Agni Purana · Chapter 251
:e ity āgneye mahāpurāṇe dhanurvedo nāma pañcāśadadhikadviśatatamo
'dhyāyaḥ ||
:n
1 varmaveṣṭite iti gha..
2 jñātveti ṭa..
:p 403
% Chapter {251}
:ś athaikapañcāśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
dhanurvedakathanaṃ
agnir uvāca
bhrāntamudbhrāntamāviddhamāplutaṃ viplutaṃ sṛtaṃ /AP_251.001ab/
sampātaṃ samudīśañca śyenapātamathākulaṃ
uddhūtamavadhūtañca savyaṃ dakṣiṇameva ca /AP_251.002ab/
anālakṣitavisphoṭau karālendramahāsakhau(1)
vikarālanipātau ca vibhīṣaṇabhayānakau /AP_251.003ab/
samagrārdhatṛtīyāṃśapādapādardhavārijāḥ
pratyālīḍhamathālīḍhaṃ varāhaṃ lulitantathā /AP_251.004ab/
iti dvātriṃśato jñeyāḥ khaḍgacarmavidhau raṇe
parāvṛttamapāvṛttaṃ gṛhītaṃ laghusañjñitaṃ /AP_251.005ab/
ūrdhvāt kṣiptamadhaḥ kṣiptaṃ sandhāritavidhāritaṃ
śyenapātaṃ gajapātaṃ grāhagrāhyantathaiva ca /AP_251.006ab/
evamekādaśavidhā jñeyāḥ pāśavidhā narāḥ
ṛjvāyataṃ viśālañca tiryagbhrāmitameva ca /AP_251.007ab/
pañcakarma vinirdiṣṭaṃ vyaste pāśe mahātmabhiḥ
chedanaṃ bhedanaṃ pāto bhramaṇaṃ śayanaṃ(2) tathā /AP_251.008ab/
vikartanaṃ kartanañca cakrakarmedameva ca
āsphoṭaḥ kṣeḍanaṃ bhedastrāsāndolitakau tathā /AP_251.009ab/
:n
1 karālendramahāravāviti ka.. , ja.. , ṭa.. ca
2 śamanamiti gha.. , ja.. , ṭa.. ca
:p 404
śūlakarmāṇi jānīhi ṣaṣṭhamāghātasañjñitaṃ
dṛṣṭighātaṃ bhujāghātaṃ pārśvaghātaṃ dvijottama /AP_251.010ab/
ṛjupakṣeṣuṇā pātaṃ tomarasya prakīrtitaṃ
āhataṃ vipra gomūtraprabhūtaṅkamalāsanaṃ /AP_251.011ab/
tatordhvagātraṃ namitaṃ vāmadakṣiṇameva ca
āvṛttañca parāvṛttaṃ pādoddhūtamaplutaṃ /AP_251.012ab/
haṃsamardaṃ vimardañca(1) gadākarma prakīrtitaṃ
karālamavaghātañca daśopaplutameva ca /AP_251.013ab/
kṣiptahastaṃ sthitaṃ śūnyaṃ parāśostu vinirdiśet
tāḍanaṃ chedanaṃ vipra tathā cūrṇanameva ca /AP_251.014ab/
mudgarasya tu karmāṇi tathā plavanaghātanaṃ
saṃśrāntamatha viśrāntaṃ govisargaṃ sudurdharaṃ /AP_251.015ab/
bhindipālasya karmāṇi laguḍasya ca tānyapi
antyaṃ madhyaṃ parāvṛttaṃ nideśāntaṃ dvijottama /AP_251.016ab/
vajrasyetāni karmāṇi paṭṭiśasya ca tānyapi
haraṇaṃ chedanaṃ ghāto baloddhāraṇamāyataṃ /AP_251.017ab/
kṛpāṇakarma nirdiṣṭaṃ pātanaṃ sphoṭanaṃ tathā
trāsanaṃ rakṣaṇaṃ ghāto baloddharaṇamāyatam /AP_251.018ab/
kṣepaṇīkarma nirdiṣṭaṃ yantrakarmaitadeva tu
santyāgamavadaṃśaś ca varāhoddhūtakaṃ tathā /AP_251.019ab/
hastāvahastamālīnamekahastastāvahastake
dvihastavāhupāśe ca kaṭirecitakodgate /AP_251.020ab/
:n
1 haṃsamārgaṃ vimārgañceti gha.. , ña.. ca / samārgañca vimārgañceti
ṭa..
:p 405
urolalāṭaghāte ca bhujāvidhamanantathā
karoddhūtaṃ vimānañca pādāhati vipādikaṃ /AP_251.021ab/
gātrasaṃśleṣaṇaṃ śāntaṃ tathā gātraviparyayaḥ
ūrdhvaprahāraṃ ghātañca gomūtraṃ savyadakṣiṇe /AP_251.022ab/
pārantārakaṃ daṇḍaṃ(1) karavīrandhamākulaṃ
tiryagbandhamapāmārgaṃ(2) bhīmavegaṃ sudarśanaṃ /AP_251.023ab/
siṃhākrāntaṃ gajākrāntaṃ gardabhākrāntameva ca
gadākarmāṇi jānīyānniyuddhasyātha karma ca /AP_251.024ab/
ākarṣaṇaṃ vikarṣaṇañca bāhūnāṃ mūlameva ca
grīvāviparivartañca pṛṣṭhabhaṅgaṃ sudāruṇaṃ /AP_251.025ab/
paryāsanaviparyāsau paśumāramajāvikaṃ
pādaprahāramāsphoṭaṃ kaṭirecitakantathā /AP_251.026ab/
gātrāśleṣaṃ skandhagataṃ mahīvyājanameva ca
urolalāṭaghātañca vispaṣṭakaraṇantathā /AP_251.027ab/
uddhūtamavadhūtañca tiryaṅmārgagataṃ tathā
gajaskandhamavakṣepamaparāṅmukhameva ca /AP_251.028ab/
devamārgamadhomārgamamārgagamanākulaṃ
yaṣṭighātamavakṣepo vasudhādāraṇantathā /AP_251.029ab/
jānubandhaṃ bhujābandhaṃ sudāruṇaṃ
vipṛṣṭhaṃ sodakaṃ śubhraṃ bhujāveṣṭitameva ca /AP_251.030ab/
sannaddhaiḥ saṃyuge bhāvyaṃ saśastraistair gajādibhiḥ
varāṅkuśadharau cobhau eko grīvāgato 'paraḥ /AP_251.031ab/
:n
1 pārakaṃ tārakaṃ gaṇḍamiti kha.. , gha.. ca
2 tiryagūrdhvamapāmārgamiti gha.. , ña.. ca
:p 406
skandhau dvau ca dhānuṣkau dvau ca khaḍgadharau gaje
rathe raṇe gaje caiva turagāṇāṃ trayaṃ bhavet /AP_251.032ab/
dhānuṣkāṇāntrayaṃ proktaṃ rakṣārthe turagasya ca
dhanvino rakṣaṇārthāya carmiṇantu(1) niyojayet /AP_251.033ab/
svamantraiḥ śastramabhyarcya śāstrantrailokyamohanaṃ
yo yuddhe yāti ca jayedarīn sampālayedbhuvaṃ //34
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0