Agni Purana · Chapter 381
:e ity āgneye mahāpurāṇe gītāsāro nāmāśītyadhikatriśatatamo
'dhyāyaḥ ||
% chapter {381}
:ś athaikāśītyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
yamagītā
agnir uvāca
yamagītāṃ pravakṣyāmi uktā yā nāciketase /AP_381.001ab/
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ bhuktyai muktyai mokṣārthināṃ satāṃ
yama uvāca
āsanaṃ śayanaṃ yānaparidhānagṛhādikam /AP_381.002ab/
vāñchatyaho 'timohena susthiraṃ svayamasthiraḥ
bhogeṣu śaktiḥ satataṃ tathaivātmāvalokanaṃ /AP_381.003ab/
śreyaḥ paraṃ manuṣyānāṃ kapilodgītameva hi
sarvatra samadarśitvaṃ nirmasatvamasaṅgatā /AP_381.004ab/
śreyaḥ param manuṣyānāṃ gītaṃ pañcaśikhena hi
āgarbhajanmabālyādivayo 'vasthādivedanaṃ /AP_381.005ab/
śreyaḥ paraṃ manuṣyāṇām gaṅgāviṣṇupragītakaṃ
ādhyātmikādiduḥkhānāmādyantādipratikriyā /AP_381.006ab/
śreyaḥ paraṃ manṣyāṇāṃ janakodgītameva ca
abhinnayorbhedakaraḥ pratyayo yaḥ parātmanaḥ /AP_381.007ab/
tacchāntiparamaṃ śreyo brahmodgītamudāhṛtaṃ
:p 351
kartavyamiti yatkarma ṛgyajuḥsāmasaṃjñitaṃ /AP_381.008ab/
kurute śreyase saṅgān jaigīṣavyeṇa gīyate
hāniḥ sarvavidhitsānāmātmanaḥ sukhahaitukī /AP_381.009ab/
śreyaḥ paraṃ manuṣyāṇāṃ devalodgītamīritaṃ
kāmatyāgāttu vijñānaṃ sukhaṃ brahma paraṃ padaṃ /AP_381.010ab/
kāmināṃ na hi vijñānaṃ sanakodgītameva tat
pravṛttañca nivṛttañca kāryaṃ karmaparo 'bravīt /AP_381.011ab/
śreyasāṃ śreya etaddhi naiṣkarmyaṃ brahma taddhariḥ
pumāṃścādhigatajñāno bhedaṃ nāpnoti sattamaḥ /AP_381.012ab/
brahmaṇā viṣṇusaṃjñena parameṇāvyayena ca
jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ saubhāgyaṃ rūpamuttamam /AP_381.013ab/
tapasā labhyate sarvaṃ manasā yadyadicchati
nāsti viṣṇusamandhyeyaṃ tapo nānaśanātparaṃ /AP_381.014ab/
nāstyārogyasamaṃ dhanyaṃ nāsti gaṅgāsamā sarit
na so 'sti bāndhavaḥ kaścidviṣṇuṃ muktvā jagadguruṃ /AP_381.015ab/
adhaścordhaṃ hariścāgre dehendriyamanomukhe
ityevaṃ saṃsmaran prāṇān yastyajetsa harirbhavet /AP_381.016ab/
yattad brahma yataḥ sarvaṃ yatsarvaṃ tasya saṃsthitam
agrāhyakamanirdeśyaṃ supratiṣṭhañca yatparaṃ /AP_381.017ab/
parāparasvarūpeṇa viṣṇuḥ sarvahṛdi sthitaḥ
yajñeśaṃ yajñapuruṣaṃ kecidicchanti tatparaṃ /AP_381.018ab/
kecidviṣṇuṃ haraṃ kecit kecid brahmāṇamīśvaraṃ
indrādināmabhiḥ kecit sūryaṃ somañca kālakam /AP_381.019ab/
:p 352
brahmādistambhaparyantaṃ jagadviṣṇuṃ vadanti ca
sa viṣṇuḥ paramaṃ brahma yato nāvartate punaḥ /AP_381.020ab/
suvarṇādimahādānapuṇyatīrthāvagāhanaiḥ
dhyānair vrataiḥ pūjayā ca dharmaśrutyā tadāpnuyāt /AP_381.021ab/
ātmānaṃ rathinaṃ viddhi śarīraṃ rathameva tu
buddhintu sārathiṃ viddhi manaḥ pragrahameva ca /AP_381.022ab/
indrayāṇi hayānāhurviṣayāṃśceṣugocarān
ātmendriyamanoyuktaṃ bhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ /AP_381.023ab/
yastvavijñānavān bhavatyayuktena manasā sadā
na satpadamavāpnoti saṃsārañcādhigacchati /AP_381.024ab/
yastu vijñānavān bhavati yuktena manasā sadā
sa tatpadamavāpnoti yasmādbhūyo na jāyate /AP_381.025ab/
vijñānasārathiryastu manaḥpragrahavānnaraḥ
so 'dhvānaṃ paramāpnoti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam /AP_381.026ab/
indriyebhyaḥ parā hy arthā arthebhyaś ca paraṃ manaḥ
manasastu parā buddhiḥ buddherātmā mahān paraḥ /AP_381.027ab/
mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ
puruṣānna paraṃ kiñcit sā kāṣṭhā sā parā gatiḥ /AP_381.028ab/
eṣu sarveṣu bhūteṣu gūḍhātmā na prakāśate
dṛśyate tvagryayā budhyā sūkṣmayā sūkṣmadarśibhiḥ /AP_381.029ab/
yacchedvāṅmanasī prājñaḥ tadyacchejjñānamātmani
jñānamātmani mahati niyacchecchānta ātmani /AP_381.030ab/
jñātvā brahmātmanoryogaṃ yamādyair brahma sadbhavet
:p 353
ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahau /AP_381.031ab/
yamāś ca niyamāḥ pañca śaucaṃ santoṣasattapaḥ
svādhyāyeśvarapūjā ca āsanaṃ padmakādikaṃ /AP_381.032ab/
prāṇāyāmo vāyujayaḥ pratyāhāraḥ svanigrahaḥ
śubhe hy ekatra viṣaye cetaso yat pradhāraṇaṃ /AP_381.033ab/
niś calatvāttu dhīmadbhirdhāraṇā dvija kathyate
paunaḥpunyena tatraiva viṣayeṣveva dhāraṇā /AP_381.034ab/
dhyānaṃ smṛtaṃ samādhistu ahaṃ brahmātmasaṃsthitiḥ
ghaṭadhvaṃsādyathākāśamabhinnaṃ nabhasā bhavet /AP_381.035ab/
mukto jīvo brahmaṇaivaṃ sadbrahma brahma vai bhavet
ātmānaṃ manyate brahma jīvo jñānena nānyathā /AP_381.036ab/
jīvo hy ajñānatatkāryamuktaḥ syādajarāmaraḥ
agnir uvāca
vaśiṣṭha yamagītoktā paṭhatāṃ bhuktimuktidā /AP_381.037ab/
ātyantiko layaḥ prokto vedāntabrahmadhīmayaḥ
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0