Agni Purana · Chapter 367
:e ity āgneye mahāpurāṇe sāmānyanāmaliṅgāni nāma
ṣaṭṣaṣṭyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ ||
:p 298
% chapter {367}
:ś atha saptaṣaṣṭyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
nityanaimīttikaprākṛtapralayāḥ
agnir uvāca
caturvidhastu pralayo nityo yaḥ prāṇināṃ layaḥ /AP_367.001ab/
sadā vināśo jātānāṃ brāhmo naimittiko layaḥ
caturyugasahasrānte prākṛtaḥ prākṛto layaḥ /AP_367.002ab/
laya ātyantiko jñānādātmanaḥ paramātmani
naimittikasya kalpānte vakṣye rūpaṃ layasya te /AP_367.003ab/
caturyugasahasrānte kṣīṇaprāye mahītale
anāvṛṣṭiratīvogrā jāyate śatavārṣikī /AP_367.004ab/
tataḥ sattvakṣayaḥ syācca tato viṣṇurjagatpatiḥ
sthito jalāni pivati bhānoḥ saptasu raśmiṣu /AP_367.005ab/
bhūpātālasamudrāditoyaṃ nayati saṃkṣayaṃ
tatastasyānubhāvena toyāhāropavṛṃhitāḥ /AP_367.006ab/
ta eva raśmayaḥ sapta jāyante sapta bhāskarāḥ
dahanty aśeṣaṃ trailokyaṃ sapātālatalaṃ dvija /AP_367.007ab/
kūrmapṛṣṭhasamā bhūḥ syāttataḥ kālāgnirudrakaḥ
śeṣāhiśvāsasampātāt pātālāni dahatyadhaḥ /AP_367.008ab/
pātālebhyo bhuvaṃ viṣṇurbhuvaḥ svargaṃ dahatyataḥ
ambarīṣamivābhāti trailokyamakhilaṃ tathā /AP_367.009ab/
tatastāparītāstu lokadvayanivāsinaḥ
:p 299
gācanti te maharlokaṃ maharlokājjanaṃ tataḥ /AP_367.010ab/
rudrarūpī jagaddagdhvā mukhaniśvāsato hareḥ
uttiṣṭanti tato medhā nānārūpāḥ savidyutaḥ /AP_367.011ab/
śataṃ varṣāṇi varṣantaḥ śamayantyagnimutthitam
saptarṣisthānamākramya sthite 'mbhasi śataṃ marut /AP_367.012ab/
mukhaniśvāsato viṣṇornāśaṃ nayati tānghanān
vāyuṃ pītvā hariḥ śeṣe śete caikārṇave prabhuḥ /AP_367.013ab/
brahmarūpadharaḥ siddhair jalagair munibhistutaḥ
ātmamāyāmayīṃ divyāṃ yoganidrāṃ samāsthitaḥ /AP_367.014ab/
ātmānaṃ vasidevākhyaṃ cintayanmadhusūdanaḥ
kalpaṃ śete prabuddho 'tha brahmarūpī sṛjaty asau /AP_367.015ab/
dviparārdhantato vyaktaṃ prakṛtau līyate dvija
sthānāt sthānaṃ daśaguṇamekasmādguṇyate sthale /AP_367.016ab/
tato 'ṣṭādaśame bhāge parārdhamabhidhīyate
parārdhaṃ dviguṇaṃ yattu prākṛtaḥ pralayaḥ smṛtaḥ /AP_367.017ab/
anāvṛṣṭyāgnisamparkāt kṛte saṃjvalane dvija
mahadādervikārasya viśeṣāntasya saṃkṣaye /AP_367.018ab/
kṛṣṇecchākārite tasmin samprāpte pratisañcare
āpo grasanti vai pūrvaṃ bhūmirgandhādikaṃ guṇaṃ /AP_367.019ab/
ātmagandhāttato bhūmiḥ pralayatvāya kalpate
rasātmikāś ca tiṣṭhanti hy āpastāsāṃ raso guṇaḥ /AP_367.020ab/
pīyate jyotiṣā tāsu naṣṭāsvagniś ca dīpyate
jyotiṣo 'pi guṇaṃ rūpaṃ vāyurgrasati bhāskaraṃ /AP_367.021ab/
:p 300
naṣṭe jyotiṣi vāyuś cabalī dodhūyate mahān
vāyorapi guṇaṃ sparśamākāśaṃ grasate tataḥ /AP_367.022ab/
vāyau naṣṭe tu cākāśannīravaṃ tiṣṭhati dvija
ākāśasyātha vai śabdaṃ bhūtādirgrasate ca khaṃ /AP_367.023ab/
abhimānātmakaṃ khañca bhūtādiṃ grasate mahān
bhūmiryāti layañcāpsu āpo jyotiṣi tadbrajet /AP_367.024ab/
vāyau vāyuś ca khe khañca ahaṅkāre layaṃ sa ca
mahāttatve mahāntañca prakṛtirgrasate dvija /AP_367.025ab/
vyaktāvyaktā ca prakṛtirvyaktasyāvyaktake layaḥ
pumāne kākṣaraḥ śuddhaḥ so 'pyaṃśaḥ paramātmanaḥ /AP_367.026ab/
prakṛtiḥ puruṣaś caitau līyete paramātmani
na santi yatra sarveśe nāmajātyādikalpanāḥ /AP_367.027ab/
sattāmātrātmake jñeye jñānātmanyātmahaḥ pare
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0