Agni Purana · Chapter 369
:e ity āgneye mahāpurāṇe ātyantikalayagarbhotpattinirūpaṇaṃ
nāmāṣṭaṣṭyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
% chapter {369}
:ś athonasaptatyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
śarīrāvayavāḥ
agnir uvāca
śrotraṃ tvak cakṣuṣī jihvā ghrāṇaṃ dhīḥ khuñca bhūtagaṃ /AP_369.001ab/
śabdasparśarūparamagandhāḥ khādiṣu tadguṇāḥ
pāyūpasthau karau pādau vāgbhavet karmakhuntathā /AP_369.002ab/
utsargānandakādānagativāgādi karma tat
pañcakarmendriyānyatra pañcabuddhīndriyāṇi ca /AP_369.003ab/
indriyārthāś ca pañcaiva mahābhūtā mano 'dhipāḥ
ātmāvyaktaś caturviṃśatattvāni puruṣaḥ paraḥ /AP_369.004ab/
saṃyuktaś ca viyuktaś ca yathā matsyodake ubhe
avyaktamāsritānīha rajaḥsattvatamāṃsi ca /AP_369.005ab/
āntaraḥ puruṣo jīvaḥ sa paraṃ brahma kāraṇaṃ
sa yāti paramaṃ sthānaṃ yo vetti puruṣaṃ paraṃ /AP_369.006ab/
saptāśayāḥ smṛtā dehe rudhirasyaika āśayaḥ
śleṣmaṇaścāmapittābhyāṃ pakvāśayastu pañcamaḥ /AP_369.007ab/
:p 306
vāyumūtrāśayaḥ saptaḥ strīṇāṃ garbhāśayo 'ṣṭamaḥ
pittātpakvāśayo 'gneḥ syādyonirvikaśitā dyutau /AP_369.008ab/
padmavadgarbhāśayaḥ syāttatra ghatte saraktakaṃ
śukraṃ svaśukrataścāṅgaṃ kuntalānyatra kālataḥ /AP_369.009ab/
nyastaṃ śukramato yonau neti garbhāśayaṃ mune
ṛtāvapi ca yoniścedvātapittakaphāvṛtā /AP_369.010ab/
bhavettadā vikāśitvaṃ naiva tasyāṃ prajāyate
bukkātpukkasakaplīhakṛtakoṣṭhāṅgahṛdvraṇāḥ /AP_369.011ab/
taṇḍakaś ca mahābhāga nibaddhānyāśaye mataḥ
rasasya pacyamānasya sārādbhavati dehināṃ /AP_369.012ab/
plīhā yakṛcca dharmajña raktapheṇācca pukkasaḥ
raktaṃ pittañca bhavati tathā taṇḍakasaṃjñakaḥ /AP_369.013ab/
medoraktaprasārācca vukkāyāḥ sambhavaḥ smṛtaḥ
raktamāṃsaprasārācca bhavantyantrāṇi dehināṃ /AP_369.014ab/
sārdhatrivyāmasaṃkhyāni tāni nṝṇāṃ vinirdiśet
trivyāmāni tathā strīṇāṃ prāhurvedavido janaḥ /AP_369.015ab/
raktavāyusamāyogāt kāmeyasyodbhavaḥ smṛtaḥ
kaphaprasārādbhavati hṛdayaṃ padmasannibhaṃ /AP_369.016ab/
adhomukhaṃ tacchūṣiraṃ yatra jīvo vyavasthitaḥ
caitanyānugatā bhāvaḥsarve tatra vyavasthitāḥ /AP_369.017ab/
tasya vāme tathā plīhā dakṣiṇe ca tathā yakṛt
dakṣiṇe ca tathā kloma padmasyaivaṃ prakīrtitaṃ /AP_369.018ab/
śrotāṃsi yāni dehe 'smin kapharaktavahāni ca
:p 307
teṣāṃ bhūtānumānācca bhavatīndriyasambhavaḥ /AP_369.019ab/
netrayormaṇḍalaṃ śuklaṃ kaphādbhavati paitṛkaṃ
kṛṣṇañca maṇḍalaṃ vātāttathā mavati mātṛkaṃ /AP_369.020ab/
pittāttvaṅmaṇḍalaṃ jñeyaṃ mātāpitṛsamudbhavaṃ
māṃsāsṛkkaphajā jihvā medo 'sṛkkaphamāṃsajau /AP_369.021ab/
vṛṣāṇau daśa prāṇasya jñeyānyāyatanāni tu
mūrdhā hṛnnābhikaṇṭhāś ca jihvā śukrañca śoṇitaṃ /AP_369.022ab/
gudaṃ vastiś ca gulphañca kaṇḍurāḥ śoḍaśeritāḥ
dve kare dve ca caraṇe catasraḥ pṛṣṭhato gale /AP_369.023ab/
dehe pādādiśīrṣānte jālāni caiva ṣoḍaśa
māṃsasnāyuśirāsthinyaḥ catvāraś ca pṛthak pṛthak /AP_369.024ab/
maṇibandhanagulpheṣu nibaddhāni parasparaṃ
ṣaṭkūrcāni smṛtānīha hastayoḥ pādayoḥ pṛthak /AP_369.025ab/
grīvāyāñca tathā meḍhre kathitāni manīṣibhiḥ
pṛṣṭhavaṃśasyopagatāś catasro māṃsarajjavaḥ /AP_369.026ab/
navatyaś ca tathā peśyastāsāṃ bandhanakārikāḥ
sīraṇyaś ca tathā sapta pañca mūrdhānamāśritāḥ /AP_369.027ab/
ekaikā meḍhrajihvāstā asthi ṣaṣṭiśatatrayaṃ
sūkṣmaiḥ saha catuḥṣaṣṭhirdaśanā viṃśatirnakhāḥ /AP_369.028ab/
pāṇipādaśalākāś ca tāsāṃ sthānacatuṣṭayaṃ
ṣaṣṭyaṅgulīnāṃ dve pārṣṇyorgulpheṣu ca catuṣṭayaṃ /AP_369.029ab/
catvāryaratnyorasthīni jaṅghayostadvadeva tu
dve dve jānukapoloruphalakāṃśasamudbhavaṃ /AP_369.030ab/
:p 308
akṣasthānāṃśakaśroṇiphalake caivamādiśet
bhagāstokaṃ tathā pṛṣṭhe catvāriṃśacca pañca ca /AP_369.031ab/
grīvāyāñca tathāsthīni jatrukañca tathā hamuḥ
tanmūlaṃ dvelalāṭākṣigaṇḍanāsāṅghyravasthitāḥ /AP_369.032ab/
parśukāstālukaiḥ sārdhamarvudaiś ca dvisaptatiḥ
dveśaṅkhake kapālāni catvāryeva śiras tathā /AP_369.033ab/
uraḥ saptadaśāsthīni sandhīnāṃ dve śate daśa
aṣṭaṣaṣṭistu śākhāsu ṣaṣṭiś caikavivarjitā /AP_369.034ab/
antarā vai tryaśītiś ca snāyor navaśatāni ca
triṃśādhike dve śate tu antarādhau tu saptatiḥ /AP_369.035ab/
ūrdhvagāḥ ṣaṭśatānyeva śākhāstu kathitāni tu
pañcapeśīśatānyeva(1) catvāriṃśattathordhvagāḥ /AP_369.036ab/
catuḥśatantu śākhāsu antarādhau ca ṣaṣṭikā
strīṇām caikādhikā vai syādviṃśatiś caturuttarā /AP_369.037ab/
stanayordaśa yonau ca trayodaśa tathāśaye
garbhasya ca catasraḥ syuḥ śirāṇāñca śarīriṇāṃ /AP_369.038ab/
triṃśacchatasahasrāṇi tathānyāni navaiva tu
ṣaṭpañcāśatsahasrāṇi rasandehe vahanti tāḥ /AP_369.039ab/
kedāra iva kulyāś ca kledalepādikañca yat
dvāsaptatis tathā koṭyo vyomnāmiha mahāmune /AP_369.040ab/
majjāyā medasaś caiva vasāyāś ca tathā dvija
mūtrasya caiva pittasya śleṣmaṇaḥ śakṛtas tathā /AP_369.041ab/
:n
1 pañcapeśīśatānyatreti kha.. , ña.. ca
:p 309
raktasya sarasasyātra kramaśo 'ñjalayo matāḥ
ardhārdhābhyadhikāḥ sarvāḥ pūrvapūrvāñjalermatāḥ /AP_369.042ab/
ardhāñjaliś ca śukrasya tadardhañca tataujasaḥ
rajasastu tathā strīṇāñcatasraḥ kathitā budhaiḥ /AP_369.043ab/
śarīraṃ maladoṣādi piṇḍaṃ jñātvātmani tyajet(1)
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0