Agni Purana · Chapter 371
:e ity āgneye mahāpurāṇe narakanirūpaṇaṃ nāma
saptatyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
% chapter {371}
:ś athaikasaptatyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
yamaniyamāḥ
agnir uvāca
saṃsāratāpamuktyarthaṃ vakṣyāmy aṣṭāṅgayogakaṃ /AP_371.001ab/
brahmaprakāśakaṃ jñānaṃ(1) yogastatraikacittatā
cittavṛttirnirodhaś ca jīvabrahmātmanoḥ paraḥ /AP_371.002ab/
ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahau
yamāḥ pañca smṛtā niyamādbhuktimuktidāḥ /AP_371.003ab/
śaucaṃ santoṣatapasī svādhyāyeśvarapūjane
bhūtāpīḍā hy ahiṃsā syādahiṃsā dharma uttamaḥ /AP_371.004ab/
yathā gajapade 'nyāni(2) padāni pathagāmināṃ(3)
evaṃ sarvamahiṃsāyāṃ dharmārthamabhidhīyate /AP_371.005ab/
udvegajananaṃ hiṃsā santāpakaraṇantathā
rukkṛtiḥ śonitakṛtiḥ paiśunyakaraṇantathā /AP_371.006ab/
:n
1 brahmaprakāśanaṃ jñānamiti ña..
2 yathā nāgapade 'nyānīti ka..
3 padagāmināmiti kha.. , ja.. ca
:p 314
hitasyātiniṣedhaś ca marmodghāṭanameva ca
sukhāpahnutiḥ saṃrodho badho daśavithā ca sā /AP_371.007ab/
yadbhūtahitamatyantaṃ vacaḥ satyasya lakṣaṇaṃ
satyaṃ brūyātpriyaṃ brūyānna brūyātsatyamapriyaṃ /AP_371.008ab/
priyañca nānṛtaṃ brūyādeṣa dharmaḥ sanātanaḥ
maithunasya parityāgo brahmacaryantadaṣṭadhā /AP_371.009ab/
smaraṇaṃ kīrtanaṃ keliḥ prekṣyaṇaṃ guhyabhāṣaṇaṃ
saṅkalpo 'dhyavasāyaś ca kriyānirvṛttireva ca /AP_371.010ab/
etanmaithunamaṣṭāṅgaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
brahmacaryaṃ kriyāmūlamanyathā viphalā kriyā /AP_371.011ab/
vasiṣṭhaś candramāḥ śukro devācāryaḥ pitāmahaḥ
tapovṛddhā vayovṛddhāste 'pi strībhirvimohitāḥ /AP_371.012ab/
gauḍī paiṣṭī ca mādhvī ca vijñeyāstrividhāḥ surāḥ
caturthī strī surā jñeyā yayedaṃ mohitaṃ jagat /AP_371.013ab/
mādyati pramadāṃ dṛṣṭvā surāṃ pītvā tu mādyati
yasmāddṛṣṭamadā nārī tasmāttānnāvalokayet /AP_371.014ab/
yadvā tadvāparadravyamapahṛtya balānnaraḥ
avaśyaṃ yāti tiryaktvaṃ jagdhvā caivāhutaṃ haviḥ /AP_371.015ab/
kaupīnācchādanaṃ vāsaḥ kanthāṃ śītanivāriṇīṃ
pāduke cāpi gṛhṇīyāt kuryānnānyasya saṃgrahaṃ /AP_371.016ab/
dehasthitinimittasya vastrādeḥ syātparigrahaḥ
śarīraṃ dharmasaṃyuktaṃ rakṣaṇīyaṃ prayatnataḥ /AP_371.017ab/
śaucantu dvividhaṃ proktaṃ vāhyamabhyantaraṃ tathā
:p 315
gṛjjalābhyāṃ smṛtaṃ vāhyaṃ bhāvaśuddherathāntaraṃ /AP_371.018ab/
ubhayena śuciryastu sa śucirnetaraḥ śuciḥ
yathā kathañcitprāptyā ca santoṣastuṣṭirucyate /AP_371.019ab/
manasaścendriyāṇāñca aikāgryaṃ tapa ucyate
tajjayaḥ sarvadharmebhyaḥ sa dharmaḥ para ucyate /AP_371.020ab/
vācikaṃ mantrajapyādi mānasaṃ rāgavarjanaṃ
śārīraṃ devapūjādi sarvadantu tridhā tapaḥ /AP_371.021ab/
praṇavādyāstato vedāḥ praṇave paryavasthitāḥ
vāṅmayaḥ praṇavaḥ sarvaṃ tasmātpraṇavamabhyaset /AP_371.022ab/
akāraś ca tathokāro makāraścārdhamātrayā
tisro mātrāstrayo vedāḥ lokā bhūrādayo guṇāḥ /AP_371.023ab/
jāgratsvapnaḥ suṣuptiś ca brahmaviṣṇumaheśvarāḥ
pradyumnaḥ śrīrvāsudevaḥ sarvamoṅgārakaḥ kramāt /AP_371.024ab/
amātro naṣṭamātraś ca dvaitasyāpagamaḥ śivaḥ
oṅkāro vidito yena sa munirnetaro muniḥ /AP_371.025ab/
caturthī mātrā gāndhārī prayuktā mūrdhnilakṣyate
tatturīyaṃ paraṃ brahma jyotirdīpo ghaṭe yathā /AP_371.026ab/
tathā hṛtpadmanilayaṃ dhyāyennityaṃ japennaraḥ
praṇavo dhanuḥ śaro hy ātmā brahma tallakṣyamucyate /AP_371.027ab/
apramattena veddhavyaṃ śaravattanmayo bhavet
etedekākṣaraṃ brahma etadekākṣaraṃ paraṃ /AP_371.028ab/
detadekākṣaraṃ jñātvā yo yadicchati tasya tat
chando 'sya devī gāyatrī antaryāmī ṛṣiḥ smṛtaḥ /AP_371.029ab/
:p 316
devatā paramātmāsya niyogo bhuktimuktaye
bhūragnyātmane hṛdayaṃ bhuvaḥ prājāpatyātmane /AP_371.030ab/
śiraḥ svaḥsūryātmane ca śikhā kavacamucyate
oṃbhūrbhuvaḥ svaḥkavacaṃ satyātmane tato 'strakaṃ /AP_371.031ab/
vinyasya pūjayedviṣṇuṃ japedvai bhuktimuktaye
juhuyācca tilājyādi sarvaṃ sampadyate nare /AP_371.032ab/
yastu dvādaśasāhasraṃ japamanvahamācaret
tasya dvādaśabhirmāsaiḥ paraṃ brahma prakāśate /AP_371.033ab/
animādi koṭijapyāllakṣātsārasvatādikaṃ
vaidikastāntriko miśro viṣṇārvai trividho makhaḥ /AP_371.034ab/
trayānāmīpsitenaikavidhinā harimarcayet
praṇamya daṇḍavadbhūmau namaskāreṇa yo 'rcayet /AP_371.035ab/
sa yāṅgatimavāpnoti na tāṃ kratuśatair api
yasya deve parā bhaktiryathā deve tathā gurau /AP_371.036ab/
tasyaite kathitā hy arthāḥ prakāśante mahātmanaḥ
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0