Agni Purana · Chapter 254
:e ity āgneye mahāpurāṇe vyavahāro nāma
tripañcāśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {254}
:ś atha catuḥpañcāśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
divyapramāṇakathanaṃ
agnir uvāca
tapasvino dānaśīlāḥ kulīnāḥ satyavādinaḥ /AP_254.001ab/
dharmapradhānā ṛjavaḥ putravanto dhanānvitāḥ
pañcayajñakriyāyuktāḥ sākṣiṇaḥ pañca vā trayaḥ /AP_254.002ab/
yathājāti yathāvarṇa sarve sarveṣu vā smṛtāḥ
strīvṛddhabālakitavamattonmattābhiśastakāḥ /AP_254.003ab/
:p 416
raṅgāvatāripāṣaṇḍikūṭakṛdvikalendriyāḥ
patitāptānnasambandhisahāyariputaskarāḥ /AP_254.004ab/
amākṣiṇaḥ sarvasākṣī cauryapāruṣyasāhase
ubhayānumataḥ sākṣī bhavatyekopi dharmavit /AP_254.005ab/
abruvan hi naraḥ sākṣyamṛṇaṃ sadaśabandhakam
rājñā sarvaṃ pradāpyaḥ syāt ṣaṭcatvāriṃśake 'hnani /AP_254.006ab/
na dadāti hi yaḥ sākṣyaṃ jānannapi narādhamaḥ
sa kūṭasākṣiṇāṃ pāpaistulyo daṇḍena caiva hi /AP_254.007ab/
sākṣiṇaḥ śrāvayedvādiprativādisamīpagān
ye pātakakṛtāṃ lokā mahāpātakināṃ tathā /AP_254.008ab/
agnidānāñca ye lokā ye ca strībālaghātināṃ
tān sarvān samavāpnoti yaḥ sākṣyamanṛtaṃ vadet /AP_254.009ab/
sukṛtaṃ yattvayā kiñcijjanmāntaraśataiḥ kṛtam
tatsarvaṃ tasya jānīhi yaṃ parājayase mṛṣā /AP_254.010ab/
dvaidhe bahūnāṃ vacanaṃ sameṣu guṇināntathā
guṇidvaidhe tu vacanaṃ grāhyaṃ ye guṇavattarāḥ /AP_254.011ab/
yasyocuḥ sākṣiṇaḥ satyāṃ pratijñāṃ sa jayī bhavet
anyathā vādino yasya dhrūvastasya parājayaḥ /AP_254.012ab/
ukte 'pi sākṣibhiḥ sākṣye yadyanye guṇavattarāḥ
dviguṇā vānyathā brūyuḥ kūṭāḥ syuḥpūrvasākṣiṇaḥ /AP_254.013ab/
pṛthak pṛthagdaṇḍanīyāḥ kūṭakṛtsākṣiṇas tathā
vivādāddviguṇaṃ daṇḍaṃ vivāsyo brāhmaṇaḥ smṛtaḥ /AP_254.014ab/
yaḥ sākṣyaṃ śrāvito 'nyebhyo nihnute tattamovṛtaḥ
:p 417
sa dāpyo 'ṣṭaguṇam daṇḍaṃ brāhmaṇantu vivāsayet /AP_254.015ab/
varṇināṃ hi badho yatra tatra sākṣya.anṛtaṃ vadet
yaḥ kaścidartho 'bhimataḥ svarucyā tu parasparaṃ /AP_254.016ab/
lekhyaṃ tu sākṣimat kāryaṃ tasmin dhanikapūrvakam
samāmāsatadarhāhar nāmajātisvagotrajaiḥ /AP_254.017ab/
sabrahmacārikātmīyapitṛnāmādicihnitam
samāpte 'rthe ṛṇī nāma svahastena niveśayet /AP_254.018ab/
mataṃ me 'mukaputrasya yadatroparilekhitaṃ
sākṣiṇaś ca svahastena pitṛnāmakapūrvakam /AP_254.019ab/
atrāhamamukaḥ sākṣī likheyuriti te samāḥ
alipijña ṛṇī yaḥ syālekayet svamatantu saḥ /AP_254.020ab/
sākṣī vā sākṣiṇānyena sarvasākṣisamīpataḥ
ubhayābhyarthitenaitanmayā hy amukasūnunā /AP_254.021ab/
likhitaṃ hy amukeneti lekhako 'thāntato likhet
vināpi sākṣibhir lekhyaṃ svahastalikhitañca yat /AP_254.022ab/
tat pramāṇaṃ smṛtaṃ sarvaṃ balopadhikṛtādṛte
ṛṇaṃ lekhyakṛtaṃ deyaṃ puruṣaistribhireva tu /AP_254.023ab/
ādhistu bhujyate tāvadyāvattanna pradīyate
deśāntarasthe durlekhye naṣṭonmṛṣṭe hṛte tathā /AP_254.024ab/
bhinne cchinne tathā dagdhe lekhyamanyattu kārayet
sandigdhārthaviśuddhyarthaṃ svahastalikhitantu yat /AP_254.025ab/
yuktiprāptikriyācihnasambandhāgamahetubhiḥ
lekhyasya pṛṣṭhe 'bhilikhet praviṣṭamadhamarṇinaḥ /AP_254.026ab/
:p 418
dhanī copagataṃ dadyāt svahastaparicihnitam
datvarṇaṃ pāṭayellekhyaṃ śuddhyai cānyattu kārayet /AP_254.027ab/
sākṣimacca bhavedyattu taddātavyaṃ sasākṣikaṃ
tulāgnyāpo viṣaṃ koṣo divyānīha viśuddhaye /AP_254.028ab/
mahābhiyogeṣvetāni śīrṣakasthe 'bhiyoktari
rucyā vānyataraḥ kuryāditaro vartayecchiraḥ /AP_254.029ab/
vināpi śīrṣakāt kuryānnṛpadrohe 'tha pātake
nāsahasrāddharet phālaṃ na tulānna viṣantathā /AP_254.030ab/
nṛpārtheṣvabhiyogeṣu vaheyuḥ śucayaḥ sadā
sahasrārthe tulādīni koṣamalpe 'pi dāpayet /AP_254.031ab/
śatārdhaṃ dāpayecchuddhamaśuddho daṇḍabhāg bhavet
sacelasnātamāhūya sūryodaya upoṣitam /AP_254.032ab/
kārayetdarvadivyāni nṛpabrāhmaṇasannidhau
tulā strībālavṛddhāndhapaṅgubrāhmaṇarogiṇāṃ /AP_254.033ab/
agnirjvalaṃ vā śūdrasya yavāḥ sapta viṣasya vā
tulādhāraṇavidvadbhirabhiyuktastulāśritaḥ /AP_254.034ab/
pratimānasamībhūto rekhāṃ kṛtvāvatāritaḥ
ādityacandrāvanilo 'nalaś ca dyaurbhūmirāpohṛdayaṃ yamaś ca /AP_254.035ab/
ahaś ca rātriś ca ubhe ca sandhye dharmaś ca jānāti narasya vṛttam
tvaṃ tule satyadhāmāsi purā devair vinirmitā /AP_254.036ab/
satyaṃ vadasva kalyāṇi saṃśayānmāṃ vimocaya
:p 419
yadyasmi pāpakṛnmātastato māṃ tvamadho naya /AP_254.037ab/
śuddhaścedgamayordhvammāṃ tulāmityabhimantrayet
karau vimṛditavrīherlakṣayitvā tato nyaset /AP_254.038ab/
saptāśvaptyasya patrāṇi tāvat sūtreṇa veṣṭayet
tvameva sarvabhūtānāmantaś carasi pāvaka /AP_254.039ab/
sākṣivat puṇyapāpebhyo brūhi satyaṅgare mama
tasyetyuktavato lauhaṃ pañcāśatpalikaṃ samam /AP_254.040ab/
agnirvarṇaṃ nyaset piṇḍaṃ hastayorubhayorapi
sa tamādāya saptaiva maṇḍalāni śatair vrajet /AP_254.041ab/
ṣoḍaśāṅgulakaṃ jñeyaṃ maṇḍalaṃ tāvadantaram
muktvāgniṃ mṛditavrīhiradagdhaḥ śuddhimāpnuyāt /AP_254.042ab/
antarā patite piṇḍe sandehe vā punarharet
pavitrāṇāṃ pavitra tvaṃ śodhyaṃ śodhaya pāvana /AP_254.043ab/
satyena mābhirakṣasva varuṇetyabhiśastakam
nābhidaghnodakasthasya gṛhītvorū jalaṃ viśet /AP_254.044ab/
samakālamiṣuṃ muktamānīyānyo javo naraḥ
yadi tasminnimagnāṅgaṃ paśyecca śuddhimāpnuyāt /AP_254.045ab/
tvaṃ viṣa brahmaṇaḥ putra satyadharme vyavasthita
trāyasvāsmādabhīśāpāt satyena bhava me 'mṛtam /AP_254.046ab/
evamuktvā viṣaṃ sārṅgaṃ bhakṣayeddhimaśailajaṃ
yasya vegair vinā jīrṇaṃ śuddhiṃ tasya vinirdiśet /AP_254.047ab/
devānugrān samabhyarcya tatsnānodakamāharet
saṃśrāvya pāpayettasmājjalāttu prasṛtitrayam /AP_254.048ab/
:p 420
ācaturdaśamādahno yasya no rājadaivikam
vyasanaṃ jāyate ghoraṃ sa śuddhaḥ syādasaṃśayam /AP_254.049ab/
satyavāhanaśastrāṇi govījakanakāni ca
devatāgurupādāś ca iṣṭāpūrtakṛtāni ca /AP_254.050ab/
ityete sukarāḥ proktāḥ śapathāḥ svalpasaṃśaye
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0