Agni Purana · Chapter 292
:e ity āgneye mahāpurāṇe śāntyāyurvedo
nāmaikanavatyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
% chapter {292}
:ś atha dvinavatyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
mantraparibhāṣā
agnir uvāca
mantravidyāhariṃ vakṣye bhuktimuktipradaṃ śṛṇu /AP_292.001ab/
viṃśatyarṇādhikā mantrā mālāmantrāḥ smṛtā dvija
daśākṣarādhikā mantrāstadarvāgvījasaṃjñitāḥ /AP_292.002ab/
vardhakye siddhidā hy ete mālāmantrāstu yauvena
pañcākṣarādhikā mantrāḥ siddhidāḥ sarvadāpare /AP_292.003ab/
strīpuṃnapuṃsakatvena tridhāḥ syurmantrajātayaḥ
strīmantrā vahnijāyantā namontāś ca napuṃsakāḥ /AP_292.004ab/
śeṣāḥ pumāṃsaste śastā vakṣyoccāṭaviṣeṣu ca(1)
kṣudrakriyāmayadhvaṃse striyo 'nyatra(2) napuṃsakāḥ /AP_292.005ab/
mantrāvāgneyasaumyākhyau tārādyantārdvayorjapet
tārāntyāgniviyatprāyo mantra āgneya iṣyate /AP_292.006ab/
śiṣṭaḥ saumyaḥ praśastau tau karmaṇoḥ krūrasaumyayoḥ
:n
1 bandhoccāṭavaśeṣu ceti ja..
2 striyo nātreti kha..
:p 84
āgneyamantraḥ saumyaḥ syātprāyaśo 'nte namo 'nvitaḥ /AP_292.007ab/
saumyamantras tathāgneyaḥ phaṭkāreṇāntato yutaḥ
suptaḥ prabuddhamātro vā mantraḥ siddhiṃ na yacchati /AP_292.008ab/
śvāpakālo mahāvāho jāgaro dakṣiṇāvahaḥ
āgneyasya manoḥ saumyamantrasyaitadviparyayāt /AP_292.009ab/
prabodhakālaṃ jānīyādubhayorubhayorahaḥ
duṣṭarkṣarāśividveṣivarṇādīn varjayenmanūn /AP_292.010ab/
rājyalābhopakārāya prārabhyāriḥ svaraḥ kurūn
gopālakakuṭīṃ prāyāt pūrṇāmityuditā lipiḥ /AP_292.011ab/
nakṣetrekṣakramādyojyā svarāntyau revatīyujau
velā guruḥ svarāḥ śoṇaḥ karmaṇaivetibheditāḥ /AP_292.012ab/
lipyarṇā vaśiṣu jñeyā ṣaṣṭheśādīṃś ca yojayet
lipau catuṣpathasthāyāmākhyavarṇapadāntarāḥ /AP_292.013ab/
siddhāḥ sādhyā dvitīyasthāḥ susiddhā vairiṇaḥ pare
siddhādīn kalpayedevaṃ siddhātyantaguṇair api(1) /AP_292.014ab/
siddhe siddho japāt sādhyo japapūjāhutādinā(2)
susiddho dhyānamātreṇa sādhakaṃ nāśayedariḥ /AP_292.015ab/
duṣṭārṇapracuro yaḥ syānmantraḥ sarvavininditaḥ
praviśya vidhivaddīkṣāmabhiṣekāvasānikām /AP_292.016ab/
śrutvā tantraṃ guror labdhaṃ sādhayedīpsitaṃ manum
dhīro dakṣaḥ śucirbhakto japadhyānāditatparaḥ /AP_292.017ab/
:n
1 siddhadyantadalair apīti ja..
2 japapūrṇāhutādineti kha..
:p 85
siddhastapasvī kuśalastantrajñaḥ satyabhāṣaṇaḥ
nigrahānugrahe śakto gururityabhidhīyate /AP_292.018ab/
śānto dāntaḥ paṭuścīrṇabrahmacaryo haviṣyabhuk
kurvannācāryaśuśrūṣāṃ siddhotsāhī sa śiṣyakaḥ /AP_292.019ab/
sa tūpadeśyaḥ putraś ca vinayī vasudas tathā
mantrandadyāt susiddhau tu sahasraṃ deśikaṃ japet /AP_292.020ab/
yadṛcchayā śrutaṃ mantraṃ chalenātha balena vā
patre sthitañca gāthāñca janayedyadyanarthakam /AP_292.021ab/
mantraṃ yaḥ sādhayedekaṃ japahomārcanādibhiḥ
kriyābhirbhūribhistasya sidhyante svalpasādhanāt /AP_292.022ab/
samyaksiddhaikamantrasya nāsādhyamiha kiñcana
bahumantravataḥ puṃsaḥ kā kathā śiva eva saḥ /AP_292.023ab/
daśalakṣajapādeka varṇo mantraḥ prasidhyati
varṇavṛddhyā japahrāsastenānyeṣāṃ samūhayet /AP_292.024ab/
vījāddvitriguṇānmantrānmālāmantre japakriyā
saṅkhyānuktau śataṃ sāṣṭaṃ sahasraṃ vā japādiṣu /AP_292.025ab/
japāddaśāṃśaṃ sarvatra sābhiśekaṃ hutaṃ viduḥ
dravyānuktau ghṛtaṃ home japo 'śaktasya sarvataḥ /AP_292.026ab/
mūlamantrāddaśāṃśaḥ syādaṅgādīnāṃ japādikam
japātsaśaktimantrasya kāmadā mantradevatāḥ /AP_292.027ab/
sādhakasya bhavet tṛptā dhyānahomārcanādinā
uccairjapādviśiṣṭaḥ syādupāṃśurdaśabhirguṇaiḥ /AP_292.028ab/
jihvājape śataguṇaḥ sahasro mānasaḥ smṛtaḥ
:p 86
prāṅmukho 'vāṅmukho vāpi mantrakarma samārabhet /AP_292.029ab/
praṇavādyāḥ sarvamantrā vāgyato vihitāśanaḥ
āsīnastu japenmantrāndevatācāryatulyadṛk /AP_292.030ab/
kuṭīviviktā deśāḥ syurdevālayanadīhradāḥ
siddhau yavāgūpūpair vā payo bhakṣyaṃ haviṣyakam /AP_292.031ab/
mantrasya devatā tāvat(1) tithivāreṣu vai japet
kṛṣṇāṣṭamīcaturdaśyorgrahaṇādau ca sādhakaḥ /AP_292.032ab/
dasro yamo 'nalo dhātā śaśī rudro gururditiḥ
sarpāḥ pitaro 'tha bhago 'ryamā śotetaradyutiḥ /AP_292.033ab/
tvaṣṭā maruta indrāgnī mitrendrau nirṛtirjalam
viśvedevā hṛṣīkeśo vāyavaḥ salilādhipaḥ /AP_292.034ab/
ajaikapādahirvradhnaḥ pūṣāśvinyādidevatāḥ
agnidasrāvumā nighno nāgaś candro divākaraḥ /AP_292.035ab/
mātṛdurgā diśāmīśaḥ kṛṣṇo vaivasvataḥ śivaḥ
pañcadaśyāḥ śaśāṅkastu pitarastithidevatāḥ /AP_292.036ab/
haro durgā gururviṣṇurbrahmā lakṣmīrdhaneśvaraḥ
ete suryādivāreśā lipinyāso 'tha kathyate /AP_292.037ab/
keśānteṣu ca vṛtteṣu cakṣuṣoḥ śravaṇadvaye
nāsāgaṇḍauṣṭhadantānāṃ dve dve mūrdhasyayoḥ kramāt /AP_292.038ab/
varṇān pañcasuvargānāṃ(2) bāhucaraṇasandhiṣu
pārśvayoḥ pṛṣṭhato nābhau hṛdaye ca kramānnyaset /AP_292.039ab/
:n
1 tareti kha..
2 pañcasvaravargāṇāmiti kha..
:p 87
yādīṃś ca hṛdaye nyasyedeṣāṃ syuḥ saptadhātavaḥ
tvagasṛṅmāṃsakasnāyumedomajjāśukrāṇi dhātavaḥ /AP_292.040ab/
vasāḥ payo vāsako likhyante caiva lipīśvarāḥ
śrīkaṇṭho 'nantasūkṣmau ca trimūrtiramareśvaraḥ /AP_292.041ab/
agnīśo bhāvabhūtiś ca tithīśaḥ sthānuko haraḥ
daṇḍīśo bhautikaḥ sadyojātaścānugraheśvaraḥ /AP_292.042ab/
akrūraś ca mahāsenaḥ śaraṇyā devatā amūḥ
tataḥ krodhīśattaṇḍau ca pañcāntakaśivottamau /AP_292.043ab/
tathaiva rudrakūrmau ca trinetrau caturānanaḥ
ajeśaḥ śarmasoneśau tathā lāṅgalidārukau /AP_292.044ab/
ardhanārīśvaraścomā kāntaścāṣāḍhidaṇḍinau
atrirmonaś ca meṣaś ca lohitaś ca śikhī tathā /AP_292.045ab/
chagalaṇḍadviraṇḍau dvau samahākālavālinau
bhujaṅgaś ca pinākī ca khaḍgīśaś ca vakaḥ punaḥ /AP_292.046ab/
śveto bhṛgurlaguḍīśākṣaś ca sambartakaḥ smṛtaḥ
rudrātmaśaktān likhyādīn namontān vinyaset kramāt /AP_292.047ab/
aṅgāni vinyasetsarve mantrāḥ sāṅgāstu siddhidāḥ
hṛllekhāvyomasapūrvāṇyetānyaṅgāni vinyaset /AP_292.048ab/
hṛdādīnyaṅgamantrāntair yo japeddhṛdaye namaḥ
svāhā śirasyatha vaṣaṭśikhāyāṃ kavace c hūṃ /AP_292.049ab/
vauṣat netre 'strāya phaṭasyāt pañcāṅgaṃ netravarjitam
niraṅgasyātmanā cāṅgaṃ nyasyemānniyutaṃ japet /AP_292.050ab/
kramābhyāṃ devīṃ vāgīśīṃ yathoktāṃstu tilān hunet
:p 88
lipidevī sākṣasūtrakumbhapustakapadmadhṛk /AP_292.051ab/
kavitvādi prayaccheta karmādau siddhaye nyaset /AP_292.051cd/
niṣkavirnirmalaḥ sarve mantrāḥsidhyanti mātṛbhiḥ
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0