Agni Purana · Chapter 362

:e ity āgneye mahāpurāṇe nānārthavargā
namaikaṣaṣṭyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
% chapter {362}
:ś atha dviṣaṣṭyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
bhūmivanauṣadhyādivargāḥ
agnir uvāca
vakṣye bhūpurādrivanauṣadhisiṃhādinargakān /AP_362.001ab/
bhūranantā kakṣamā dhātrī kṣmāpyākuḥ syāddharitryapi

mṛnmṛttikā praśastā tu mṛtsā mṛtsnā ca mṛttikā /AP_362.002ab/
jagattrapiṣṭapaṃ lokaṃ bhuvanaṃ jagatī samā

ayanaṃ vartma mārgādhvapanthānaḥ padavī sṛtiḥ /AP_362.003ab/
saraṇiḥ paddhattiḥ padyā vartanyekapadīti ca

pūḥ strī purīnagaryau vā pāttanaṃ puṭabhedanam /AP_362.004ab/
sthānīyaṃ nigamo 'nyattu yanmūlanagarātpuram

tacchākhānagaraṃ veśo veśyājanasamāśrayaḥ /AP_362.005ab/
āpaṇastu niṣadyāyāṃ vipaṇiḥ paṇyavīthikā

rathyā pratolī viśikhā syāccayo vapramastriyāṃ /AP_362.006ab/
prākāro varaṇaḥ śālaḥ prācīraṃ prāntato vṛtiḥ

:p 280
bhittiḥ strī kuhyameḍūkaṃ yadantarnastakīkasaṃ /AP_362.007ab/
vāsaḥ kūṭo dvayoḥ śālā sabhā sañjavanantvidam

catuḥśālaṃ munīnāntu parṇaśāloṭajo 'striyāṃ /AP_362.008ab/
caityamāyatanantulye vājiśālā tu mandurā

harmyādi dhanināṃ vāsaḥprāsādo devabhūbhujāṃ /AP_362.009ab/
strī dvārdvāraṃ pratīhāraḥ syādvitardistu vedikā

kapotapālikāyantu viṭaṅkaṃ puṃ napuṃsakaṃ /AP_362.010ab/
kavāṭamavarantulye niḥśreṇistvadhirohiṇī

sammārjanī śodhanī syāt saṅkaro 'vakaras tathā /AP_362.011ab/
adrigotrigirigrāvā gahanaṃ kānanaṃ vanaṃ

ārāmaḥ syādupavanaṃ kṛtrimaṃ vanameva yat /AP_362.012ab/
syādetadeva pramadavanamantaḥpurocitaṃ

vīthyālirāvaliḥ paṅktiśreṇīlekhāstu rājayaḥ /AP_362.013ab/
vānaspatyaḥ phalaiḥ puṣpāttairapuṣpādvanaspatiḥ(?)

oṣadhyaḥ phalapākāntāḥ palāśī drudrumāgamāḥ /AP_362.014ab/
sthāṇu vā nā dhruvaḥ śaṅkuḥ praphullotphullasaṃsphuṭāḥ

palāśaṃ chadanaṃ parṇamidhmamedhaḥ samit striyāṃ /AP_362.015ab/
bodhidrumaś caladalo dadhitthagrāhimanmathāḥ

tasmin dadhiphalaḥ puṣpaphaladantaśaṭhāvapi /AP_362.016ab/
uḍumbare hemadugdhaḥ kovidāre dvipatrakaḥ

saptaparṇo viśālatvak kṛtamālaṃ suvarṇakaḥ /AP_362.017ab/
ārevatavyādhighātasampākacaturaṅgulāḥ

syājjambīre dantaśaṭho varuṇe tiktaśāvakaḥ /AP_362.018ab/
:p 281
putrāge puruṣastuṅgaḥ keśaro devavallabhaḥ

pāribhadre nimbatarurmandāraḥ pārijātakaḥ /AP_362.019ab/
vañjulaścitrakṛccātha dvau pītanakapītanau

āmrātake madhūke tu guḍapuṣpamadhudrumau /AP_362.020ab/
pīlau guḍaphalaḥ sraṃsī nādeyī cāmbuvetasaḥ

śobhāñjane śigrutīkṣṇagandhakākṣīramocakāḥ /AP_362.021ab/
rakto 'sau madhuśigruḥ syādariṣṭaḥ pheṇilaḥ samau

gālavaḥśāvaro lodhrastirīṭastilvamārjanau /AP_362.022ab/
śeluḥ śleṣmātakaḥ śīta uddālo bahuvārakaḥ

vaikaṅkataḥ śruvāvṛkṣo granthilo vyāghrapādapi /AP_362.023ab/
tindukaḥ sphūrjakaḥ kālo nādeyī bhūmijambukaḥ

kākatindau pīlukaḥ syāt pāṭalirmokṣamuṣkakau /AP_362.024ab/
kramukaḥ paṭṭikākhyaḥ syātkumbhī kaiṭaryakaṭphale

vīravṛkṣo 'ruṣkaro 'gnimukhī bhallātakīṃ triṣu /AP_362.025ab/
savarjakāsanajīvāś ca pītasāle 'tha mālake

sarjāśvakarṇau vīrendrau indradruḥ kakubho 'rjunaḥ /AP_362.026ab/
iṅgudī tāpasatarurmocā śālmalireva ca

ciravilvo naktamālaḥ karajaś ca karañjake /AP_362.027ab/
prakīryaḥ pūtikarajo markaṭyaṅgāravallarī

rohī rohitakaḥ plīhaśatrurdāḍimapuṣpakaḥ /AP_362.028ab/
gāyatrī bālatanayaḥ khadiro dantadhāvanaḥ

arimedo viṭkhadire kadaraḥ khadire site /AP_362.029ab/
pañcāṅgulo vardhamānaś cañcurgandharvahastakaḥ

:p 282
piṇḍītako maruvakaḥ pītadāru ca dāru ca /AP_362.030ab/
devadāruḥ pūtikāṣṭhaṃ śyāmā tu mahilāhvayā

latā govandanī gundā priyaṅguḥ phalinī phalī /AP_362.031ab/
maṇḍūkaparṇapatrorṇanaṭakaṭvaṅgaṭuṇṭukāḥ

śyonākaśukanāsarkṣadīrghavṛntakuṭannaṭāḥ /AP_362.032ab/
pītadruḥ saralaścātha niculo 'mbuja ijjalaḥ

kākoḍumbarikā phalgurariṣṭaḥ picumardakaḥ /AP_362.033ab/
sarvatobhadrako nimbe śirīṣastu kapītanaḥ

vakulo vañjulaḥ proktaḥ picchilāguruśiṃśapāḥ /AP_362.034ab/
jayā jayantī tarkārī kaṇikā gaṇikārikā

āparṇamagnamanthaḥ syādvatsako girimallikā /AP_362.035ab/
kālaskandhastamālaḥ syāt taṇḍulīyo 'lpamāriṣaḥ

sindhuvārastu nirguṇḍī saivāsphotā vanodbhavā /AP_362.036ab/
gaṇikā yūthikāmbaṣṭhā saptalā navamālikā

atimuktaḥ puṇḍrakaḥ syātkumārī taraṇiḥ sahā /AP_362.037ab/
tatra śoṇe kuruvakastatra pīte kuruṇṭakaḥ

nīlā jhiṇṭī dvayorvāṇā bhiṇṭī sairīyakas tathā /AP_362.038ab/
tasminrakte kuruvakaḥ pīte sahacarī dvayoḥ

dhustūraḥ kitavo dhūrto rucako mātulaṅgake /AP_362.039ab/
samīraṇo maruvakaḥ prasthapuṣpaḥ phaṇijjhakaḥ

kuṭherakastu parṇāse 'thāsphoto vasukārkake /AP_362.040ab/
śivamallī pāśupato vṛndā vṛkṣādanī tathā

jīvantikā vṛkṣaruhā guḍūcī tantrikāmṛtā /AP_362.041ab/
:p 283
somavallī madhurṇī mūrvā tu moraṭī tathā

madhulikā madhuśreṇī gokarṇī pīluparṇyapi /AP_362.042ab/
pāṭhāmbaṣṭhā viddhakarṇī prācīnā vanatiktikā

kaṭuḥ kaṭumbharā cātha cakrāṅgī śakulādanī /AP_362.043ab/
ātmaguptā prāvṛṣāyī kapikacchuś ca markaṭī

apāmārgaḥ śaikharikaḥ pratyakparṇī mayūrakaḥ /AP_362.044ab/
phañjikā brāhmaṇī bhārgī dravanti śambarī vṛṣā

maṇḍūkaparṇī bhaṇḍīrī samaṅgā kālameṣikā /AP_362.045ab/
rodanī kacchurānantā samudrāntā durālabhā

pṛśniparṇī pṛthakparṇī kalaśirdhāvanirguhā /AP_362.046ab/
nidigdhikā spṛśī vyāghrī kṣudrā dusparśayā saha

avalgujaḥ somarājī suvalliḥ somavallikā /AP_362.047ab/
kālameṣī kṛṣṇaphalā vakucī pūtiphaly api

kaṇoṣaṇopakulyā syācchreyasī gajapippalī /AP_362.048ab/
cavyantu cavikā kākaciñcī guñje tu kṛṣṇalā

viśvā viṣā prativiṣā vanaśṛṅgāṭagokṣurau /AP_362.049ab/
nārāyaṇī śatamūlī kāleyakaharidravaḥ

dārvī pacampacā dāru śuklā haimavatī vacā /AP_362.050ab/
vacogragandhā ṣaḍgranthā golomī śataparvikā

āsphotā girikarṇī syāt siṃhāsyo vāsako vṛṣaḥ /AP_362.051ab/
miśī madhurikācchatrā kokilākṣekṣurakṣurā

viḍaṅgo 'strī kṛmighnaḥ syāt vajradrusnuksnuhī sudhā /AP_362.052ab/
mṛdvīkā gostanī drākṣā valā vāṭyālakas tathā

:p 284
kālā masūravidalā tripuṭā trivṛtā trivṛt /AP_362.053ab/
madhukaṃ klītakaṃ yaṣṭimadhukā madhuyaṣṭikā

vidārī kṣīraśuklekṣugandhā kroṣṭrī ca yā sitā /AP_362.054ab/
gopī śyāmā śārivā syādanantotpalaśārivā

mocā rambhā ca kadalī bhaṇṭākī duṣpradharṣiṇī /AP_362.055ab/
sthirā dhruvā sālaparṇī śṛṅgī tu vṛṣabho vṛṣaḥ

gāṅgerukī nāgabalā muṣalī tālamūlikā /AP_362.056ab/
jyotsnī paṭolikā jālī ajaśṛṅgī viṣāṇikā

syāllāṅgalikyagniśikhā tāmbūlī nāgavallyapi /AP_362.057ab/
hareṇū reṇukā kauntī hrīvero divyanāgaraṃ

kālānusāryavṛddhāśmapuṣpaśītaśivāni tu /AP_362.058ab/
śaileyaṃ tālaparṇī tu daityā gandhakuṭī murā

granthiparṇaṃ śukaṃ varhi valā tu tripuṭā truṭiḥ /AP_362.059ab/
śivā tāmalakī cātha hanurhaṭṭavilāsinī

kuṭaṃ naṭaṃ daśapuraṃ vāneyaṃ paripelavam /AP_362.060ab/
tapasvanī jaṭāmāṃsī pṛkkā devī latā laśūḥ

karcurako drāviḍako gandhamūlī śaṭhī smṛtā /AP_362.061ab/
syaddṛkṣagandhā chagalāntrā vegī vṛddhadārakaḥ

tuṇḍikerī raktaphalā vimbikā pīluparṇy api /AP_362.062ab/
cāṅgerī cukrikāmbaṣṭā svarṇakṣīrī himāvatī

sahasravedhī cukro 'mlavetasaḥ śatavedhyapi /AP_362.063ab/
jīvantī jīvanī jīvā bhūminimvaḥ kirātakaḥ

kūrcaśīrṣo madhukaraś candraḥ kapivṛkas tathā /AP_362.064ab/
:p 285
dadrughnaḥ syādeḍagajo varṣābhūḥ śīthahāniṇī

kunandatī nikumbhastrā(1) yamānī vārṣikā tathā /AP_362.065ab/
laśunaṅgṛñcanāriṣṭamahākandarasonakāḥ

vārāhī vadarā gṛṣṭiḥ kākamācī tu vāyasī /AP_362.066ab/
śatapuṣpā sitacchatrāticchatrā madhurā misiḥ

avākpuṣpī kāravī ca saraṇā tu prasāraṇī /AP_362.067ab/
kaṭambharā bhadravalā karvūraś ca śaṭī hy atha

paṭolaḥ kulakastiktaḥ kāravellaḥ kaṭillakaḥ /AP_362.068ab/
kuṣmāṇḍakastu karkārurirvāruḥ karkaṭī striyau

ikṣvākuḥ kaṭutumbī syādviśālā tvindravāruṇī /AP_362.069ab/
arśeghnaḥ śūraṇaḥ kando mustakaḥ kuruvindakaḥ

vaṃśe tvaksārakarmāraveṇumaskaratejanāḥ /AP_362.070ab/
chatrāticchatrapālaghnau mālātṛṇakabhūstṛṇe

tṛṇarājāhvayastālo ghoṇṭā kramukapugakau /AP_362.071ab/
śārdūladvīpinau vyaghre haryakṣaḥ keśarī hariḥ

kolaḥ pautrī varāhaḥ syāt koka īhāmṛgo vṛkaḥ /AP_362.072ab/
lūtorṇanābhau tu samau tantuvāyaś ca markaṭe

vṛścikaḥ śūkakīṭaḥ syātsāraṅgastokakau samau /AP_362.073ab/
kṛkavākustāmracūḍaḥ pikaḥ kokila ity api

kake tu karaṭāriṣṭau vakaḥ kahva udāhṛtaḥ /AP_362.074ab/
kokaś cakraś cakravāko kādambaḥ kalahaṃsakaḥ

pataṅgikā puttikā syātsaraghā madhumakṣikā /AP_362.075ab/
:n
1 sakuladantī nirdaṃṣṭreti kha..
:p 286
dvirephapuṣpaliḍbhṛṅgaṣaṭpadabhramarā.alayaḥ

kekī śikhyasya vākkekā śakuntiśakunidvijāḥ /AP_362.076ab/
strī pakṣatiḥ pakṣamūlañcañcustoṭirubhe striyau

gatiruḍḍinasaṇḍīnau kulāyo nīḍamastriyāṃ /AP_362.077ab/
peśī koṣo dvihīne 'ṇḍaṃ pṛthukaḥ śāvakaḥ śiśuḥ

potaḥ pāko 'rbhako ḍimbhaḥ sandohavyūhako gaṇaḥ /AP_362.078ab/
stomaughanikaravrātā nikurambaṃ kadambakaṃ /AP_362.078cd/
saṅghātasañcayau vṛndaṃ puñjarāśī tu kūṭakaṃ