Language

ENहिગુ
Scripture Library

Agni Purana · Chapter 280

280.001

:e ity āgneye mahāpurāṇe sarvarogaharāṇyauṣadhāni
nāmonāśītyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
:n
tatholkānāmuṣmaṇāmadhvasevināmiti kha..
:p 38
% chapter {280}
:ś athāśītyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ ||
rasādilakṣaṇaṃ
dhanvantarir uvāca
rasādilakṣaṇaṃ vakṣye bheṣajānāṃ guṇaṃ śṛṇu /AP_280.001ab/
rasavīryavipākajño nṛpādīnrakṣayennaraḥ

280.002

rasāḥ svādvamlalavaṇāḥ somajāḥ parikīrtitāḥ /AP_280.002ab/
kaṭutiktakaṣāyāni tathāgneyā mahābhuja

280.003

tridhā vipāko dravyasya kaṭvamlalavaṇātmakaḥ /AP_280.003ab/
dvidhā vīyya samuddiṣṭamuṣṇaṃ śītaṃ tathaiva ca

280.004

anirdeśyaprabhāvaś ca oṣadhīnāṃ dvijottama /AP_280.004ab/
madhuraś ca kaṣāyaś ca tiktaś caiva tathā rasaḥ

280.005

śītavīryāḥ samuddiṣṭāḥ śeṣāstūṣṇāḥprakīrtitāḥ /AP_280.005ab/
guḍucī tatra tiktapi bhavatyuṣṇātivīryataḥ

280.006

uṣṇā kaṣāyāpi tathā pathyā bhavati mānada /AP_280.006ab/
madhuropi tathā māṃsa uṣṇa eva prakīrtitaḥ

280.007

lavaṇo madhraś caiva vipākamadhurau smṛtau /AP_280.007ab/
amloṣṇaś ca tathā proktaḥ śeṣāḥ kaṭuvipākinaḥ

280.008

vīryapāke viparyaste prabhāvāttatra niś cayaḥ /AP_280.008ab/
madhuro 'pi kaṭuḥ pāke yacca kṣaudraṃ(1) prakīrtitaṃ

280.009

kvāthayet ṣoḍaśaguṇaṃ viveddravyāccaturguṇam /AP_280.009ab/
:n
1 yavakṣaudramiti kha..
:p 39
kalpanaiṣā kaṣāyasya yatra nokto vidhirbhavet

280.010

kaṣāyantu bhavettoyaṃ snehapāke caturguṇaṃ(1) /AP_280.010ab/
dravyatulyaṃ samuddhṛtya dravyaṃ snehaṃ kṣipedbudhaḥ

280.011

tāvatpramāṇaṃ dravyasya snehapādaṃ tataḥ kṣipet /AP_280.011ab/
toyavarjantu yaddravyaṃ snehadravyaṃ tathā bhavet

280.012

saṃvartitauṣadhaḥ pākaḥ snehānāṃ parikīrtitaḥ /AP_280.012ab/
tattulyatā tu lehyasya tathā bhavati suśruta(2)

280.013

svacchamalpauṣadhaṃ kvāthaṃ kaṣāyañcoktavadbhavet /AP_280.013ab/
akṣaṃ cūrṇasya nirdiṣṭaṃ kaṣāyasya catuṣpalaṃ

280.014

madhyamaiṣā smṛtā mātrā nāsti mātrāvikalpanā /AP_280.014ab/
vayaḥ kālaṃ balaṃ vahniṃ deśaṃ dravyaṃ rujaṃ tathā

280.015

samavekṣya mahābhāga mātrāyāḥ kalpanā bhavet /AP_280.015ab/
saumyāstatra rasāḥ prāyo vijñeyā dhātuvardhanāḥ

280.016

madhurāstu viśeṣeṇa vijñeyā dhātuvardhanāḥ /AP_280.016ab/
doṣāṇāñcaiva dhātūnāṃ dravyaṃ samaguṇantu yat

280.017

tadeva vṛddhaye jñeyaṃ viparītaṃ kṣamāvaham /AP_280.017ab/
upastambhatrayaṃ proktaṃ dehe 'sminmanujottama

280.018

āhāro maithunaṃ nidrā teṣu yatnaḥ sadā bhavet /AP_280.018ab/
asevanāt sevanācca atyantaṃ nāśamāpnuyāt

280.019

kṣayasya bṛṃhaṇaṃ kāryaṃ sthuladehasya karṣaṇam /AP_280.019ab/
rakṣaṇaṃ madhyakāyasya dehabhedāstrayo matāḥ

280.020

:n
1 snehapāke ca tadguṇamiti kha..
2 tattulyatāpyasya tathā yathā bhavati suśruta iti kha..
:p 40
upakramadvayaṃ proktaṃ tarpaṇaṃ vāpyatarpaṇaṃ /AP_280.020ab/
hitāśī ca mitāśī ca jīrṇāśī ca tathā bhavet

280.021

oṣadhīnāṃ pañcavidhā tathā bhavati kalpanā /AP_280.021ab/
rasaḥ kalkaḥ śṛtaḥ śītaḥ phāṇḍaś ca manujottama

280.022

rasaś ca pīḍako jñeyaḥ kalka āloḍitād bhavet /AP_280.022ab/
kvathitaś ca śṛto jñeyaḥ śītaḥ paryuṣito niśāṃ

280.023

sadyobhiśṛtapūtaṃ yat tat phāṇṭamabhidhīyate /AP_280.023ab/
karaṇānāṃ śatañcaiva ṣaṣṭiś caivādhikā smṛtā

280.024

yo vetti sa hy ajeyaḥ sthātsambandhe vāhuśauṇḍikaḥ /AP_280.024ab/
āhāraśuddhiragnyarthamagnimūlaṃ balaṃ nṛṇāṃ

280.025

sasindhutriphalāñcādyātsurājñi abhivarṇadāṃ /AP_280.025ab/
jāṅgalañca rasaṃ sindhuyuktaṃ dadhi payaḥ kaṇāṃ

280.026

rasādhikaṃ samaṃ kuryānnaro vātādhiko 'pi vā /AP_280.026ab/
nidāghe mardanaṃ proktaṃ śiśire ca samaṃ bahu

280.027

vasante madhyamaṃ jñeyannidāghe mardanolvaṇaṃ /AP_280.027ab/
tvacantu prathamaṃ mardyamaṅgañca tadanantaraṃ

280.028

snāyurudhiradeheṣu asthi bhātīva māṃsalaṃ /AP_280.028ab/
skandhau bāhū tathaiveha tathā jaṅghe sajānunī

280.029

arivanmardayet prajño jatru vakṣaś ca pūrvavat /AP_280.029ab/
aṅgasandhiṣu sarveṣu niṣpīḍya bahulaṃ tathā

280.030

prasārayedaṅgasandhīnna ca kṣepeṇa cākramāt /AP_280.030ab/
nījīrṇe tu śramaṃ kuryānna bhuktvā pītavānnaraḥ

280.031

dinasya tu caturbhāga ūrdhvantu praharārdhake /AP_280.031ab/
:p 41
vyāyāmaṃ naiva kartavyaṃ snāyācchītāmbunā sakṛt

280.032

vāryuṣṇañca śramaṃ jahyāddhṛdā śvāsanna dhārayet /AP_280.032ab/
vyāyāmaś ca kaphaṃ hanyādvātaṃ hanyācca mardanaṃ

280.033

snānaṃ pittādhikaṃ hanyāttasyānte cātapāḥ priyāḥ /AP_280.033ab/
ātapakleśakarmādau kṣemavyāyāmino narāḥ

Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc