Agni Purana · Chapter 286
:e ity āgneye mahāpurāṇe kalpasāgaro nāma
pañcāśītyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
:p 60
% chapter {286}
:ś atha ṣaḍaśītyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
gajacikitsā
pālakāpya uvāca(1)
gajalakṣma cikitsāñca lomapāda yadāmi te /AP_286.001ab/
dīrghahastā mahocchvāsāḥ prasastāste mahiṣṇavaḥ
viṃśatyaṣṭādaśanakhāḥ śītakālamadāś ca ye /AP_286.002ab/
dakṣiṇañconnatandantaṃ vṛṃhitaṃ jaladopamaṃ
karṇaur ca vipūlau yeṣāṃ sūkṣmavindvanvitatvacau /AP_286.003ab/
te dhāryā na tathā dhāryā vāmanā ye ca saṅkuśāḥ(2)
hastinyaḥ pārśvagarbhiṇyo ca mūḍhā mataṅgajāḥ /AP_286.004ab/
varṇaṃ satvaṃ balaṃ rūpaṃ kāntiḥ saṃhananañjavaḥ
saptasthito gajaścedṛk saṅgrāmerīñjayetsa ca /AP_286.005ab/
kuñjarāḥ paramā śobhā śivirasya balasya ca
āyattaṃ kuñjaraiś caiva vijayaṃ pṛthivīkṣitāṃ /AP_286.006ab/
pākaleṣu ca sarveṣu kartavyamanuvāsanaṃ
ghṛtatailaparīpākaṃ sthānaṃ vātavivarjitaṃ /AP_286.007ab/
skandheṣu ca kriyā karyā tathā pālakavannṛpāḥ
gomūtraṃ pāṇḍurogeṣu rajanībhyāṃ ghṛtandvija /AP_286.008ab/
ānāhe tailasiktasya niṣekastasya śasyate
lavaṇaiḥ pañcabhirmaśrā pratipānāya vāruṇī /AP_286.009ab/
:n
1 dhanvantariruvāceti ña..
2 mardanā iti ña..
:p 61
viḍaṅgatriphalāvyoṣasaindhavaiḥ kavalān kṛtān
mūrchāsu bhojayennāgaṃ kṣaudrantoyañca pāyayet /AP_286.010ab/
agyaṅgaḥ śirasaḥ śūle nasyañcaiva praśasyate
nāgānāṃ snehapuṭakaḥ pādarogānupakramet /AP_286.011ab/
paścāt kalkakaṣāyeṇa śodhanañca vidhīyate
śikhitittirilāvānāṃ pippalīmaricānvitaiḥ /AP_286.012ab/
rasaiḥ sambhojayennagaṃ vepathuryasya jāyate
bālabilvaṃ tathā lodhraṃ dhātakī sitayā saha /AP_286.013ab/
atīsāravināśāya piṇḍīṃ bhuñjīta kuñjaraḥ
nasyaṃ karagrahe deyaṃ ghṛtaṃ layaṇasaṃyutam /AP_286.014ab/
māgadhīnāgarājājīyavāgūrmustasādhitā
utkarṇake tu dātavyā vārāhañca tathā rasam /AP_286.015ab/
daśamūlakulatthāmlakākamācīvipācitam
tailamūṣaṇasaṃyuktaṃ galagrahagadāpaham /AP_286.016ab/
aṣṭabhirlavaṇaiḥ piṣṭhaiḥ prasannāḥ pāyayedghṛtam
mūtrabhaṅge 'tha vā vījaṃ kvathitaṃ trapūṣasya ca /AP_286.017ab/
tvagdoṣeṣu pivennimbaṃ vṛṣaṃ vā kvathitaṃ dvipaḥ
gavāṃ mūtraṃ viḍaṅgāni kṛmikoṣṭheṣu śasyate /AP_286.018ab/
śṛṅgaverakaṇādrākṣāśarkarābhiḥ śṛtaṃ payaḥ
kṣatakṣayakaraṃ pānaṃ tathā māṃsarasaḥ śubhaḥ /AP_286.019ab/
mudgodanaṃ vyoṣayutamarucau tu praśasyate
trivṛdvyoṣāgnidantyarkaśyāmākṣīrebhapippalī /AP_286.020ab/
etair gulmaharaḥ snehaḥ kṛtaś caiva tathāparaḥ
:p 62
bhedanadrāvaṇābhyaṅgasnehapānānuvāsanaiḥ /AP_286.021ab/
sarvāneva samutpannan vidravān samupāharet
yaṣṭikaṃ mudgasūpena(1) śāradena tathā pivet /AP_286.022ab/
bālabilvais tathā lepaḥ phaṭurogeṣu śasyate
viḍaṅgendrayavau hiṅgu saralaṃ rajanīdvayam /AP_286.023ab/
pūrvāhṇe pāyayet piṇḍān sarvaśūlopaśāntaye
pradhānabhojane teṣāṃ yaṣṭikavrīhiśālayaḥ /AP_286.024ab/
madhyamau yavagodhūmau śeṣā dantini cādhamāḥ
yavaś caiva tathaivekṣurnāgānāṃ balavardhanaḥ /AP_286.025ab/
nāgānāṃ yavasaṃ śuṣkaṃ tathā dhātuprakopaṇaṃ
madakṣiṇasya nāgasya payaḥpānaṃ praśasyate /AP_286.026ab/
dīpanīyais tathā dravyaiḥ śṛto māṃsarasaḥ śubhaḥ
vāyasaḥ kukkuraścobhau kākolūkakulo hariḥ /AP_286.027ab/
bhavet kṣaudreṇa saṃyuktaḥ piṇḍo yuddhe mahāpadi(2)
kaṭumatsyaviḍaṅgāni kṣāraḥ koṣātakī payaḥ /AP_286.028ab/
haridrā ceti dhūpoyaṃ kuñjarasya jayāvahaḥ
pippalītaṇḍulāstailaṃ mādhvīkaṃ mākṣikam tathā /AP_286.029ab/
netrayoḥ pariṣekoyaṃ dīpanīyaḥ praśasyate
pūrīṣañcaṭakāyāś ca tathā pārāvatasya ca /AP_286.030ab/
kṣīravṛkṣakarīṣāś ca(3) prasannayeṣṭamañjanaṃ
:n
1 mudgyūṣeṇeti ja.. , ña.. ca
2 madāya hīti ña..
3 kṣīravṛkṣakarīrāśceti ña..
:p 63
anenāñjitanetrastu karoti kadanaṃ raṇe /AP_286.031ab/
utpalāni ca nīlāni sustantagarameva ca
taṇḍulodakapiṣṭāni netranirvāpanaṃ param /AP_286.032ab/
nakhavṛddhau nakhacchedastailasekaś ca māsyapi
śayyāsthānaṃ bhaveccāsya karīṣaiḥ pāṃśubhis tathā /AP_286.033ab/
śarannidāghayoḥ sekaḥ sarpiṣā ca tatheṣyate
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0