અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 251

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે ધનુર્વેદો નામ પઞ્ચાશદધિકદ્વિશતતમો
ઽધ્યાયઃ ॥
:ન્
1 વર્મવેષ્ટિતે ઇતિ ઘ..
2 જ્ઞાત્વેતિ ટ..
:પ્ 403
% છપ્તેર્ {251}
:શ્ અથૈકપઞ્ચાશદધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
ધનુર્વેદકથનં
અગ્નિર્ ઉવાચ
ભ્રાન્તમુદ્ભ્રાન્તમાવિદ્ધમાપ્લુતં વિપ્લુતં સૃતં ।અપ્_251.001અબ્।
સમ્પાતં સમુદીશઞ્ચ શ્યેનપાતમથાકુલં

ઉદ્ધૂતમવધૂતઞ્ચ સવ્યં દક્ષિણમેવ ચ ।અપ્_251.002અબ્।
અનાલક્ષિતવિસ્ફોટૌ કરાલેન્દ્રમહાસખૌ(1)

વિકરાલનિપાતૌ ચ વિભીષણભયાનકૌ ।અપ્_251.003અબ્।
સમગ્રાર્ધતૃતીયાંશપાદપાદર્ધવારિજાઃ

પ્રત્યાલીઢમથાલીઢં વરાહં લુલિતન્તથા ।અપ્_251.004અબ્।
ઇતિ દ્વાત્રિંશતો જ્ઞેયાઃ ખડ્ગચર્મવિધૌ રણે

પરાવૃત્તમપાવૃત્તં ગૃહીતં લઘુસઞ્જ્ઞિતં ।અપ્_251.005અબ્।
ઊર્ધ્વાત્ ક્ષિપ્તમધઃ ક્ષિપ્તં સન્ધારિતવિધારિતં

શ્યેનપાતં ગજપાતં ગ્રાહગ્રાહ્યન્તથૈવ ચ ।અપ્_251.006અબ્।
એવમેકાદશવિધા જ્ઞેયાઃ પાશવિધા નરાઃ

ઋજ્વાયતં વિશાલઞ્ચ તિર્યગ્ભ્રામિતમેવ ચ ।અપ્_251.007અબ્।
પઞ્ચકર્મ વિનિર્દિષ્ટં વ્યસ્તે પાશે મહાત્મભિઃ

છેદનં ભેદનં પાતો ભ્રમણં શયનં(2) તથા ।અપ્_251.008અબ્।
વિકર્તનં કર્તનઞ્ચ ચક્રકર્મેદમેવ ચ

આસ્ફોટઃ ક્ષેડનં ભેદસ્ત્રાસાન્દોલિતકૌ તથા ।અપ્_251.009અબ્।
:ન્
1 કરાલેન્દ્રમહારવાવિતિ ક.. , જ.. , ટ.. ચ
2 શમનમિતિ ઘ.. , જ.. , ટ.. ચ
:પ્ 404
શૂલકર્માણિ જાનીહિ ષષ્ઠમાઘાતસઞ્જ્ઞિતં

દૃષ્ટિઘાતં ભુજાઘાતં પાર્શ્વઘાતં દ્વિજોત્તમ ।અપ્_251.010અબ્।
ઋજુપક્ષેષુણા પાતં તોમરસ્ય પ્રકીર્તિતં

આહતં વિપ્ર ગોમૂત્રપ્રભૂતઙ્કમલાસનં ।અપ્_251.011અબ્।
તતોર્ધ્વગાત્રં નમિતં વામદક્ષિણમેવ ચ

આવૃત્તઞ્ચ પરાવૃત્તં પાદોદ્ધૂતમપ્લુતં ।અપ્_251.012અબ્।
હંસમર્દં વિમર્દઞ્ચ(1) ગદાકર્મ પ્રકીર્તિતં

કરાલમવઘાતઞ્ચ દશોપપ્લુતમેવ ચ ।અપ્_251.013અબ્।
ક્ષિપ્તહસ્તં સ્થિતં શૂન્યં પરાશોસ્તુ વિનિર્દિશેત્

તાડનં છેદનં વિપ્ર તથા ચૂર્ણનમેવ ચ ।અપ્_251.014અબ્।
મુદ્ગરસ્ય તુ કર્માણિ તથા પ્લવનઘાતનં

સંશ્રાન્તમથ વિશ્રાન્તં ગોવિસર્ગં સુદુર્ધરં ।અપ્_251.015અબ્।
ભિન્દિપાલસ્ય કર્માણિ લગુડસ્ય ચ તાન્યપિ

અન્ત્યં મધ્યં પરાવૃત્તં નિદેશાન્તં દ્વિજોત્તમ ।અપ્_251.016અબ્।
વજ્રસ્યેતાનિ કર્માણિ પટ્ટિશસ્ય ચ તાન્યપિ

હરણં છેદનં ઘાતો બલોદ્ધારણમાયતં ।અપ્_251.017અબ્।
કૃપાણકર્મ નિર્દિષ્ટં પાતનં સ્ફોટનં તથા

ત્રાસનં રક્ષણં ઘાતો બલોદ્ધરણમાયતમ્ ।અપ્_251.018અબ્।
ક્ષેપણીકર્મ નિર્દિષ્ટં યન્ત્રકર્મૈતદેવ તુ

સન્ત્યાગમવદંશશ્ ચ વરાહોદ્ધૂતકં તથા ।અપ્_251.019અબ્।
હસ્તાવહસ્તમાલીનમેકહસ્તસ્તાવહસ્તકે

દ્વિહસ્તવાહુપાશે ચ કટિરેચિતકોદ્ગતે ।અપ્_251.020અબ્।
:ન્
1 હંસમાર્ગં વિમાર્ગઞ્ચેતિ ઘ.. , ઞ.. ચ । સમાર્ગઞ્ચ વિમાર્ગઞ્ચેતિ
ટ..
:પ્ 405
ઉરોલલાટઘાતે ચ ભુજાવિધમનન્તથા

કરોદ્ધૂતં વિમાનઞ્ચ પાદાહતિ વિપાદિકં ।અપ્_251.021અબ્।
ગાત્રસંશ્લેષણં શાન્તં તથા ગાત્રવિપર્યયઃ

ઊર્ધ્વપ્રહારં ઘાતઞ્ચ ગોમૂત્રં સવ્યદક્ષિણે ।અપ્_251.022અબ્।
પારન્તારકં દણ્ડં(1) કરવીરન્ધમાકુલં

તિર્યગ્બન્ધમપામાર્ગં(2) ભીમવેગં સુદર્શનં ।અપ્_251.023અબ્।
સિંહાક્રાન્તં ગજાક્રાન્તં ગર્દભાક્રાન્તમેવ ચ

ગદાકર્માણિ જાનીયાન્નિયુદ્ધસ્યાથ કર્મ ચ ।અપ્_251.024અબ્।
આકર્ષણં વિકર્ષણઞ્ચ બાહૂનાં મૂલમેવ ચ

ગ્રીવાવિપરિવર્તઞ્ચ પૃષ્ઠભઙ્ગં સુદારુણં ।અપ્_251.025અબ્।
પર્યાસનવિપર્યાસૌ પશુમારમજાવિકં

પાદપ્રહારમાસ્ફોટં કટિરેચિતકન્તથા ।અપ્_251.026અબ્।
ગાત્રાશ્લેષં સ્કન્ધગતં મહીવ્યાજનમેવ ચ

ઉરોલલાટઘાતઞ્ચ વિસ્પષ્ટકરણન્તથા ।અપ્_251.027અબ્।
ઉદ્ધૂતમવધૂતઞ્ચ તિર્યઙ્માર્ગગતં તથા

ગજસ્કન્ધમવક્ષેપમપરાઙ્મુખમેવ ચ ।અપ્_251.028અબ્।
દેવમાર્ગમધોમાર્ગમમાર્ગગમનાકુલં

યષ્ટિઘાતમવક્ષેપો વસુધાદારણન્તથા ।અપ્_251.029અબ્।
જાનુબન્ધં ભુજાબન્ધં સુદારુણં

વિપૃષ્ઠં સોદકં શુભ્રં ભુજાવેષ્ટિતમેવ ચ ।અપ્_251.030અબ્।
સન્નદ્ધૈઃ સંયુગે ભાવ્યં સશસ્ત્રૈસ્તૈર્ ગજાદિભિઃ

વરાઙ્કુશધરૌ ચોભૌ એકો ગ્રીવાગતો ઽપરઃ ।અપ્_251.031અબ્।
:ન્
1 પારકં તારકં ગણ્ડમિતિ ખ.. , ઘ.. ચ
2 તિર્યગૂર્ધ્વમપામાર્ગમિતિ ઘ.. , ઞ.. ચ
:પ્ 406
સ્કન્ધૌ દ્વૌ ચ ધાનુષ્કૌ દ્વૌ ચ ખડ્ગધરૌ ગજે

રથે રણે ગજે ચૈવ તુરગાણાં ત્રયં ભવેત્ ।અપ્_251.032અબ્।
ધાનુષ્કાણાન્ત્રયં પ્રોક્તં રક્ષાર્થે તુરગસ્ય ચ

ધન્વિનો રક્ષણાર્થાય ચર્મિણન્તુ(1) નિયોજયેત્ ।અપ્_251.033અબ્।
સ્વમન્ત્રૈઃ શસ્ત્રમભ્યર્ચ્ય શાસ્ત્રન્ત્રૈલોક્યમોહનં

યો યુદ્ધે યાતિ ચ જયેદરીન્ સમ્પાલયેદ્ભુવં ॥34