Agni Purana · Chapter 372
:e ity āgneye mahāpurāṇe yamaniyamā nāmaikasaptatyadhikatriśatatamo
'dhyāyaḥ
:p 317
% chapter {372}
:ś atha dvisaptyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
āsanaprāṇāyāmapratyāhārāḥ
agnir uvāca
āsanaṃ kamalādyuktaṃ tadbaddhvā cintayetparaṃ /AP_372.001ab/
śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ
nātyucchritaṃ nātinīcaṃ celājinakuśottaraṃ /AP_372.002ab/
tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yātacittendriyakriyaḥ
upaviśyāsane yuñjyādyogamātmaviśuddhaye /AP_372.003ab/
samakāyaśīragrīvaṃ dhārayannacalaṃ sthiraḥ
samprekṣya nāsikāgraṃ svandiśaścānavalokayan /AP_372.004ab/
pārṣṇibhyāṃ vṛṣaṇau rakṣaṃs tathā prajananaṃ punaḥ
urubhyāmuparisthāpya vāhū tiryak prayatnataḥ /AP_372.005ab/
dakṣiṇaṃ karapṛṣṭhañca nyaseddhāmatalopari
unnamya śanakair vakraṃ mukhaṃ viṣṭabhya cāgrataḥ /AP_372.006ab/
prāṇaḥ svadehajo vāyustasyāyāmo nirodhanaṃ
nāsikāpuṭamaṅgulyā pīḍyaiva ca pareṇa ca /AP_372.007ab/
ādaraṃ recayedvāyuṃ recanādrecakaḥ smṛtaḥ
vāhyena vāyunā dehaṃ dṛtivat pūrayedyathā /AP_372.008ab/
tathā purṇaś ca santiṣṭhet pūraṇāt pūrakaḥ smṛtaḥ
na bhuñcati na gṛhṇāti vāyumantarvāhiḥsthitam /AP_372.009ab/
sampūrṇakumbhavattiṣṭhedacalaḥ sa tu kumbhakaḥ
:p 318
kanyakaḥ(1) sakṛdudghātaḥ sa vai dvādaśamātrikaḥ /AP_372.010ab/
madhyamaś ca dvirudghātaś caturviṃśatimātrikaḥ
uttamaś ca trirudghātaḥ ṣaṭtriṃśattālamātrikaḥ /AP_372.011ab/
svedakampābhidhātānām jananaścottamottamaḥ
ajitānnāruhedbhūmiṃ hikkāśvāsādayas tathā /AP_372.012ab/
jite prāṇe khalpadojavinmūtrādi prajāyate
ārogyaṃ śīghragāmitvamutsāhaḥ svarasauṣṭhavam /AP_372.013ab/
balavarṇaprasādaś ca sarvadoṣakṣayaḥ phalaṃ
japadhyānaṃ vināgarbhaḥ sa garbhastatsamanvitaḥ /AP_372.014ab/
indriyāṇāṃ jayārthāya sa garbhaṃ dhārayetparaṃ
jñānavairāgyayuktābhyāṃ prāṇāyāmavaśena ca /AP_372.015ab/
indriyāṃś ca vinirjitya sarvameva jitaṃ bhavet
indriyāṇyeva tatsarvaṃ yat svarganarakāvubhau /AP_372.016ab/
nigṛhītavisṛṣṭāni svargāya narakāya ca
śarīraṃ rathamityāhurindriyāṇyasya vājinaḥ /AP_372.017ab/
manaś ca sārathiḥ proktaḥ prāṇāyāmaḥ kaśaḥ(2)smṛtaḥ
jñānavairāgyaraśmibhyāṃ sāyayā vidhṛtaṃ manaḥ /AP_372.018ab/
śanair niścalatām eti prāṇāyāmaikasaṃhitam
jalavinduṃ kuśāgreṇa māse māse pivettu yaḥ /AP_372.019ab/
saṃvatsaraśataṃ sāgraṃ prāṇayāmaś ca tatsamaḥ
indriyāṇi prasaktāni praviśya viṣayodadhau /AP_372.020ab/
:n
1 kanyasa iti ña..
2 prāṇāyāmo 'ṅkuśa iti jha..
:p 319
āhṛtya yo nigṛhṇāti pratyāhāraḥ sa ucyate
uddharedātmanātmānaṃ majjamānaṃ yathāmbhasi /AP_372.021ab/
bhoganadyativegena(1) jñānavṛkṣaṃ samāśrayet
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0