Agni Purana · Chapter 253
:e ity āgneye mahāpurāṇe vyavahāro nāma
dvipañcāśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {253}
:ś atha tripañcāśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
vyavahārakathanaṃ
agnir uvāca
gṛhītārthaḥ kramāddāpyo dhanināmadhamarṇikaḥ /AP_253.001ab/
datvā tu brāhmaṇāyādau nṛpatestadanantaram
:p 413
rājñādhamarṇiko dāpyaḥ sādhitāddaśakaṃ smṛtam /AP_253.002ab/
pañcakantu śataṃ dāpyaḥ prāptārtho hy uttamarṇakaḥ
hīnajātiṃ parikṣīṇamṛṇārthaṃ karma kārayet /AP_253.003ab/
brāhmaṇastu parikṣīṇaḥ śanair dāpyo yathodayam
dīyamānaṃ na gṛhṇāti prayuktaṃ yaḥ svakandhanam /AP_253.004ab/
madhyasthasthāpitaṃ tatsyādvardhate na tataḥ paraṃ
ṛkthagrāha ṛṇaṃ dāpyo yoṣidgrāhastathaiva ca /AP_253.005ab/
putro 'nanyāśritadravyaḥ putrahīnasya ṛkthinaḥ
avibhuktaiḥ kuṭumbārthaṃ yadṛṇantu kṛtambhavet /AP_253.006ab/
dadyustadṛkthinaḥ prete proṣite vā kuṭumbini
na yoṣit patiputrābhyāṃ na putreṇa kṛtaṃ pitā /AP_253.007ab/
dadyādṛte kuṭumbārthānna patiḥ strīkṛtaṃ tathā
gopaśauṇḍikaśainūṣarajakavyādhayoṣitāṃ /AP_253.008ab/
ṛṇaṃ dadyātpatistvāsāṃ yasmādvṛttistadāśrayā
pratipannaṃ striyā deyaṃ patyā vā saha yat kṛtaṃ /AP_253.009ab/
svayaṃ kṛtaṃ vā yadṛṇaṃ nānyastrī dātumarhati
pitari proṣite prete vyasābhiplute 'tha vā(1) /AP_253.010ab/
putrapautrair ṛṇandeyaṃ nihnave sākṣibhāvitam
surākāmadyūtakṛtandaṇḍaśulkāvaśiṣṭakam /AP_253.011ab/
vṛthā dānaṃ tathaiveha putro dadyānna paitṛkam
bhrātṝṇāmatha dampatyoḥ pituḥ putrasya caiva hi /AP_253.012ab/
:n
1 vyasanābhiplutepi veti kha.. , gha.. , ña.. ca
:p 414
pratibhāvyamṛṇaṃ grāhyamavibhaktena ca smṛtam(1)
darśane pratyaye dāne pratibhāvyaṃ vidhīyate /AP_253.013ab/
ādhau tu vitathe dāpyā vitathasya sutā api
darśanapratibhūryatra mṛtaḥ prātyayiko 'pi vā /AP_253.014ab/
na tatputrā dhanaṃ dadyurdadyurdānāya ye sthitāḥ
bahavaḥ syuryadi svāṃśair dadyuḥ pratibhuvo dhanam /AP_253.015ab/
ekacchāyāśriteṣveṣu dhanikasya yathā ruci
pratibhūrdāpito yatra prakāśaṃ dhanine dhanam /AP_253.016ab/
dviguṇaṃ pratidātavyamṛṇikaistasya tadbhavet
svasantatistrīpaśavyaṃ dhānyaṃ dviguṇameva ca /AP_253.017ab/
vastraṃ caturguṇaṃ proktaṃ rasaścāṣṭaguṇas tathā
ādhiḥ praṇaśyet dviguṇe dhane yadi na mokṣyate /AP_253.018ab/
kāle kālakṛtaṃ naśyet phalabhogyo na naśyati
gopyādhibhogyo nāvṛddhiḥ sopakāre 'tha bhāvite /AP_253.019ab/
naṣṭo deyo vinaṣṭaś ca daivarājakṛtādṛte
ādheḥ svīkaraṇātsiddhaurakṣamāṇopyasāratām /AP_253.020ab/
yātaścedanya ādheyo dhanabhāg vā dhanī bhavet
caritraṃ bandhakakṛtaṃ savṛddhaṃ dāpayedvanaṃ /AP_253.021ab/
satyaṅkārakṛtaṃ dravyaṃ dviguṇaṃ pratidāpayet
upasthitasya moktavya ādhirdaṇḍo 'nyathā bhavet /AP_253.022ab/
prayojake sati dhanaṃ kulenyasyādhimāpnuyāt
tatkālakṛtamūlyo vā tatra tiṣṭhedavṛddhikaḥ /AP_253.023ab/
:n
1 pratibhāvyamṛṇaṃ sākṣyamavibhaktena tat smṛtamiti kha.. , ga.. ,
gha.. , cha.. , ja.. , ṭa.. ca
:p 415
vinā dhāraṇakādvāpi vikrīṇīte sasākṣikam
yadā tu dviguṇībhūtamṛṇamādhau tadā khalu /AP_253.024ab/
mocyaścādhistadutpādya praviṣṭe dviguṇe dhane
vyasanasthamanākhyāya haste 'nyasya yadarpayet /AP_253.025ab/
dravyaṃ tadaupanidhikaṃ pratideyaṃ tathaiva tat
na dāpyo 'pahṛtaṃ tattu rājadaivakataskaraiḥ /AP_253.026ab/
preṣaścenmārgite datte dāpyo daṇḍaś ca tatsamam
ājīvan svecchayā daṇḍyo dāpyastaccāpi sodayaṃ /AP_253.027ab/
yācitāvāhitanyāse nikṣepeṣvapyayaṃ vidhiḥ
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0