet /AP_41.036cd/
dakṣiṇe cottare caiva paścime prāṅmukho bhavet
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0