Language

ENहिગુ
Scripture Library

Agni Purana · Chapter 284

284.001

:e ity āgneye mahāpurāṇe mantrarūpauṣadhakathanaṃ nāma
tryaśītyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
% chapter {284}
:ś atha caturaśītyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
mṛtasañjīvanīkarasiddhayogaḥ
dhanvantarir uvāca
siddhayogān punarvakṣe mṛtasañjīvanīkarān/AP_284.001ab/
ātreyabhāṣitān divyān sarvavyādhivimardanān(3)

284.002

ātreya uvāca
vilvādipañcamūlasya kvāthaḥ syādvātike jvare /AP_284.002ab/
pāvanaṃ pippalīmūlaṃ guḍūcī viṣvajo 'tha vā

284.003

:n
1 vīrakārye iti kha..
2 ekanāmātha sarthakamiti kha.. , ña.. ca
3 sarvavyādhivināśakāniti kha..
:p 50
āmalakyabhayā kṛṣṇa vahniḥ sarvajvarāntakaḥ /AP_284.003ab/
vilvāgnimanthaśyonākakāśmaryaḥ pārlā sthirā

284.004

trikaṇṭakaṃ pṛśnaparṇī vṛhatī kaṇṭakārikāḥ /AP_284.004ab/
jvarāvipākapārśvārtikāśanut kuśamūlakam

284.005

guḍūcī parpaṭī mustaṃ kirātaṃ viśvabheṣajam /AP_284.005ab/
vātapittajvare deyaṃ pañcabhadramidaṃ smṛtam

284.006

trivṛdviśālakaṭukātriphalāragbadhaiḥ kṛtaḥ /AP_284.006ab/
sṃskāro bhedanakvāthaḥ peyaḥ sarvajvarāpahaḥ

284.007

devadārubalāvāsātriphalāvyopapadmakaiḥ(1) /AP_284.007ab/
saviḍaṅgaiḥ sitātulyaṃ taccurṇaṃ pañcakāśajit

284.008

daśamūlīśaṭīrāsnāpippalībilvapauṣkaraiḥ /AP_284.008ab/
śṛṅgītāmalakībhārgīguḍūcīnāgavallibhiḥ

284.009

yavāgraṃ vidhinā siddhaṃ kaśāyaṃ vā pivennaraḥ /AP_284.009ab/
kāśahṛdgrahaṇīpārśvahikvāśvāsapraśāntaye

284.010

madhukaṃ madhunā yuktaṃ vippalīṃ śarkarānvitāṃ /AP_284.010ab/
nāgaraṃ guḍasaṃyuktaṃ hikvāghnaṃ lāvaṇatrayam

284.011

kāravyajājīmaricaṃ drākṣā vṛkṣāmladāḍimam /AP_284.011ab/
sauvarcalaṃ guḍaṃ kṣaudraṃ sarvārocananāśanam

284.012

śṛṅgaverarasañcaiva madhunā saha pāyayet /AP_284.012ab/
aruciśvāsakāśaghnaṃ pratiśyāyakaphāntakam

284.013

vaṭaṃ śṛṅgī śilālodhradāḍimaṃ madhukaṃ madhu /AP_284.013ab/
pivet taṇḍulatoyena ccharditṛṣṇānivāraṇam

284.014

:n
1 devadārubalārāsnātriphalāvyoṣapadmakair iti kha..
:p 51
guḍucī vāsakaṃ lodhraṃ pippalīkṣaudrasaṃyutam /AP_284.014ab/
kaphānvitañjayedraktaṃ tṛṣṇākāsajvarāpaham

284.015

vāsakasya rasastadvat samadhustāmrajo rasaḥ /AP_284.015ab/
śirīṣapuṣpasurasabhāvitaṃ maricaṃ hitaṃ

284.016

sarvārtinunmasūro 'tha pittamuk taṇḍlīyakaṃ /AP_284.016ab/
nirguṇḍī śārivā śelu raṅgolaś ca(1) viṣāpahaḥ

284.017

mahauṣadhaṃ mṛtāṃ kṣudrāṃ puṣkaraṃ(2)granthikodbhavaṃ(3) /AP_284.017ab/
pivet kaṇāyutaṃ kvāthaṃ mūrchāyāñca madeṣu ca

284.018

hiṅgusaurcalavyoṣairdviplāṃśairghṛtāḍhakaṃ(?) /AP_284.018ab/
caturguṇe gavāṃ mūtre siddhamunmādanāśanaṃ

284.019

śaṅkhapuṣpīvattākuṣṭhaiḥ siddhaṃ brāhmīrasair yutaṃ /AP_284.019ab/
purāṇaṃ hantyapasmāraṃ sonmādaṃ medhyamuttamaṃ

284.020

pañcagavyaṃ ghṛtaṃ tadvat kuṣṭhanuccābhayāyutaṃ /AP_284.020ab/
paṭolatriphalānimbaguḍucīdhāvaṇīvṛṣaiḥ

284.021

sakarañjair ghṛtaṃ siddhaṃ kuṣṭhanudvajrakaṃ smṛtaṃ /AP_284.021ab/
nimbaṃ paṭolaṃ vyāghrī ca guḍūcī vāsakaṃ tathā

284.022

kuryāddaśapalān bhāgān ekaikasya sakuṭṭitān /AP_284.022ab/
jaladroṇe vipaktavyaṃ yāvatpādāvaśeṣitaṃ

284.023

ghṛtaprasthampacettena triphalāgarbhasaṃyutaṃ(4) /AP_284.023ab/
pañcatiktamiti khyātaṃ sarpiḥ kuṣṭhavināśanaṃ

284.024

aśītiṃ vātajānrogān catvāriṃśacca paittikān /AP_284.024ab/
:n
1 vaṅkolaśceti kha.. , ña.. , ca
2 puṣpakamiti ja..
3 granthilodbhavamiti kha..
4 triphalāśarkarāyutamiti kha.. , ña.. ca
:p 52
viṃśatiṃ ślaiṣmikān kāsapīnasārśovraṇādikān

284.025

hantyanyān yogarajo 'yaṃ yathārkastimiraṃ khalu /AP_284.025ab/
triphalāyāḥ kaṣāyena bhṛṅnarājarasena ca

284.026

vraṇaprakṣālanaṅkuryādupadaṃśapraśāntaye /AP_284.026ab/
paṭīladalacūrṇena dāḍimatvagrajo 'tha vā

284.027

guṇḍayecca gajenāpi(1) triphalācūrṇakena ca /AP_284.027ab/
triphalāyorajoyaṣṭhimārkavotpalamāricaiḥ

284.028

samaindhavaiḥ pacettailamabhyaṅgācchardikāpahaṃ /AP_284.028ab/
sakṣīrān mārkavarasān dviprasthamadhukotpalaiḥ

284.029

pacettu tailakuḍavaṃ tannasyaṃ palitāpahaṃ /AP_284.029ab/
nimbampaṭolaṃ triphalā guḍūcī svadiraṃ vṛṣaṃ

284.030

bhūnimbapāṭhātriphalāguḍūcīraktacandanaṃ /AP_284.030ab/
yogadvayaṃ jvaraṃ hanti kuṣṭhavisphoṭakādikaṃ

284.031

paṭolāmṛtabhūnimbavāsāriṣṭakaparpaṭaiḥ /AP_284.031ab/
khadirāntayutaiḥ kvātho visphoṭajvaraśāntikṛt

284.032

daśamūlī cchinnaruhā pathyā dāru punarnavā /AP_284.032ab/
jvaravidradhiśotheṣu śigruviśvajitā hitāḥ

284.033

madhūkaṃ nimbapatrāṇi lepaḥ syadvraṇaśodhanaḥ /AP_284.033ab/
triphalā khadiro dārvī nyagrodhātibalākuśāḥ

284.034

nimbamūlakapatrāṇāṃ kaṣāyāḥ śodhane hitāḥ /AP_284.034ab/
karañjāriṣṭanirguṇḍīraso hanyādvraṇakramīn

284.035

:n
1 guṇḍayennagajenāpīti kha.. , ña.. ca
:p 53
dhātakicandanabalāsamaṅgāmadhukotpalaiḥ /AP_284.035ab/
dārvīmedonvitair lepaḥ samarpirvraṇaropaṇaḥ

284.036

guggulutriphalāvyoṣasamāṃrśair ghṛtayogataḥ /AP_284.036ab/
nāḍī duṣṭavraṇaṃ śūlambhagandaramukhaṃ haret

284.037

haritakīṃ mūtrasiddhāṃ satailalavaṇānvitāṃ /AP_284.037ab/
prātaḥ prātaś ca seveta kaphavātāmayāpahāṃ(1)

284.038

trikaṭutriphalākvāthaṃ(2) sakṣāralavaṇaṃ pivet /AP_284.038ab/
kaphavātātmakeṣveva virekaḥ kaphavṛddhinut

284.039

pappalīpippalīmūlavacācitrakanāgaraiḥ /AP_284.039ab/
kvāthitaṃ vā pivetpeyamāmavātavināśanaṃ

284.040

rāsnāṃ guḍucīmeraṇḍadevadārumahauṣadhaṃ /AP_284.040ab/
pivet sarvāṅgike vāte sāme sandhyasthimajjage

284.041

daśamūlakaśāyaṃ vā piveddhā nāgarāmbhasā /AP_284.041ab/
śuṇṭhīgokṣurakakvāthaḥ prātaḥ prātir niṣevitaḥ

284.042

sāmavātakaṭīśūlapācano rukpraṇāśanaḥ /AP_284.042ab/
samūlapatraśākhāyāḥ prasāraṇyāś ca tailakaṃ

284.043

guḍucyāḥ surasaḥ kalkaḥ cūrṇaṃ vā kvāthameva ca /AP_284.043ab/
prabhūtakālamāsevya mucyate vātaśoṇitāt

284.044

pippalī vardhamānaṃ vā sevyaṃ pathyā guḍena vā /AP_284.044ab/
paṭolatriphalātīvrakaṭukāsṛtasādhitaṃ(3)

284.045

pakvaṃ pītvā jayatyāśu sadāhaṃ vātaśoṇitaṃ /AP_284.045ab/
:n
1 kaphavātavināśinīmiti ja..
2 trikaṭutriphalākuṣṭhamiti ña..
3 paṭolatriphalābhirukaṭukāmṛtasādhitamiti kha.. , cha.. , ña.. ca
:p 54
guggulaṃ koṣṇaśīte(1) tu guḍucī triphalāmbhasā

284.046

balāpunar navair aṇḍavṛhatīdvayagokṣuraiḥ /AP_284.046ab/
sahiṅgu lavanaiḥ pītaṃ sadyo vātarujāpahaṃ

284.047

kārṣikaṃ pippalīmūlaṃ pañcaiva lavaṇāni ca /AP_284.047ab/
pippalī citrakaṃ śuṇṭhī triphalā trivṛtā vacā

284.048

dvau kṣārau śādvalā dantī svarṇakṣīrī viṣāṇikā /AP_284.048ab/
kolapramāṇāṃ guṭikāṃ pivet sauvīrakāyutāṃ

284.049

śothāvapāke trivṛtā pravṛddhe codarādike /AP_284.049ab/
kṣīraṃ śothaharaṃ dāru varṣābhūrnāgaraiḥ śubham

284.050

sekas tathārkavarṣābhūnimbakvāthena śothajit /AP_284.050ab/
vyoṣagarbhaṃ palāśasya triguṇe bhasmavāriṇi

284.051

sādhitaṃ pivataḥ sarpiḥ patatyarśo na saṃśayaḥ /AP_284.051ab/
viśvaksenāvanirguṇḍīsādhitaṃ cāpi lāvaṇaṃ

284.052

viḍaṅgānalasindhūttharāsnāgrakṣāradārubhiḥ /AP_284.052ab/
tailañcaturguṇaṃ siddhaṃ kaṭudravyaṃ jalena vā

284.053

gaṇḍamālāpahaṃ tailamabhyaṅgāt galagaṇḍanut /AP_284.053ab/
śaṭīkunāgabalayakvāthaḥ kṣīrarase yutam

284.054

payasyāpippalīvāsākalkaṃ siddhaṃ kṣaye hitam /AP_284.054ab/
vacāviḍabhayāśuṇṭhīhiṅgukuṣṭhāgnidīpyakān

284.055

dvitriṣaṭcaturekāṃśasaptapañcāśikāḥ kramāt /AP_284.055ab/
cūrṇaṃ pītaṃ hanti gulmaṃ udaraṃ śūlakāsanut

284.056

pāṭhānikumbhatrikaṭutriphalāgniṣu sādhitam /AP_284.056ab/
:n
1 ktoṣṭuśīte 'theti kha..
:p 55
mūtreṇa cūrṇaguṭikā gulmaplīhādimardanī

284.057

vāsānimbapaṭīlāni triphalā vātapittanut(1) /AP_284.057ab/
lihyāt kṣaudreṇa viḍaṅgaṃ cūrṇaṃ kṛmivināśanam

284.058

viḍaṅgasaindhavakṣāramūtrenāpi harītakī /AP_284.058ab/
śallakīvadarījambupiyālāmrārjunatvacaḥ

284.059

pītāḥ kṣīreṇa madhvaktāḥ pṛthakśīṇitavāraṇāḥ /AP_284.059ab/
vilvāmraghātakīpāṭhāśuṇṭhīmocarasāḥ samāḥ

284.060

pītā rundhantyatīsāraṃ guḍatakreṇa durjayam /AP_284.060ab/
cāṅgerīkoladadhyambunāgarakṣārasaṃyutam

284.061

ghṛtayukkvāthitaṃ peyaṃ gudaṃbhrase rujāpaham /AP_284.061ab/
viḍaṅgātiviṣāmustaṃ dārupāthākaliṅgakam

284.062

marīcena samāyuktaṃ śothātīsāranāśanam /AP_284.062ab/
śarkarāsindhuśuṇṭhībhiḥ kṛṣṇāmadhuguḍena vā

284.063

dve dve khādeddharītakyau jīvedvarṣaśataṃ sukhī /AP_284.063ab/
triphalā pippalīyuktā samdhvājyā tathaiva sā

284.064

cūrnamāmalakaṃ tena surasena tu bhavitam /AP_284.064ab/
madhvājyaśarkarāyuktaṃ liḍhvā strīśaḥ payaḥ pivet

284.065

māsapippaliśālīnāṃ yavagodhūmayos tathā /AP_284.065ab/
cūrṇabhāgaiḥ samāṃśaiś ca pacet pippalīkāṃ śubhāṃ

284.066

tāṃ bhakṣayitvā ca pivet śarkarāmadhuraṃ payaḥ /AP_284.066ab/
navaś caṭakavajjambhed daśavārān striyaṃ dhruvam

284.067

samaṅgādhātakīpuṣpalodhranīlotpalāni ca /AP_284.067ab/
:n
1 tripalā cāmlapittanuditi kha.. , ña.. ca
:p 56
etat kṣīrena dātavyaṃ strīṇāṃ pradaranaśanaṃ

284.068

vījaṅkauraṇṭakañcāpi madhukaṃ śvetacandanaṃ /AP_284.068ab/
padmotpalasya mūlāni madhukaṃ śarkarātilān

284.069

dravamāṇeṣu garbheṣu garbhasyāpanamuttamaṃ /AP_284.069ab/
devadāru nabhaḥ kuṣṭhaṃ(1) naladaṃ viśvabheṣajaṃ

284.070

lepaḥ kāñcikamampaṣṭastailayuktaḥ śirortinut /AP_284.070ab/
vastrapūtaṃ kṣipet koṣṇaṃ mindhūtyaṃ karṇaśūlanut

284.071

laśunārdrakaśigrūṇāṃ kadalyā vā rasaḥpṛthak /AP_284.071ab/
balāśatāvarīrāsnāmṛtāḥ mairīyakeḥ pivet

284.072

triphalāsahitaṃ sarpistimiraghnamanuttamaṃ /AP_284.072ab/
triphalāvyoṣasindhūptyair ghṛtaṃ siddhaṃ pivennaraḥ

284.073

cākṣuṣyambhedanaṃ hṛdyaṃ(2) dīpanaṃ krapharoganut /AP_284.073ab/
nīlotpalasya kiñjalkaṃ gośakṛdrasasaṃyutaṃ

284.074

guṭikāñjanametat syāt dinarātryandhayorhitaṃ /AP_284.074ab/
yaṣṭīmadhuvacākṛṣṇāvījānāṃ kuṭajasya ca

284.075

kalkenāloḍya nimbasya kaṣāyo vamanāya saḥ /AP_284.075ab/
snigdhasvinnayavantoyaṃ pradātavyaṃ virecanam

284.076

anyathā yojitaṃ kuryāt mandāgniṃ gauravāruciṃ /AP_284.076ab/
pathyāsaindhavakṛṣṇānāṃ(3) cūrṇamuṣṇāmbunā pivet

284.077

virekaḥ sarvarogaghnaḥ śreṣṭho nārācasaṃjñakaḥ /AP_284.077ab/
:n
1 kṛṣṇamiti kha..
2 kuṣṭhamiti ña..
3 pathyāsaindhavakuṣṭhānāmiti kha..
:p 57
siddhayogā munibhyo ye ātreyeṇa pradarśitāḥ /AP_284.077cd/
sarvarogaharāḥ sarvayogāgryāḥ suśrutena hi

Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc