Agni Purana · Chapter 378
:e ity āgneye mahāpurāṇe samādhirnāma saptasaptatyadhikatriśatatamo
'dhyāyaḥ ||
:p 335
% chapter {378}
:ś athāṣṭasaptatyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
brahmajñānaṃ
agnir uvāca
yajñaiś ca devānāpnoti vairājaṃ tapasā padaṃ /AP_378.001ab/
brahmaṇaḥ karmasannyāsādvairāgyāt prakṛtau layaṃ
jñānāt prāpnoti kaivalyaṃ pañcaitā gatayaḥsmṛtāḥ /AP_378.002ab/
prītitāpaviṣādādervinivṛttirviraktatā
sannyāsaḥ karmaṇāntyāgaḥ kṛtānāmakṛtaiḥ saha /AP_378.003ab/
avyaktādau viśeṣānte vikāro 'sminnivartate
cetanācetanānyatvajñānena jñānamucyate /AP_378.004ab/
paramātmā ca sarveṣāmādhāraḥ parameśvaraḥ
viṣṇunāmnā ca deveṣu vedānteṣu ca gīyate /AP_378.005ab/
yajñeśvaro yajñapumān pravṛttair ijyate hy asau
nivṛttair jñānayogena jñānamūrtiḥ sa cekṣyate /AP_378.006ab/
hrasvadīrghaplutādyantu vacastatpuruṣottamaḥ
tatprāptiheturjñānañca karma coktaṃ mahāmune /AP_378.007ab/
āgamoktaṃ vivekācca dvidhā jñānaṃ tathocyate
śabdabrahmāgamamayaṃ paraṃ brahma vivekajam /AP_378.008ab/
dve brahmaṇī veditavye brahmaśabdaparañca yat
vedādividyā hy aparamakṣaraṃ brahmasatparam /AP_378.009ab/
tadetadbhagavadvācyamupacāre 'rcane 'nyataḥ
sambharteti tathā bhartā bhakāro 'rthadvayānvitaḥ /AP_378.010ab/
netā gamayitā sraṣṭā gakāro 'yaṃ mahamune
:p 336
aiśvaryasya samagrasya vīryasya yaśasaḥ śriyaḥ /AP_378.011ab/
jñānavairāgyayoś caiva ṣaṇāṃ bhaga itīṅganā
vasanti viṣṇau bhutāni sa ca dhātustridhātmakaḥ /AP_378.012ab/
evaṃ harau hi bhagavān śabdo 'nyatropacārataḥ
utpattiṃ pralayaś caiva bhūtānāmagatiṃ gatiṃ /AP_378.013ab/
vetti vidyāmavidyāñca sa vācyo bhagavāniti
jñānaśaktiḥ paraiśvaryaṃ vīryaṃ tejāṃsyaśeṣataḥ /AP_378.014ab/
bhagavacchabdavācyāni vinā heyair guṇādibhiḥ
khāṇḍikyajanakāyāha yogaṃ keśidhvajaḥ purā /AP_378.015ab/
anātmanyātmabuddhiryā ātmasvamiti yā matiḥ
avidyābhavambhūtirvījametaddvidhā sthiram /AP_378.016ab/
pañcabhūtātmake dehe dehī mohatamāśritaḥ
ahametaditītyuccaiḥ kurute kumatirmatiṃ /AP_378.017ab/
itthañca putrapautreṣu taddehotpātiteṣu ca
karoti paṇḍitaḥ sāmyamanātmani kalevare /AP_378.018ab/
sarvadehopakārāya kurute karma mānavaḥ
dehaścānyo yadā puṃsastadā bandhāya tatparaṃ /AP_378.019ab/
nirvāṇamaya evāyamātmā jñānamayo 'malaḥ
duḥkhajñānamayo 'dharmaḥ prakṛteḥ sa tu nātmanaḥ /AP_378.020ab/
jalasya nāgninā saṅgaḥ sthālīsaṅgāttathāpi hi
śabdāste kādikā dharmāstat kṛtā vai mahāmune /AP_378.021ab/
tathātmā prakṛtau saṅgādahaṃmānādibhūṣitaḥ
bhajate prākṛtāndharmān anyastebhyo hi so 'vyayaḥ /AP_378.022ab/
:p 337
vandhāya viṣayāsaṅgaṃ mano nirviṣayaṃ dhiye
viṣayāttatsamākṛṣya brahmabhūtaṃ hariṃ smaret /AP_378.023ab/
ātmabhāvaṃ nayatyenaṃ tadbrahmadhyāyinaṃ mune
vicārya svātmanaḥ śaktyā lauhamākarṣako yathā /AP_378.024ab/
ātmaprayatnasāpekṣā viśiṣṭā yā manogatiḥ
tasyā brahmaṇi saṃyogo yoga ity abhidhīyate /AP_378.025ab/
viniṣpandaḥ samādhisthaḥ paraṃ brahmādhigacchati
yamaiḥ sanniyamaiḥ sthityā pratyāhṛtyā marujjayaiḥ /AP_378.026ab/
prāṇāyāmena pavanaiḥ pratyāhāreṇa cendriyaiḥ
vaśīkṛtaistataḥ kuryāt sthitaṃ cetaḥ śubhāśraye /AP_378.027ab/
āśrayaścetaso brahma mūrtañcāmūrtakaṃ dvidhā
sanandanādayo brahmabhāvabhāvanayā yutāḥ /AP_378.028ab/
karmabhāvanayā cānye devādyāḥ sthāvarāntakāḥ
hiraṇyagarbhādiṣu ca jñānakarmātmikā dvidhā /AP_378.029ab/
trividhā bhāvanā proktā viśvaṃ brahma upāsyate
pratyastamitabhedaṃ yat sattāmātramagocaraṃ /AP_378.030ab/
vacasāmātmasaṃvedyaṃ tajjñānaṃ brahma saṃjñitam
tacca viṣṇoḥ paraṃ rūpamarūpasyājamakṣaraṃ /AP_378.031ab/
aśakyaṃ prathamaṃ dhyātumato mūrtādi cintayet
sadbhāvabhāvamāpannastato 'sau paramātmanā /AP_378.032ab/
bhavatyabhedī bhedaś ca tasyājñānakṛto bhavet
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0